Nog adres

Адæм, кæрæдзи уарзгæйæ цæрут!

Чъреба – хъайтар сахар

Знаг кæмæ фæбырсы, уымæн фыццаг ныццæфæй фæхъавы йæ хъомыс асæттынмæ. Цæмæй йæ ныфсимæ æрхауа йæ рахиз, мауал уа хотыхыл хæцынæн, йæхи æмæ йæ туг-стæг, йæ мадæлон æвзаг, йæ фыдыуæзæг хъахъхъæнынæн. Цæмæй æркъул кæна йæ сæр æмæ разы уа куыдзы бæлæгъы дон нуазыныл. Уыдæттæ куы бафтынц йæ къухы, уæд ын бынтон æнцон вæййы, йæ ныхмæлæууæгæй-ма цы баззайы, уыдон йæ цъыф къæхты бын бауæрдын. Ныфссастыл фæсæрфы йæ къæхтæ, нал ын фæдæтты йæ сæрыл схæцыны фадат. Йæ хъуынджын арм ыл æрæвæры æмæ йæ уды æнцойæн фæмары йæ цагъарты удты сæрибар.

Хъæу мæцыд йæ туджы

Уыцы бон горæтæй раздæр рацыдтæн. Фæндыд мæ хоргуыстгæнджыты тыххæй газеты радон номырмæ репортаж бацæттæ кæнын æмæ бацыдтæн Къостайыхъæуы æфтауцдонмæ. Бынаты чидæртæ разынд, фæлæ мын мæ фæндоныл ничи сразы, хъæумæ алырдыгæй æхстытæ кæй сарæх сты, уымæ гæсгæ. Чысыл уавæр фæсабыр æмæ ратагъд кодтон хæдзармæ. Æнхъæл уыдтæн, афтæ кæй ахæсдзæн, фæлæ та æхстытæ сытынг сты, алыгъуызон хæцæнгæрзтæ сæ «куыст» райдыдтой.
Хъæуы лæппутæй посты чи лæууыд, уыдоны сахат раздæр абæрæг кодтой се ‘мбæлттæ Хуыбиаты Таймураз, Аджæ æмæ Мæлдзыгаты Альберт. Фæстæмæ здæхгæйæ æхстытæн нал æмæ нал зыны сæ кæрон. Хуыбиаты Сергейы хæдзары цурмæ куы æрбахæццæ сты, афтæ æнахуыр тыхджын æхстытæй иу сæмбæлд хæдзары уæллаг тигъыл æмæ йæ сис бахъыгдард. Хотыхджынты нæмыг фыццаг кæуыл сæмбæлд æмæ бахъыгдард, уый уыд ацы бæстыхай. Лæппутæ тыхджын æхстытæй сæхи бахъахъхъæныны тыххæй ныггæппытæ кодтой къанаумæ æмæ уым фесты цасдæр рæстæг.

НАГУТНИ – РЫНЧЫНТЫ НЫФС

Ирыстоны рæсугъддæр къуымтæй иу у Знауыры районы Нагутнийы хъæу. Ам чи нæ уыд, уый нæ банкъардзæн ацы бынаты æрдзы рæсугъддзинад. Бæрзонд бæлæстæ арвмæ фæцыдысты, алыгъуызон хосгæнæн кæрдæджытæн дардмæ сæ тæф адæймаг банкъары. Сыгъдæг, сатæг уæлдæф уæлдай æхцондзинад хæссы зæрдæйæн, хъустыл уайы доны уынæр.

Сæмбæлд йæ 102 азыл

Фыдæлтæй фæстæмæ ирон адæммæ хистæр адæймаг кæддæриддæр уыд кадджын. Уымæн æвдисæн сты нæ историйы бирæ цаутæ. Хистæрæн кад кæнын домынц не ‘гъдæуттæ дæр. Бинонты ‘хсæн æгъдæудæттæг æмæ кæстæрты рæстмæ цардыл æфтауæг хистæр вæййы. Амондджын сты уыцы бинонтæ, сæ фарсмæ куырыхон хистæр кæмæн ис. Адæймаджы царды фæндæгтæ Хуыцауы нывгонд сты, æмæ бирæ цæрай, æви цъус, уæддæр уый махæй кæнгæ нæ вæййы.

«Абано»-йы дыккаг райгуырд / Хъæппæрис

Иу-ссæдз азы размæ дæр ма Дзауы районы цард цæдджинæгау фыхти. Дардыл хъуыстгонд уыд йæ диссаджы улæфæн бынæттæ æмæ адæймаджы æнæнидзинадæн æвдадзы хос чи сты, уыцы суæртты койæ. Кæцæйты нæ цыдысты Дзауы курортмæ улæфынмæ, суанг ма-иу æм фæсарæнтæй дæр фæуазæг сты. Сæрды, улæфыны сезоны-иу Дзауæй Цхинвалмæ æмæ Цхинвалæй-Дзаумæ æрдæг сахатæй æрдæг сахатмæ цыдысты автобустæ, афтæ бирæ улæфджытæ-иу æрцыд Дзаумæ.

