Nog adres

Адæм, кæрæдзи уарзгæйæ цæрут!

Нинæ-Мысырхан — нæ театры фидауц

Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театры сырæзты 85 азы бонмæ

Адæймагæн æрдзæй лæвæрд у æнус фæцæрын. Бæргæ алчи куы цæрид ацы кармæ, уæд абон нæ ныхасы сæр кæуыл у, уыцы Цоциты Нинæйы тыххæй нæ зæрдæйы уаг æндæр уаид, уæд ныхас кæниккам худгæбылæй йемæ æмæ йын арфæтæ кæниккам, æгайтма, 100 азы фæцардтæ æмæ фæлæггад кодтай Ир æмæ Ирыстонæн, нæ театрдзаутæн, нæ рæзгæ фæлтæрæн.
Цоциты Нинæйы зыдтон 1955 азæй суанг йæ фæхъуыды бонмæ. Зыдтон æй цардбæллонæй, худгæ цæсгомимæ, рæвдаугæ æмæ хъæлдзæг зæрдæйы уагимæ. Кæмфæнды ма уыдаид Нинæ — фембæлдтыты, фынджы фарсмæ, сценæйыл — адæм дзы истой стыр æхцондзинад.

Бузныг — арфæйаг дохтырæн

Алы дæсныйад дæр æхсæнады у æнæмæнгхъæугæ иу кæнæ иннæ уавæртæм гæсгæ, фæлæ дзы уæддæр чи фæхъæуы фылдæрбæрцæй, чи та — къаддæр. Адæймаджы царды æппæты сæйрагдæр у æнæниздзинад æмæ йæ хъæуы бахъахъхъæнын, фæлæ, хъыгагæн, æрдзы сконд афтæ у, æмæ æнæ фæрынчын нæ вæййы. Уæд бахъæуы дохтыры æххуыс, нæ цард æппæтæй дæр баууæндæм дохтыртыл, фæкæсæм сын сæ цæстытæм, фенхъæлмæ сын кæсæм сæ дзыхы ныхасмæ. Ахæм тыхст рæстæджы нæ ныфс вæййы æрмæстдæр дохтыртæй æмæ сæ зонындзинæдтæй. Афтæмæй æппæты ахсджиагдæр дæсныйадыл нымад цæуы дохтыры дæсныйад. Эскулапы фæндаг йæхицæн чи равзара, чи райса йæхимæ ахæм бæрнон æмæ вазыгджын хæс, уый хъуамæ æххæст уа æппæт домгæ миниуджытæй дæр. Сæйраджыдæр, хъуа-мæ зона адæймаджы организм йæ дадзинты онг, æмæ тырна, цæмæй рæстæгимæ æмдзугæнгæйæ, фылдæрæй-фылдæр кæна йæ зонындзинæдтæ, уа хæларзæрдæ, уа йын аудгæ ахаст рынчынтæм.

Ауды адæймаджы цæстырухсыл

Æмбæстæгты арфæтæ кæрæдзийæн дзæвгар сты æмæ сæ фæфæнды, цæмæй уыдонæй хайджын уой, æвзарой сæ се ’рвылбонон царды. Уыцы зæрдиаг арфæтæй иу у, цæстырухсæй фæцæр, зæгъгæ. Æцæгдæр, цы ис уымæй ахсджиагдæр æмæ æнæмæнгхъæуæгдæр, уымæн æмæ нæ алфæмблай цæстырухсы фæрцы уынæм, цардыл фылдæр уый фæрцы райæм. Фæлæ адæймаджы буары æндæр хæйттау уымæн дæр хатт йæ хъуыддæгтæ нæ ацæуынц зæрдæйы фæндиаг. Кæй нæ фæнды, цæмæй йæ цæстытæ уой æнæниз, æнæхъыгдард æмæ зæры бонтæм сæ лæггады хай кæной адæймагæн. Фæлæ нæ, фылдæр хатт уыдонмæ дæр сæмхиц вæййынц алыгъуызон низтæ. Æмæ сын уæд бахъæуы хос кæнын, цæмæй та, кæд бынтон нæ, уæддæр дарддæр сæ куыст кæной, адæймаг та цин кæнын фæраза. Уыцы хъуыддаджы йе ‘нцой балæууы дохтыр-окулист æмæ йын фæрог кæны йæ рис. Растæндæр йæ фæлтæрддзинад æмæ зонындзинады руаджы баххуыс кæны рынчынæн æмæ дзы уый дæр баззайы райгондæй.

