Nog adres

Адæм, кæрæдзи уарзгæйæ цæрут!

Мидхъуыддæгты министрад хатдзæгтæ сарæзта аивгъуыйгæ азæн

РХИ-йы Мидхъуыддæгты министрад рауæрхгонд æмбырды фехъусын кодта 2015 азы йæ оперативон-службæйон архайды хатдзæгты тыххæй. Сæрдариуæг ын кодта РХИ-йы Мидхъуыддæгты министр Лæууойты Æхсар. Æмбырды хайад райстой Мидхъуыддæгты министры хæдивджытæ, министрады службæты къухдариуæггæнджытæ, районты дæлхæйтты хистæртæ, пресс-службæйы минæвæрттæ.
Йæ раныхасы Мидхъуыддæгты министр Лæууойты Æхсар банысан кодта уыцы факт, зæгъгæ, 2015 азы республикæйы оперативон уавæр уыд стабилон, контроль ыл кодтой мидхъуыддæгты органтæ.
РХИ-йы Мидхъуыддæгты министрад йæ куыст арæзта Республикæ Хуссар Ирыстоны Конституцийы бындурыл, РХИ-йы Хицауады уынаффæты, Парламенты райсгæ закъондæттынадон актты, райсгæ уæрæсейаг закъондæттынады бындурыл, РХИ-йы Мидхъуыддæгты министрады нормативон акттыл, оперативон æмбырдты райсгæ уынаффæтыл. Фыццаг рады ведомствойы æппæт куыст здæхт уыд æмбæстæгты закъонон интерестæ бахъахъхъæнын, фыдракæндтæ ма æруадзын æмæ сæ раргом кæнынмæ.

РХИ-йы Парламенты

3 марты уыд Республикæ Хуссар Ирыстоны Парламенты Президиумы рабадт. Рабадт уагъта Республикæ Хуссар Ирыстоны Парламенты Сæрдар Бибылты Анатоли.
Парламенты Сæрдар уынаффæмæ рахаста Республикæ Хуссар Ирыстоны Конституцион закъоны проект «Республикæ Хуссар Ирыстоны Конституцийы (Сæйраг Закъон) IV-æм сæры 58-æм статьяйы 1-аг хаймæ ивындзинæдтæ бахæссыны тыххæй».
Проект уынаффæмæ æрвыст æрцыд Закъондæттынад, закъондзинад æмæ бынæттон хæдразамынды парламентон комитетмæ.

Сæйраг хъусдард здæхт у тыхæй ма спайда кæныны фæдыл документмæ

Фæскавказы стабилондзинад æмæ æдасдзинады фæдыл Женевæйаг дискусситы æмсæрдæрттæ Евроцæдис, ИНО æмæ ЕÆÆО-йæ æрæджы æрцыдысты Хуссар Ирыстонмæ, дискусситы 35 раунды цы фарстытыл дзырд цæудзæн, уыдонмæ бацæттæ кæныны нысанæн. Фæсарæйнаг делегацийы уæнгтæ фембæлдысты Женевæйаг дискусситы Хуссар Ирыстоны делегацийы уæнгтимæ.
Хуссарирыстойнаг делегацийы сæргълæууæг Постконфликтон бæстонкæнынады фæдыл РХИ-йы Президенты æххæстбарджын минæвар Джиоты Мурат уазджытæн Ирыстоны зæххыл æгасцу зæгъыны фæстæ банысан кодта, дунеон дискусситы раз цы хæстæ лæууы, уыдон актуалондзинад æмæ ахсджиагдзинад. Кæд æмæ, зæгъгæ, дискусситæ уагъд цæуынц аст азы дæргъы, уæддæр, хъыгагæн, нæ сæйраг хæс — Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстны ’хсæн Абхаз æмæ Гуырдзыстоны ’хсæн тыхæй спайда кæй не ’рцæудзæн, уый тыххæй юридикон бæрнджын документ бацæттæ кæнын æнхъæлмæ кæсы аскъуыддзаг кæнынмæ.

