Ирон лексикографимæ стыр хай бахаста не ‘мзæххон Тыбылты Алыксандры номыл Хуссар Ирыстоны Паддзахадон университеты «Хими æмæ биологи»-йы кафедрæйы къухдариуæггæнæг профессор Кокойты Таймураз Исахъы фырт. Уый æрæджы мыхуырмæ бацæттæ кодта «Ирон-уырыссаг энциклопедион дзырдуат биологи æмæ медицинæйæ. Неологизмтæ æмæ терминты системæ».

Фыццаг хатт ирон æвзаджы лексикографийы æвзæрст цæуынц биологи æмæ меди-цинæйы терминтæ. Уый у фыццаг фæлварæн куыст ирон лексикографийы системæйы.

Дзырдуаты лæвæрд цæуынц, фæстаг æзты биологи æмæ медицинæйы фадыджы цы терминтæ æмæ æмбарынæдтæ фæзынд, уыдон.

Дзырдуаты ис 10 000 минмæ æввахс дзырды, уыдонæй 6 000 мины сты неологизмтæ, авторæн йæхи сæрмагонд бындурон куысты æнтыст. Уырыссаг æвзаджы зонады биологи æмæ медицинæйы фадыджы цы терминтæ ис, уыдонæн автор дæтты ирон нæмттæ, сæ комкоммæ лексикон нысаниуæг хынцгæйæ. Аразгæ та сæ кæны ирон æвзаджы дзырдарæзты фæрæзтæй. Ирон æвзагыл терминтæ лæвæрд цæуынц цитологийæ, ботаникæйæ, зоологийæ, анотомийæ, физиологийæ, эмбриологийæ, урологийæ, æмæ æндæр терминтæ медицинæйæ.

Ацы лексикографион куыст нын у ахсджиаг лæвар ирон терминологийы къабазы райрæзтæн. Кокойты Таймураз ацы дзырдуат кæй сарызта, уымæй уый бындур æрæвæрдта биологи æмæ медицинæйы къабазы ирон терминтæ саразынæн. Дзырдуатæн йæ сæйраг зонадон нысаниуæг уый мидæг ис. Дзырдуаты лæвæрд цæуынц ахæм терминтæ æмæ æмбарынæдтæ, кæцытæй мах фылдæр хатт пайда кæнæм уырыссагау. Ахæм дзырдтæ сты: мел — «чъыркъæртт», уксус-«туагсæн» медиатор — «æхсæнархайæг», симбиоз — «æмдзард», диктант-«хъусгæфыст» æмæ æнд.

Ацы дзырдуат йæ къухмæ чи райса, уый бакæсдæзæн æмæ бамбардзæн, нæ мадæлон æвзаджы авналæнтæ бирæ уæрæхдæр æмæ арфдæр кæй сты, уый. Дзырдуатмæ хаст æрцыдысты æгæрыстæмæй ахæм сæрмагонд биологион терминтæ ирон æвзагыл, кæцытæ не мбæлынц уырыссаг æвзаджы биологион дзырдуæтты, фæлæ сыл фембæлæн ис æрмæст дæр биологион литературæйы. Уыдон сты: прыгательные ноги-«гæппæмхиц къæхтæ», организмы, поедающие живых организмов — «удæгасхортæ». Ацы стыр куыст абоны онг ирон æвзагзонынады ничима бакодта, (ахаем фундаменталон куыстытæ аразынц цалдæр адæймаджы), фæлæ Кокойты Таймуразæн уый иунæгæй бантыст саразын.

Куыст цымыдис сæвзæрын кæндзæн куыд ирон специалисттæм, афтæ ма ирон-дзинадыл чи тыхсы, йæ рæзтыл ын чи архайы æмæ ма фæсарæнты цы ирæттæ цæрынц уыдонмæ дæр. Бирæ дын бантысæд, Таймураз Исахъы фырт,   дæ зонадон куысты!

ТЫБЫЛТЫ Ингæ,

 филологон зонæдты кандидат, доцент

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.