Бузныг сæ сты Къуыдаргомы цæрджытæ!

Фæстаг азты бирæ позитивон ивындзинæдтæ кæй æрцыд нæ республикæйы, уый нæзынгонд никæмæн у — алыварсонæй хуыздæр кæнынц Хуссар Ирыстоны цæрджыты уавæртæ.
Фæстаг рæстæджы бирæ арæзт æрцыд горæт Къуайсайы дæр, адæмæн фæзынд куысты бынæттæ, æгуыст адæмы нымæц къаддæр кæны. Ивгъуыд аз Къуайсайы скъола æмæ рынчындон кæй сырæзт, уымæй тынг райгондæй баззадысты ацы горæты æмæ йæ алфæмблай хъæуты цæрджытæ дæр.
Фæлæ абон мæн, сæрмагондæй, мæ уацы радзурын фæнды Уæлвæткон уавæрты министрады Къуайсайы зынгхуыссынгæнæн хайады куысты тыххæй. Ацы хайады кусджытæ тынг цæсгомджынæй æххæст кæнынц сæ куыст.

Урс дидинæджы бон

1882 азы 24 марты немыцаг микробиолог Роберт Кох фехъусын кодта, туберкулезы микробактери кæй ссардта, уый тыххæй, кæцыйы фæстагмæ схуыдтой «Кохы бацилла». Сбæрæггонд бациллайы сæдæ азмæ Æнæниздзинады дунеон организаци æмæ Туберкулезы æмæ рæуджыты низты ныхмæ тохы дунеон цæдис 1982 азы фæндон бахастой, цæмæй 24 март официалонæй нымад æрцыдаид Туберкулезы ныхмæ тохы дунеон боныл, 1993 азæй та, Æнæниздзинады дунеон организаци туберкулезы глобалон проблемæйыл куы банымадта, уæдæй фæстæмæ æрвылаз дæр уыцы бон уадзын райдыдтой мадзæлттæ, кæцытæ здæхт уыдысты туберкулезы эпидемийы тыххæй зонындзинæдтæ дунейы фæбæрзонддæр кæнынмæ, рынчынты нымæц фæкъаддæр кæнынмæ, низ скуынæг кæнынмæ, паддзахадты хицауиуæгон органты хъусдард раздахын цæрджыты социалон-цардуагон уавæртæ фæхуыздæр кæнынмæ, æхсæнады хъусдард туберкулезы профилактикæ æмæ хос кæнынмæ аздахынмæ.
Туберкулезы ныхмæ тохы дунеон боны эмблемæ у урс риухосгæрдæг (ромашка), æнæниз улæфты символ.