РХИ-йы Парламенты спикер фембæлд полиграфион-кондадон баиугæнды коллективимæ

2-æм марты, Парламенты спикер Бибылты Анатолийæн кусæгон фембæлд уыд Полиграфион кондадон баиугæнды коллективимæ. Йемæ ма уыд Парламенты комитеты сæрдар Гæбæраты Юри æмæ информацион-аналитикон управленийы сæргълæууæг Харебаты Батрадз.
Фембæлды нысаны тыххæй Бибылты Анатоли загъта:
— Мах сымахмæ æрбацыдыстæм, цæмæй лæгæй-лæгмæ æрныхас кæнæм, фæстаг рæстæджы Парламенты алыварс цы æппæрццаг эмоционалон фон сæвзæрд, уый рафæлгъауыны тыххæй. Ахæм фембæлдтытæ мæнæн уыд Хъахъхъæнынады министрады афицерон скондимæ, Милицийы сæрмагонд нысаниуæджы къордимæ, Соматикон рынчындоны коллективимæ, ныр æмбæлын сымахимæ, æмæ уый фæстæ та сæмбæлдзынæн университеты профессортæ-ахуыргæнджыты скондимæ.
Цæмæдæр гæсгæ æхсæнады ахæлиу ахæм хъуыды, ома, Парламент у Хъахъхъæнынады министрады хаххыл уæлæмхас сразыдзинады къорд фарстаты ныхмæ. Уымæ гæсгæ æз мæ хæсыл нымайын, цæмæй цæрджытимæ фембæлгæйæ, нæхи позици бамбарын кæнæм, йе ’ууæнк ныл цы æвзарджытæ бафтыдтой, уыдонæн.

Фæхъæздыгдæр æвзæнгты республикон библиотекæйы чингуыты фонд

Ацы бонты æвзæнгты республикон библиотекæйы чингуыты фонд баххæст алыгъуызон цымыдисон чингуытæй. Хъуыддаг уый мидæг ис, æмæ РХИ-йы Хицауад бадзырдта бынæттон рауагъдадимæ, цæмæй цыдæриддæр чингуытæ мыхуыр цæуа Цхинвалы типографы, уыдон лæвæрд цæуой нæ республикæйы библиотекæтæн æмæ афтæмæй фылдæр кæна сæ чингуыты нымæц. Ацы фарстыл кусы РХИ-йы Культурæйы министрад. Чингуытæ нæ республикæйы библиотекæтыл дих кæныныл сæрмагондæй архайы РХИ-йы Культурæйы министрады библиотекæты куысты фæдыл сæйраг специалист Дриаты Нателæ. Ацы чингуытæ мыхуыр цæуынц Культурæйы министрадæн РХИ-йы Хицауады рахицæнгонд финансон фæрæзты ‘руаджы.

Цæгат Ирыстоны. Сабиты æдасдзинадæн

Æртæ азы размæ Уæрæсейы Федерацийы совет кæй бацæттæ кодта, цалдæр регионы æнтыстджынæй чи кусы, уыцы закъоны проектмæ æркастысты Цæгат Ирыстоны Парламенты дæр æмæ фæндон рахастой царды йæ рауадзыны тыххæй. Проекты нысан у, мадæлты чи нæ хъæуы, уыцы ноггуырд сывæллæтты цард бахъахъхъæныны тыххæй беби-бокстæ саразын. Æмбæхсинаг нæу, йæ ноггуырд сывæллон цы мады нæ хъæуы, уыдон хатт цы æвирхъау фыдракæндтæ саразынц. Æнамонд сабиты куы тыхст уавæры, куы мардæй ссарынц алы рæтты. Беби-бокстæ фадат ратдзысты фыдбылыз ма руадзынæн. Æвæрд уыдзысты медицинон уагдæттæ æмæ динон организациты. Ацы процедурæ арæзт цæудзæн анонимон хуызы, бацæуæн сæм уыдзæн æмбæхст ранæй, нæ дзы уыдзæн камерæтæ. Йæ ноггуырд сывæллоны чи рауæлдай кæна, уый йæ дзæгъæлæй аппарыны бæсты сæвæрдзæн уыцы беби-боксы. Уый уыдзæн сæрмагонд техникон фæрæзтæй ифтонг, сабийæн æдас бынат фæлмæн хъæццулимæ. Техникæ афтæ арæзт у æмæ дзы саби æвæрд куы æрцæуы, уæд йæхи æгъдауæй ахгæны æмæ йæм æддейæ фарс бавналæн нал вæййы.