Тагъд лæвæрд æрцæудзысты эксплуатацимæ / Арæзтад

Цхинвалы районы Тъбеты хъæуы цы культурæйы хæдзар арæзт цæуы, уый тагъд рæстæджы эксплуатацимæ лæвæрд æрцæудзæнис. Канд не ‘ттаг бакастæй нæ, фæлæ ма мидæгæй цы куыстытæ æххæст æрцыдысты, уыдонæй дæр зæрдæ рухс кæны. Ам уыдзæнис хъæууон администраци библиотекæ, магазин æмæ тренажерон зал дæр. Бæстыхай аразын райдыдтой 2008 азы августы цауты агъоммæ, фæлæ бæрæг аххосæгтæм гæсгæ кæронмæ арæзт не ‘рцыд. Ныр ыл дыууæ азы бæрц кусынц æмæ нын куыд загътой, афтæмæй 26-æм августмæ, Ирыстоны хæдбардзинады бæрæгбонмæ, уагдон кусын райдайдзæнис.

Йæ тох - Ирыстоны сæрибардзинадыл

Фысы комæй хал нæ райсдзæн, зæгъгæ, кæмæй фæзæгъынц, раст ахæм гуырд у Къостайыхъæуы цæрæг Мæлдзыгаты Владимир (Гале). Йæ чысылæй фæстæмæ у сабыр, æнæхин æмæ æмгæртты уарзаг. Ахæм та канд ныййарджытæн нæ, фæлæ хъæубæстæн дæр сæ ныфсы хъæбул вæййы æмæ йæм фæкæсынц уарзæгой цæстæнгасæй.

Дæ ном кæцырдыгон у?

Зæххы къорийыл ахæм бынат не ссардзыстæм, лæгæн ном кæм нæй. Номæн нæ царды ахсджиаг нысаниуæг кæй ис, ууыл ирдæй дзуры ноггуырд сабийыл ном æвæрыны уаг. Ныййарджытæ бирæ фæрахъуыды-бахъуыды кæнынц, куыд хуыз-дæр, куыд аивдæр ном равзарой сæ сабийы хæдхуыз, йæ уникалондзинад ын чи бахах кæна æмæ йын амонды хосæн чи басгуыха. Нæ фыдæлтæ нын ахæм ныстуан ныууагътой: ноггуырд сабийы æнæ ном бирæ уадзæн нæй - æнæзæгъинаг æм æмхиц у, зæгъгæ. Уый дæр ном æмæ номхæссæджы 'хсæн уæвæг тæмæссаг бастдзинадыл дзурæг у.

Хæст æмæ куысты ветеран

Адæймаг а-дунемæ цыдæр нысанæн райгуыры - чи сæрнизæн, чи фыдæбонæн, чи адæмæн лæггад кæнынæн, чи та… Нæ горæты кадджындæр сылгоймæгтæй сæ иу Нарыкъаты Никъалайы чызг Любæ нысан та а-зæххыл у хъомылгæнæг уæвын, кæд æндæр цæуылдæрты уыдысты йæ бæллицтæ, уæддæр. Любæ йæ царды стыр хай радта адæмон ахуырадæн. Цалынмæ пенсийы нæ ацыд, уæдмæ фæкуыста Цхинвалы скъолаты уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæгæй. 1969 азæй 1977 азмæ куыста директортæй 5-æм æмæ 11-æм астæуккаг скъолаты, фараст азы та фæкуыста 6-æм астæуккаг скъолайы ахуырады хайады гæсæй.

Сабитæ æмæ куыйтæ

Куыд зонæм, афтæ куыдз дæр нæ æрдзы иу хай у, уыимæ ма æдзух адæймаджы фарсмæ вæййы. Æмбисонд дæр ма ис уый тыххæй: куыдз, дам, зæрдæ зоны, æмæ ма уæдæ сабиты æнæхиндæр зæрдæйæ хуыздæр кæй зæрдæйы хъуамæ базона, банкъара? Фæлæ, хъыгагæн, алы хатт афтæ нæ вæййы. Æндæра-ма бакæс Цхинвалы сывæллæтты 12-æм цæхæрадоны территоримæ. Рæвдауæдонæн йæхи бæстыхай йæ хуыз скалдта дыууæ азы размæ. 2008 азы фæстæ ардæм æрцыдысты тюменаг аразджытæ æмæ бæстыхай куы æддейæ, афтæ мидæгæй дæр бæстон цалцæг æрцыд, сифтонг æй кодтой æнæмæнгхъæуæг инвентарь æмæ ифтонггæрзтæй.

Зæрдæрухс у, хоркуыстгæнæг!

