Зары трагедийыл сæххæст 20 азы
Хуыцауæй арфæгонд кæй нæ фестæм, нæ сæртæ нæ бар кæй нал уыдысты, уый нæ гениалон поэт Къоста раджы загъта, Хуыцауæй арфæгонд кæй нæ фестæм, уый та бирæ цæмæйдæрты дарынц сæ зæрдыл ирон адæм.
Хуыцауæй кæд истæмæй арфæгонд нæ фестæм, уæд, сæйраджыдæр - сыхагæй. Нæ тугмондаг сыхæгтæй «бузныг» никуы фехъуыстам, кæддæр сæ нæ фыдæлтæ алыгъуызон хæстыты скуынæгæй кæй хызтой, уый тыххæй. Хорз, дам, ма ракæн æмæ фыд ма ссарай! Иу геноцидæй иннæ геноциды 'хсæн нын никуы радтой нæ хъæдгæмттæ байгас кæныны фадат. Иу тугкалд сæм æгъгъæд никуы фæкаст, иу туджы зæйæ нæхи кæронмæ никуы ныхсадтам, афтæмæй-иу ныл рауагътой ног туджы зæй. Ссæдзæм азы геноцид сын батад советон хицауады фæрцы, фæлæ нæ уæдæй фæстæмæ хурх кæнын райдыдтой культурон геноциды.
Гуырдзиаг-ирон хæсты рæстæджы гуырдзиаг фыдгæнджытæ Хуссар Ирыстоны адæмæн цы стырдæр бæллæхтæ сарæзтой, уыдонæй сæ иу уыд Зары трагеди. Иу уысммæ царды фæндаг фестади мæлæты фæндаг, фæцу æмæ марцуйы фæндаг 36 æнæаххос фæндаггон адæймагæн.
Куыд уырыссаг адæмы историйы тугæйдзаг хуыцаубон цæрæнбонтæм баззад, афтæ хуссарирыстойнаг адæмы историйы дæр тугæйдзаг уалдзæджы тугæйдзаг æртыццæг цæргæцæрæнбонтæм баззайдзæн фыстæй. Кæд 20 азы дæргъы гуырдзиаг-ирон ныхмæ-лæуды рæстæджы ирон адæмæн бирæ тугæйдзаг бонтæ уыдис, уæддæр дзы ацы сырдон трагедийæн абарæн ницæимæ ис. Ирон адæм хъуамæ фæлтæрæй-фæлтæрмæ зонгæ кæной ацы æбуалгъ фыдракæндимæ æмæ йæ чи ферох кæна, уымæн та ирон схонæн нæ уыдзæн.
Республикæ Хуссар Ирыстоны Президент Тыбылты Леонид йæхимæ райста Цæгат Кавказы хæххон-металлургион институты делегацийы, йæ сæргъ институты ректор Николай Шубин, афтæмæй.
РХИ-йы Президент æмæ Хицауады пресс-службæйы куыд фехъусын кодтой, афтæмæй делегацийы визиты нысан уыд Республикæ Хуссар Ирыстоны разамынадимæ æмгуысткæнынад, РХИ-йæн бынæттæ рахицæн кæнын æмæ специалисттæ бацæттæ кæныны тыххæй цы сразыдзинадыл æрфыстæуыд къухтæ, уымæ гæсгæ.
«Мах хорз зонгæ стæм уæ университеты архайдимæ, Хуссар Ирыстоны фæсивæды бирæ минæвæрттæ ахуыр кæнынц уæ ахуыргæнæн уагдоны. Зонындзинæдтæ райсгæйæ, уыдон æрыздæхынц æмæ кусынц республикæйы хæрзиуæгæн», - фехъусын кодта Президент.
Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыд-дæгты министрады пресс-службæйы комментари:
2012 азы 15 майы газет «Взгляд»-ы хъусынгæнинаг, зæгъгæ, демократи, адæймаджы бартæ æмæ гуманитарон фарстаты фæдыл ЕÆÆО-йы Прламентон Ассамблейæйы комитеты сæрдар Маттео Мекаччи Гуырдзыстоны уæвгæйæ, фехъусын кодта, ома, ЕÆÆО «фæнд кæны гуырдзиаг-ирон конфликты зонæйы мисси сæндидзын кæнын» июлы мæйы Цхинвалы расайдта дисдзинад. Хуссар Ирыстоны ЕÆÆО-йы ахæм фæндоны тыххæй, æгæрыстæмæй, хъусгæ дæр нæ фæкодтой, уымæн æмæ ницахæм сидт уыд æмæ ницахæм бадзырдтæ уагъд цæуынц Республикæ Хуссар Ирыстоны хицауадимæ.