Мадæлон æвзагмæ æцæг уарзон ахаст

Мадæлон æвзаг æмæ Райгуырæн бæстæ зынаргъ кæмæн сты, йæ сабибонтæй фæстæмæ патриотикон хъомылад чи райста, уый кæмфæнды дæр æмæ кæдфæнды дæр архайы уыцы хъомылад йæ алы хъуыддаджы дæр равдисыныл, Райгуырæн бæстæмæ уарзон ахаст дарддæр, фæлтæрæй-фæлтæрмæ ахæссыныл. Алы ирон адæймаг дæр хъуамæ йæ сæйраг хæсыл нымайа йæ мадæлон æвзаг, йæ националон культурæ бахъахъхъæнын. Уый у, цæмæй наци ма фесæфа, уыцы фæрæзтæй сæ сæйрагдæр. Ахæм хъуыдыйыл лæуд у цæгатирыстойнаг æвзонг чызг, ныртæккæ Турчы цæрæг Икъаты Победæйы чызг Каринæ.

Йæ уацмыстæй фæхъæздыгдæр ирон музыкалон аивад. Цæрионты Резваны райгуырдыл сæххæст 80 азы

Ирон музыкалон аивады рæзтмæ аккаг хуынтæ чи бахаста, уыдонæй иу уыд композитор, музыкалон-æхсæнадон архайæг Цæрионты Резван. Уый райгуырд 1936 азы 4 марты Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы Лескены хъæуы. 1959 азы каст фæци Орджоникидзейы аивæдты ахуыргæнæндон, цыран ахуыр кодта хорон-дирижеры хайады, йæ ахуыргæнæг уыд Дзуццаты З. Фæлæ фидæны музыкант ууыл не ‘рлæууыд æмæ 1964 азы каст фæци Ереваны Камиталы номыл паддзахадон консерватори, ахуыр кодта композицийы къласы профессор Т. И. Егизарянмæ. Ахуыр каст фæуыны фæстæ 1970-84-æм азты уыд ЦИАССР Композиторты цæдисы бæрнон секретарь æмæ 1984-87-æм азты та уыд Композиторты правленийы сæрдар. 1975 азы сорганизаци кодта фольклорон ансамбль «Чепена», 1991 азы та — Республикæйы аивæдты лицейы цур сывæллæтты фольклорон ансамбль. Цæрионты Резван дыууæ хатты хайад райста Болгари æмæ Индийы дунеон музыкалон фестивалты. 1966 азæй уыд Композиторты цæдисы уæнг æмæ 1980 азы та райста ЦИАССР-ы аивæдты сгуыхт архайæджы ном.

1905-1907 азтæ Хуссар Ирыстоны

Рæстæг куыд цæуы, афтæ адæмæй рохуаты зайынц бирæ историон цаутæ. Знон дæр ма ахсджиаг æмæ хъысмæт скъуыддзаггæнæг цы цау, кæнæ хъуыддаг уыдис, уый абон аззад фæсфæд, æрбайрох ис адæмы хъуыдыйæ. Абоны фæлтæр, уæлдайдæр та кæстæртæ тынг цъус зонынц 1905-07 азты хабæртты тыххæй. Уæд абонæй æндыгьддæр рæстæг уыдис, бирæ цæмæйдæрты скъуыддзаг цыдис ирон адæмы хъысмæт. Уыдон уыдысты нæ нацийы хиæмбарындзинад æмæ сæрибары сæрыл тохы азтæ. Уæд ирон сæрæнгуырдтæ къаддæр лæгдзинад æмæ сæрæндзинад нæ равдыстой æмæ нæ уый рох ма хъуамæ уа. Фæстагæттæ хъуамæ зоной, гуыргъахъхъ фæндæгтыл цы хистæр фæлтæр рацыд, уыдоны тохы тыххæй.