Республикæйы æмбæстæгты проблемæтæ сты бæстæйы сæргълæууæджы хъусдарды бын

Хуссар Ирыстоны Президент Тыбылты Леонид йæхимæ райста бæстæйы сæргълæууæджы æхсæнадон химæисæны уылты йæм куырдиæттæ цы æмбæстæгтæ æрбалæвæрдтой, уыдоны, зæгъгæ, фехъусын кодта Президенты пресс-секретарь Гана Яновская.
Бæстæйы сæргълæууæг æмбæстæгты йæхимæ райсы мæйы алы фæстаг æртыццæджы дæр. Знон Президентмæ æрбацæуыны номхыгъды фыст уыдис 20 адæймаджы алыгъуызон фарстытимæ. Сæйраджыдæр, адæм æрбахæссынц цæрæнуатон фарстытæ: цæрæнуат фæуæрæхдæр кæнæ райсын, хæдзар сцалцæг кæнын æмæ бирæ æндæртæ. Афтæ ма дзырд цыд культурæйы фадыджы, хъæууон хæдзарады, сæрмагондæй та, районы фермерон хæдзарадтæ, сæндонкуыст кæныны фарстытыл.
Куырдиат чи æрбалæвæрдта, уыдоны ’хсæн уыдис ахæм зындгонд адæймæгтæ, куыд республикæйы адæмон артист Харебаты Тимур, кæцы бахаста фæндон Хуссар Ирыстоны композиторты цæдис саразыны тыххæй. Номхыгъды чи уыд, уыдонæй бирæтæ æрцыдысты республикæйы районтæй дæр.

Президент Тыбылты Леонид: МАХ ХЪУАМÆ МА ÆРУАДЗÆМ ДИХДЗИНАД ИРОН АДÆМЫ ÆХСÆН

Зынаргъ æмбæстæгтæ!
Фæстаг рæстæджыты Ирыстоны информацион тыгъдады бирæ карз ныхас цæуы гуырдзыстойнаг ансамблтæ «Рустави» æмæ «Бани»-йы гастролты тыххæй горæт Дзæуджыхъæуы. Ирон æхсæнад Цæгат æмæ Хуссары дæр адих сты ацы фарсты фарсхæцджытæ æмæ йæ ныхмæлæуджыты дыууæ къордыл. Уыцы къордтæм бонæй-бонмæ здæхт цæуынц фылдæр æмæ фылдæр адæм хицæн политикон æмæ æхсæнадон архайджыты, социалон хызæгты пайдагæнджыты хуызы.
Зæрдæйæн æппæты хъыгдæр та уый у, æмæ ацы ныхмæлæуды дыууæрдыгæй фарс дæр хайад исынц йæ Райгуырæн бæстæ, йæ истори, традицитæ æмæ æгъдæуттæ зæрдиагæй чи уарзы, ахæм ирон адæймæгтæ.

Республикæ Хуссар Ирыстоны Президенты Барамынд

Гобозты Вячеслав Федоры фырты тыххæй
Республикæ Хуссар Ирыстоны Конституцийы 7-æм пункт 50-æм статьяйæ бындуриуæггæнгæйæ барамынд дæттын:
1. Гобозты Вячеслав Федоры фырт сæрибаргонд æрцæуæд Республикæ Хуссар Ирыстоны Информаци æмæ мыхуыры паддзахадон комитеты сæрдары бынатæй æндæр куыстмæ кæй цæуы, уый тыххæй.
2. Ацы барамынд йæ тыхы цæуы къух ыл æрфыссыны бонæй.