Ахæм хъусынгæнинаг ма дисдзинад расайдта ноджы уый тыххæй, æмæ 2008 азы августы Хуссар Ирыстоны ныхмæ гуырдзыйы агресси æмæ Республикæ Хуссар Ирыстоны дунейон ба-нымады фæстæ, нал ис ницахæм «гуырдзиаг-ирон конфликты зонæ», фæлæ ис скъуыддзаг чи нæма æрцыдысты, уыцы ахастытæ дыууæ сыхагон паддзахадтæ - Гуырдзыстон æмæ Республикæ Хуссар Ирыстоны 'хсæн. Уымæ гæсгæ æмбæрстгонд нæу, господин Метаччи цыран хъавы ЕÆÆО-йы мисси бакæнын (равæрын), уый.
Бонтæ цæуынц, азтæ кæрæдзи ивынц, фæлæ æрвыл аз дæр 20 май куыд æввахс кæны, афтæ та нæ зæрдыл æрхæндæгæй æрлæууы, дунейыл чи айхъуыст, нæ адæмы уыцы трагеди. Уымæн æмæ уыцы бон сабырцæрæг, æнæхотых æмæ знаджы нæмыгæй лидзæг бæлццæтты сухты цагъд ныккодтой тугмондаг лæгсырдтæ царды фæндагыл. Стыр амондæн уыцы царды фæндаг мæлæты фæндаг кæмæн ссис, уыцы бæлцæттæй цалдæрæй аирвæзтысты удæгасæй. Уыцы амондджынтæй иу у Цхинвалы районы Къохаты хъæуы цæрæг Куымæридтаты Димитр.
… Уыцы бон Димитр дæр здæхт горæтæй фæстæмæ йæ райгуырæн хъæумæ (горæтмæ дæр æрхауд дард фæндагыл, æнæмæнгхъæуæг продукттæ самал кæныны охыл). Исахъ æмæ Хъайтарты уынгтæ кæм иу кæнынц, уым æнхъæлмæ кæсгæйæ, фæурæдта машинæ. Йæ шофыр Куымæридтаты Сослан йæ дыккагхæдзары фæндагыл куыд хъуамæ ныууагътаид.
Уыцы бон, канд ирон адæмы зæрдæтæ нæ, фæлæ ма æрцæугæ æвирхъау цауæй нынкъуыстысты бирæ æндæр рæстаг адæмты зæрдæтæ дæр. Нæ сыхæгтæ, гуырдзиаг удхортæ та равдыстой махмæ, ирон адæммæ, се «’фсымæрдзинад».
20 майы 1992 азы Цхинвалæй Дзаумæ фæндагыл, Зары хъæумæ хæстæг, нæмгуыты бын фæкодтой, сæ æбуалгъ митæй сын чи сфæлмæцыдысты, сæхи баууон кæнын кæй бафæндыд, уыцы лигъдæтты.
Кæд абон бирæтæн æххæстæй æмбæрстгонд нæма у, гуырдзиæгты ахæм архайд, уæддæр бæрæг у уый, æмæ кæй хъавыдысты Хуссар Ирыстоны æнæхъæнæй дæр скуынæг кæнынмæ, ирон адæмæн Хуыцауæй цы тæхудиаджы зæхх æмæ бынат лæвæрд æрцыдис, уым.
Иу зиан, иу æнамонды хабар куы æрцæуы, уæд йæхи цал адæймаджы батыхсын кæны, фæдисы цал адæймаджы фæлидзы. Уыцы бон та Ирыстоныл æрцыдис 36 зианы. Адæм кæугæ - ниугæйæ горæты уынгтæй, хъæутæй, алырдыгæй згъордтой рынчындонмæ. Уым чи йæ æввахс адæймаджы агуырдта, чи та хион, хæстæджы.
Уыд бон, фæлæ фыдбон
Лыгъд удты 'мбæхст цин давта -
Æнцой куырдтой, куыдтой…
Каст хур, фæлæ нæ тавта.