Мыхуырæй рацыд журнал «Мах дуджы» дыккæгæм номыр

Ацы бонты мыхуырæй рацыд, журналкæсджытæ æхсызгонæй кæй бакæсдзысты, уыцы литературон-аивадон æмæ æхсæнадон-политикон æрвылмæйон журнал «Мах дуджы» дыккæгæм номыр.
«Йæхицæн уынаффæ кæнынхъом цы наци нæу æмæ йæ монцты-цыбæлты уацары чи бахауы, уымæн фæзыны æцæгæлон хицæуттæ æмæ дзы цагъар саразынц, ома, бар-æнæбары кæмæндæр лæггадгæнæг свæййы.
Дæ уæнгæл чи у, уый цур лæуу сæркъулæй
Æмæ йæ стау — æнцон хъуыддаг у, уый?»
Джон Мильтоны ацы ныхæстæй байгом журнал.
Поэт Хозиты Яковыл 100 азы кæй сæххæст, уый цытæн журналы мыхуыр æрцыдысты æмдзæвгæтæ «Добролюбовы мысгæйæ», «Мæ фыны дæр», «Æрыхъал» æмæ тæлмац Максим Горькийæ «Зарæг уадхæссæгыл».
Поэзийы жанрæй ма мыхуыр æрцыдысты Къодоты Альберты (сæххæст ыл уыдаид 60 азы) æмдзæвгæты цикл «Æрдзы цæссыгтæ» æмæ Дыгъуызты Тенгизы «Табуйаг ном».

Паддзахадон Думæмæ бахастой сразыдзинæдтæ Абхаз æмæ Хуссар Ирыстоны æфсæддонтæн медицинон æххуыс бакæныны тыххæй

УФ-йы Хицауад Паддзахадон Думæ-мæ бахаста закъоны проекттæ æфсæддон службæгæнджытæн медицинон æххуыс бакæныны фæдыл Абхаз æмæ Хуссар Ирыстонимæ сразыдзинæтæ сратификаци кæныны тыххæй.
Абхазимæ сразыдзинадыл къухтæ æрфыстой 2015 азы 20-æм февралы.
«Сразыдзинады уагæвæрдтæм гæсгæ арæзт цæуы æнæмæнгхъæуæг нормативон-барадон базæ уæрæсейаг æмæ абхазаг æфсæддон службæгæнджытæн Уæрæсейы Федерацийы Хъахъхъæнынады министрады æфсæддон-медицинон дæлхæйтты, æмæ организациты, афтæ ма Республикæ Абхазы медицинон организациты медицинон æххуыс бакæнын сорганизаци кæныны тыххæй», - дзырдæуы документы.
Банысангонд æрцыд, зæгъгæ, сразыдзинадæй бæрæг цæуы уæрæсейаг æмæ абхазаг æфсæддон службæгæнджытæн ахæм медицинон æххуыс бакæныны фæтк, æмæ йæ реализаци та фадат ратдзæн уыдонæн сæ социалон хъахъхъæнынад фæбæрзонддæр кæнынæн.

ТЫБЫЛТЫ ЛЕОНИД: «Битарты Вячеславæн йæ бон суыдзæн Æгъуызарты Тамерланы фæндтæ æмæ пълæнттæ адарддæр кæнын æмæ сæ кæронмæ бахæццæ кæнын»

«Битарты Вячеславæн йæ бон суы-дзæн Æгъуызарты Тамерланы фæндтæ адарддæр кæнын æмæ сæ кæронмæ сæххæст кæнын», фехъусын кодта РХИ-йы Президент Тыбылты Леонид, Уæрæсейы Федерацийы Президент Владимир Путин Республикæ Цæгат Ирыстон-Аланийы Сæргълæууæджы хæстæ рæстæгмæ æххæстгæнæгæй Битарты Вячеславы кæй снысан кодта, уый фæдыл журналисттæн йæ хъуыдытæ дзургæйæ.
«Æгъуызарты Тамерлан йæ рæстæджы Битарты Вячеславмæ цы æууæнк-дзинад равдыста, республикæйы Хицауа-ды Сæрдарæй йæ снысан кæнгæйæ, уый бафидаргонд æрцыд Уæрæсейы Федерацийы уæлдæр къухдариуæгады 'рдыгæй.
Битарты Вячеслав Тамерлан Кимы фыртимæ йæ куысты æмгъуыды дæргъы йæхи равдыста равзæрст курсыл æнувыдæй - у командæйы адæймаг. Адæм райзæрдæйæ сæмбæлдысты Æгъуызарты Тамерлан кæй равзæрста, ууыл - уый йыл æууæндыд æмæ йын кодта стыр аргъ. Уый хорз зонгæ у Тамерлан Кимы фырты фæндтимæ æмæ хорз зоны уыдон сæххæст кæныны амæлттæ.
Фидарæй мæ уырны, Вячеслав Зелимханы фырт кæй адарддæр кæндзæн Æгъуызарты Тамерланы фæндтæ æмæ пълæнттæ æмæ сæ кæй сæххæст кæндзæн кæронмæ. Мæ цæст ын уарзы æнтыстытæ».