Республикæ Хуссар Ирыстоны Президент ТЫБЫЛТЫ Леонид
г. Цхинвал, 2016 азы 21 март

РХИ-йы ПАРЛАМЕНТЫ

22-æм марты уыд Республикæ Хуссар Ирыстоны Парламенты цыппæрæм сессийы дыккаг рабадт. Рабадт уагъта РХИ-йы Парламенты Сæрдар Бибылты Анатоли.
Сæудæджерад, арæзтад, транспорт æмæ бастдзинады фæдыл парламентон комитеты сæрдар Тедеты Руслан уынаффæмæ рахаста «Республикæ Хуссар Ирыстоны зæххы бын хъæздыгдзинæдты тыххæй» РХИ-йы Закъоны проект. Уый банысан кодта, зæгъгæ, «Зæххы бын хъæздыгдзинæдты тыххæй» РХИ-йы Закъоны проектмæ, кæцыйы нæ райста Президент, ногæй æркастысты 2016 азы 12-æм февралы РХИ-йы Парламенты сессийы, фæлæ ист не 'рцыд куыд райдианы варианты, афтæ РХИ-йы Президент цы фæндон бахаста, уыцы варианты дæр. Ацы фарсты фæдыл арæзт æрцыд Æмразыгæнæн къамис, кæцыйы скондмæ бацыдысты РХИ-йы Парламенты æмæ РХИ-йы Президенты Администрацийы минæвæрттæ. Æркасты фæстиуæгæн къамис фæндон бахаста Закъоны проекты 16-æм статьяйы æртыккаг абзац ахæм уагæвæрдæй баххæст кæнын: «Республикæ Хуссар Ирыстоны бар нæй зæххы бынæй радиоактивон, токсикон æмæ æндæр тæссаг баззайæццæгтæ баныгæныны тыххæй спайда кæнынæн, кæцытæ сæвзæрдысты кондады кæнæ республикæйы æппæт территорийыл цардуагон уавæрты. Мадзæлттæ, кæцытæ ифтонг кæнынц сæ утилизаци æмæ локализаци, ист цæуынц Республикæ Хуссар Ирыстоны Хицауады уынаффæмæ гæсгæ. Республикæ Хуссар Ирыстонмæ бар нæй цахæмфæнды тæссаг баззайæццæгтæ ласын». Уынаффæйы рæстæджы депутаттæ æмхъæлæсæй сразы сты ацы закъоны проект райсыныл.

Кæронмæ не 'нкъарын мæ сæрибардзинад

Ныртæккæ мах цы лæппуйы кой кæндзыстæм, уый хъуамæ ма бахъыгдардтаиккой гуырдзиаг националисттæ. Кæд гуыргæ Ирыстоны ракодта, ам рæзт æмæ хъомыл кодта, уæддæр гуырдзиаг мыггаг кæй хаста, æрмæст сын уый тыххæй уæддæр нæ уыд бар уымæн йе ’взонджы дугæй 9 азы адавын. Фæлæ алы адæймаг дæр, æвæццæгæн, йæ райгуырдæй цавæрдæр ныхфыст рахæссы. Алкæмæн дæр йæхи амонд, йæхи хъысмæт вæййы...
Тъурашвили Барис райгуырд æмæ схъомыл Цхинвалы, каст фæци 5-æм астæуккаг скъола, ахуыр адарддæр кодта хъæууонхæдзарадон техникумы бухгалтерон хайады.

«Мæ фырты ныууагътон сабийæ æмæ йæ æрбаййæфтон лæгæй»

Уалыты Георги у, 11-æм марты цы цыппар лæппуйы баивтой 12 гуырдзиагыл, уыдонæй сæ иу. Ацы цаумæ зæрдиагæй канд цыппар лæппуйы бинонтæ, хиуæттæ æмæ æмгæрттæ не ’нхъæлмæ кастысты, фæлæ ма æгас Ирыстоны адæм дæр.
2005 азы, æртæ ирон лæппу ахст куы æрцыдысты, уæдæй нырмæ уыдонæн баххуыс кæныны фæдыл канд политикон æмвæзадыл нæ цыд дзырд, фæлæ ацы процессыл куыстой æнæхицауадон организацитæ дæр. Суанг ма хицæн авторитетон адæймæгтæ дæр; архайдтой, уыдон стыр æхцайы суммæтыл баивыныл.

Фембæлд сусæг хæрзгæнджытимæ

Чырыстон адæм Стыр мархо дарын куы райдыдтой, уæдæй къуыри фæстæдæр, 20-æм марты горæт Цхинвалы Мады Майрæмы аргъуаны Фыд Яков ауагъта бæрæгбонон службæ. Аргъуанмæ æрæмбырд ис тынг бирæ адæм. Уыдон æхсæн уыдысты, æрæджы Гуырдзыстоны ахæстонæй цы ирон лæппутæ ссæрибар сты, уыдон дæр.
Службæйы райдайæны Фыд Яков бæрæгбонон арфæ ракодта æппæт чырыстон адæмæн. Уый фæстæ бакастысты бæрæгбонон литурги. Аргъуанмæ æрбацæуæг адæмы ’хсæн уыд тынг бирæ чысыл сабитæ æмæ сын службæйы фыццаг хайы кæрон фыд Яков æмæ фыд Симон бахæрын кодтой дзуарæфтыд дзул. Уый фæстæ та дзуарæфтыд гуылтæ бахæрын кодтой аргъуанмæ æрбацæуджытæй алкæмæн дæр уыцы дзулы бахæрд аргъуаны уагæвæрдмæ гæсгæ нысан кæны уды сыгъдæгдзинад (причастие).