Арвы æгæрон тыгъдадмæ хур нæма стылд. Сæуæхсид у сырх, раст зынджы хуызæн. Уымæй бæрæг у, абон дæр та тынг тæвд бон кæй уыдзæн. Æниу, уый хоркуыстгæнæгæн æхсызгондæр ма у. Ныртæккæ куынæ фæцырд уа тыллæг æфснайыныл, уæд хуымтæ фæкæрдиппæрд уыдзысты æмæ тыллæджы иу хай æнæфтиаг фæуыдзæн. Уый зæрдыл даргæйæ, сæумæрайсом балæууыдысты зАд хуымы кæрон æмæ райхъуыст комбайны зæрдæхцон хъæлæба. Уыдон сты Агросервисы æвзонг, фæлæ æвзыгъд комбайнертæ Наниты Сергей æмæ Алик, кæрдгæ та кæнынц Цхинвалы районы фермерон хæдзарад «Тъбет»-ы хъæбæрхоры хуымтæ.

Æстайаздзыд царды рæсугъд хуызтæ / Юбилей

«Сценæ цард у», - загъта стыр литературон критик В. Белинский. Уый афтæ у, уымæн æмæ сценæйыл равдисæн ис царды бирæ хуызтæ. Кæд киноаивады фæрцы цард равдисынæн фылдæр фадæттæ ис, уæддæр театры сценæйыл цард бынтон æндæр ад кæны. Уым уыныс удæгас цард, цардæвдисæг актертæн æнкъарыс сæ удты хъарм, сæ хъæлæс дæм хъуысы æввахсæй, хоны дæ царды æрфытæм.
Июлы мæйы 29-æм бон цард уæлдай адджындæрæй разынд нæ театры сценæйыл. Уымæн æмæ уыд ирон театры 80 азыккон цардыл афæлгæст. Цыппарссæдз азы дæргъы цы фæрнджын цардæй рацард, уыцы царды цинтæ æмæ хъыгтæ æрымысæн бон.

Фервæзт фыдбылызы цæхæрæй

Хæсты фыццаг æхсæвы æбуалгъ фыдракæндтæй цæрджытæ се ‘муд нæма ‘рцыдысты, фесты зæрдæдзурæнты. Гуырдзиаг хотыхджынтæ Къостайыхъæуы алыгъуызон æхсæнгæрзтæй милмæ систой, æнахуыр тыхджын æхстытæ дардæй сарæх сты, фехæлдтой адæмы æнцойад. Хæст хæст у, уый никæуыл ауæрды, не ‘взары раст æмæ æнæаххосы æмæ бавæййынц йæ амæттæгтæ. Фылдæр хатт ницыгæнæг, хæстæн æрмæст йæ иу скойæ дæр чи баризы, ахæм æмбæстæгтæ. Афтæ куынæ уаид, уæд сыл уыцы æхсæв цæмæн баталынг сæ дуне, цардмæ хъазгæ æмæ худгæ цæстæй чи каст, уыдоныл – сыхæгтæ Мамиты Тамарæ æмæ Петрыл?

Фосдарджыты куысты бæрæггæнæнтæ

Фæстиуджытæ арæзт æрцыд, Цхинвалы районы фермерон хæдзарадтæ фосдарды къабазы цы куыст бакодтой, уыдонæн. Районы статистикон хайады зонæнтæй куыд бæрæг у, афтæмæй хæдзарадтæм æдæппæт стуртæ нымадæуы 450, уыцы нымæцы хъуццытæ 169. «Æфсати»-йы хæдзарады æнтыстыты тыххæй амæйразмæ фыста нæ газет. Зæрдæрухсгæнæн фæстиуджытæ сæ къухты æфты «Арцеу»-ы хæдзарадæн, уыдонмæ стуртæ иууыл иумæ ис 102, уыцы нымæцы хъуццытæ та сты 27. Йæ куысты æнтыстытæм гæсгæ дыккаг бынат ахсы фермерон хæдзарад «Алан» — æмткæй сæм стуртæ ис 60 æмæ хъуццытæ та 20. Стурты нымæцмæ гæсгæ æртыккаг бынаты цæуы «Цъунар» ам та стурты нымæц хæццæ кæны 33, уыцы нымæцы 15 хъуджы.
Хъуццытæй æдæппæт уал родтæ райстой 105, уыцы нымæцы «Арцеу»-ы — 26, «Алан»-ы — 20, «Виктория»-йы — 10, «Радуга» æмæ «Цъунар»-ы фæйнæ 7, «Сослан»-ы 6.

Хъуамæ банкъарæм не ‘взаджы раз бæрндзинад...

Алы нацийæн дæр йæ иууыл егъаудæр хæзна йе ‘взаг у... Æмæ уыцы хæзна та хъуамæ хъахъхъæдцæуа. Чи нын æй хъуамæ бахъахъхъæна нæхицæй хуыздæр?
Ирон æвзаг рæсугъд æмæ хъæзныг кæй у, уый нын ирдæй фенын кодтой нæ литературон æвзаджы бындурæвæрæг Хетæгкаты Къоста æмæ йæ фæстæ цы классиктæ фыстой, уыдон дæр.

RSS-материал