Кусæгон къорд æрæвнæлдта фæсивæдон программæ аразынмæ

IMG_7569.JPGХицауады Сæрдары Хæдивæг Пухаты Эрикæн уыд фембæлд Фæсивæдон политикæ, спорт æмæ туризмы комитеты (дарддæр Комитет) минæвæрттимæ. Фембæлды рæстæджы уынаффæ цыд Фæсивæды политикæйы райрæзты 2016-2020 азты программæйы (дарддæр Программæ) фарстытыл.
Фембæлдмæ ма хуынд уыдысты министрадтæ æмæ ведомствоты, фæсивæдон организациты, республикон Парламенты минæвæрттæ.
Президент Тыбылты Леонид адæммæ йæ æрвылазон Ныстуаны уæлдай хъусдард аздæхта фæсивæдон полтикæйы рæзты фарстмæ. Бæстæйы сæргълæууæджы раныхасы Комитетæн лæвæрд æрцыд фæсивæдон политикæйы фадыджы программæ саразыны хæс.
Комитеты Сæрдар Хъуылымбегты Алыксандры ныхæстæм гæсгæ, ахадгæ программæ саразыны тыххæй æнæмæнгхъæуæг у кусæгон къорд снысан кæнын, кæцыйы скондмæ бацæудзысты республикæйы æппæт министрадтæ æмæ ведомствоты минæвæрттæ дæр.

Нырма — пырх, стæй та — аразгæ

DSC_1061.JPGКуыд зонæм, афтæмæй 2008 азы августы хæсты фæстиуæгæн басыгъд нæ паддзахадон университеты сæйраг ахуыргæнæн корпус. 1990-æм азты университеты уæды ректор Джиоты Георгийы хъæппæрисæй арæзт æрцыд уæлæмхас корпус. Ацы бæстыхай 2008 азы нæ басыгъд, цыдæр амондæн аирвæзт. Уымæ гæсгæ цалдæр азы уым, æмæ нæ университеты æмдзæрæндоны иу хайы уагъд цыдысты лекцитæ.
Университеты хъысмæт иу æмæ дыууæ хатты скъуыддзаггонд нæ цыд. Дзырдæуыд, цæмæй сыгъд агъуыст фæстæмæ арæзт æрцæуа, йæ историон хуыз бахъахъхъæнгæйæ.
2011 азы та, уæды хицауады хъуыдымæ гæсгæ хъуамæ æрцыдаид арæзт университеты ног комплекс, æмæ уый дзуапп лæвæрдтаид нырыккон домæнтæн æмæ стандарттæн. Университетæн хицæн æрцыд бынат горæты цæгатварс. Уымæ гæсгæ, уæд, Инвестицион программæйы фæлгæтты хицæнгонд цы ’хцайы фæрæзтæ æрцыд, уыдонæй ног университеты комплексæн проект саразыны тыххæй рахицæнчындæуы æхцайы фæрæзтæ. Проектимæ базонгæ кодтой университеты ахуыргæнджытæ-профессорон сконды. Ног комплексы проект сæ зæрдæмæ фæцыд.

Парламентон комитеты рабадт

1-æм марты уыд РХИ-йы Парламенты Сæудæджерад, арæзтад, транспорт, бастдзинад æмæ æрдзон ресурсты фæдыл комитеты рабадт. Уагъта йæ профилон комитеты сæрдар Тедеты Руслан.
Боны фæткмæ хаст æрцыдысты дыууæ фарсты: «Зæххыбын хъæздыгдзинæдтæй пайда кæныны тыххæй» закъоны проект æмæ РХИ-йы кадджын нæмтты тыххæй уагæвæрд.
Парламентон комитеты куысты хайад райста РХИ-йы Парламенты Сæрдары фыццаг хæдивæг Мамиты Инал. Уынаффæйы процессы ист æрцыд уынаффæ ацы фарстытыл РХИ-йы Парламенты радон рабадты æруынаффæ кæнын.

RSS-материал