Уый у нæ иумæйаг трагеди

Ирон адæмæн бирæ нысаниуæгджын бонтæ ис, кæцыты æрымысынц æмæ сæ банысан кæнынц æнкъард зæрдæйæ. Ахæм уæззау мысæн бонтæн та сæ фылдæр баст сты гуырдзыйы ныхмæ тохгæнгæйæ Райгуырæн бæстæ бахъахъхъæныны сæраппонд цы бирæ трагикон цаутæ æрцыдис, уыдонимæ. Кæд абон ирон адæм уыцы хъизæмайраг цардæй фервæзтысты, сæ цард размæ цæуы, уæддæр сæхи цæстæй цы бирæ зиæнттæ федтой уыдон кæддæриддæр æрæмысынц зæрдæрисгæйæ.
Нæ адæмы историмæ 18 март хаст æрцыд æмæ зындгонд у Ереды трагедийæ. Ацы бон гуырдзиаг лæгсырдты къухæй Ереды хъæуы удæгасæй баныгæдтой дыууадæс цардбæллон адæймаджы. Уыцы уæззау фыдбонæй ныр рацыд 25 азы, фæлæ куыд се ’ввахс адæмæй, афтæ-иу ирон адæймагæй дæр нæ рох кæны ацы бон.

Интегративон гом урок

Ацы бонты горæт Цхинвалы 6-æм астæуккаг скъолайы 5-æм «а» къласы ахуыргæнинæгтæн уагъд æрцыд интегративон гом урок, ацы скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг, Колыты Аксойы номыл премийы лауреат, РХИ-йы сгуыхт ахуыргæнæг Дыгъуызты Лианæйы сæргълæудæй. Гом урочы ногдзинад ис уый мидæг, æмæ уагъд кæй æрцыд æртæ æвзагыл — ирон, уырыссаг æмæ англисаг æвзæгтыл. Уырыссаг æвзагæй гом урокмæ ахуыргæнинæгты бацæттæ кодта ацы скъолайы уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг Бедойты Элеонорæ æмæ англисаг æвзагæй та — ацы скъолайы англисаг æвзаджы ахуыргæнджытæ Коцты Ланæ æмæ Къусраты Иринæ.

Иудзинадыл ныхас хъуамæ быцæу ма расайа

Иудзинадыл дзургæйæ хъаугъамæ рахиздзæн хъуыддаг, зæгъгæ, уæд уый цæй иудзинад у, стæй ацы фарстыл куы дзырдтон, уæд фат милыл сæмбæлдзæн, уый дæр мын æнæнхъæлæджы уыд. Хорз у, æмæ «стыртæй» нæ дæн, æндæр хъуыддагæн йæ фæстиуджытæ цауддæр уыдаиккой.
Чи дæн æмæ цы дæн, хæсты рæстæджы æмæ нæ адæмы уæззау дуджы цы арæзтон, уый алкæмæн дзуринаг куы уаид, уæд иуæй-иутæм уыцы фарст нæ сæвзæрдаид. Махæй алчидæр йæ Фыдыбæстæйæн цы чысыл хæрзты бацыд, уыдон тыххæй хорзæхтæ æмæ лæвæрттæ хъуамæ кура? Хъуамæ нæ алчидæр йæ риу хойа адæмы раз, æз уый æмæ уый сарæзтон, зæгъгæ?

RSS-материал