Зары хъæды сары хæрды
Арфсагъд - тугсырх цыргъ ныхтæ.
Мад, хъæбулты - худгæ хурты
Цагътой хуыдзых куыйдзыхтæ.
Уыд лигъдонæн тæрф тарф -
Лæгхор æй милмæ систа.
Фæтар ис арвы арф.
Æркалдта хъæд йæ систæ.
Сыгъд уæлдæфæй сырд лыгъд, -
Лæгмары туг ыскуынæг, -
Нымыгъд мæрдтæн нæй хыгъд.
Тæвд нæмгуытæн ком суынгæг.
Зары хъæды сары хæрды
Арвы арфы - цыртытæ.
Чъехы сæрмæ лæгмар хъæумæ
Уасынц рагзон сынтытæ!
РОКСАЛАН
Хуссар Ирыстоны Уанеты Захары номыл зонад-иртасæн институт уæзгæ хайбавæрд хæссы не 'хсæнады размæцыды хъуыддагмæ. Йæ зонадон архайджытæн иузæрдион куысты руаджы бантысы бирæ ахсджиаг фарстатыл зонадон æгъдауæй кусын, кæцытæн вæййы стыр нысаниуæг. Нæ фидæны фæлтæрæн та уыдон сты æнæмæнгхъæуæг æмæ зынаргъ æрмæг.
Ацы зонад-иртасæн институты хайадтæ афæдзы дæргъы цавæр темæтыл бакуыстой, уыдонимæ адæмы базонгæ кодтой, 16-майы кæй ауагътой, уыцы æрвылазон зонадон сессийы. Фæхуыдтой йæм нæ интеллигенцийы минæвæртты.
Уыцы бон, 16-æм майы, уыдис сæ раздæры æмкусæг, филологон зонæдты кандидат Гобозты Валерийы гуырæнбон, уымæ гæсгæ йын йæ рухс ном ссардтой иу уысм æнæдзургæйæ алæууынæй. Уый фæстæ сесси бацæуæн ныхасæй байгом кодта ацы институты директор Гаглойты Роберт.
 Горæт Орёлы нывкæныны галерея «Арбат»-ы уагъд æрцыд сывæллæтты нывты равдыст «Уæрæсейы сывæллæттæ, Хуссар Ирыстоны сывæллæттæ. Сабырдзинад æмæ хæлардзинады хид».
Ацæугæ азы ноябры Россотрудничествойы минæварад уæрæсейаг æмбæстæгты координацион советимæ иумæ Цхинвалы ауагътой сывæллæтты конкурс «Уæрæсе Хуссар Ирыстоны сывæллæтты цæстæнгасæй». Россотрудничествойы минæвар Хуссар Ирыстоны Михаил Степанов куыд радзырдта, уымæ гæсгæ ацы конкурсы æрæмбырд бирæ цымыдисон нывты коллекци, кæцытæ равдыст æрцыдысты горæт Орёлы.
«5-10 майы Орёлы, нывкæнынады галереяйы уæрæсейаг историйы азы фæлгæтты уагъд æрцыд Хуссар Ирыстоны сывæллæтты нывты равдыст», - загъта Степанов.
 15-æм майы уыд Республикæ Хуссар Ирыстоны Парламенты фæндзæм сессийы æхсæзæм рабадт. Рабадт уагъта Парламенты Сæрдары хæстæ æххæстгæнæг Кокойты Зураб.
Рабадты куысты хайад райста Хуссар Ирыстоны Президент Тыбылты Леонид.
Боны фæткы фыццаг фарста уыд Хуыгаты Ростикы республикæйы Хицауады Сæрда-рæй снысан кæныны тыххæй Президентæн разыйы дзуапп раттыны фæдыл. Фарста депутаттæм уынаффæмæ рахаста закъондæттынад, закъондзинад æмæ бынæттон хæдразамынды фæдыл парламентон комитеты сæрдар Диакъонты Амиран. Уый банысан кодта, зæгъгæ, Хуыгаты Ростикы кандидатурæйыл уынаффæ кодтой æппæт комитетты, афтæ ма президиумы рабадты дæр, цыран йæ кандидатурæ æмхъæлæсæй ист æрцыд.
|
