Nog adres

Рох не сты сæ нæмттæ

gabaraev.jpgКАД — АЛАГИР ЧИ СÆРИБАР КОДТА, УЫМÆН
1942 азы 3 ноябры немыцаг-фашистон æфсæдтæ, уыдонимæ полкъ «Бранфенбург» æмæ дыууæ хæххонæхсæг дивизийы, стæй 13-æм æмæ 23-æм танкон дивизиты хæйттæ райдыдтой размæ бырсын. Сæ нысан уыдис Дыгургомы æмæ Уæлладжыры комы хъахъхъæнынад батонын æмæ Æфсæддон-Ирон фæндаг бацахсын. Фæлæ сæ фæндтæ сæ хъуыры фæбадтысты. Фæндтæ та сæм ахæмтæ уыдис: уыцы фæндаг æмæ Мамысоны æфцæгыл Фæскавказмæ ахизын.
Æфсæддон-Ирон фæндаг бахъахъхъæныны хæс æвæрд æрцыд 37-æм æфсады 351-æм Шепетовкæйаг Сырхтырысаджын, Александр Суворовы æмæ Багдан Хмельницкийы ордентæй хорзæхджын æхсæг дивизийыл. Дивизийы хæйттæ фидар фæлæууыдысты фашистты ныхмæ, сæ удæгас тых-тæ сын куынæг æмæ техникæ дæрæн кæнгæйæ, æрæхгæдтой кæмттæм бацæуæнтæ.
1941 азы 12 сентябрæй 15 декабрмæ хæстон архайдтыты 351-æм æхсæг дивизийы хæйттæ, карз тохты бацæугæйæ, скуынæг кодтой 7500 ныхмæлæууæг салдат æмæ афицеры. Ныддæрæн кодтой æмæ байстой 188 пулеметы, 99 минометы, 12 сармадзаны, винтовкæтæ дзæвгар. Хæцæнгæрзтæй чи бæз-зыд, уыдонæй уайтагъд спайда кодтой знаджы æфсæдты ныхмæ.
1942 азы декабры кæрон не ’фсæдтæ райдыдтой размæ бырсын. Уыцы ныббырстмæ хорз бацæттæ кодтой сæхи 351-æм æхсæг дивизийы хæйттæ. 23 декабры майор Гæбæраты Реуазы 1159-æм æхсæг полкъ æхсæвыгон Æрыдоны цæугæдоны дæлвæдыл æр-цыд дæлæуæз, батыдта телæй арæзт цæлхдургæрæн æмæ, арæхстджын маневртæ кæнгæйæ, полчъы хæстонтæ бабырстой горæт Алагирмæ.1943 азы 15-æм январы Цæгат Ирыстоны АССР-йы Адæмон Комиссарты Совет фыста майор Гæбæрайы фыртмæ:
«Дорогой Реваз Нестерович!
Вам, верному сыну Осетии, славному освободителю города Алагиры обком ВКП(б) и Совет Народных Комиссаров Северо-Осетинской АССР — от имени благородного осетинского народа преподносят свой скромный подарок — осетинскую бурку, дубленый полушубок, армейские и легкие сапоги».
Цалынмæ Алагиры нæ фесгуыхт Реуаз, уæдмæ дæр йæ хъæбатырдзинады хабæрттæ хъуысдысты йæ райгуырæн Хуссар Ирыстонмæ. Хуымæтæджы йыл нæ ныффыста бынæттон поэт Плиты Илья æм-дзæвгæ. Уый фæуд кæны ахæм куплетæй:

«Цæв, цæв, Реуаз, фашистты тынгдæр,
Сæ туджы ’вдул дæ фæринк кард,
Дæ адæмы ныфсæй тыхджын дæ,
Дæ адæмыл нæры дæ кад.
Цалдæр азы размæ историон зонæдты доктор, ныр Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреат Цыбырты Людвиг Гæбæраты Реуазы хæстон фæндаджы тыххæй газет «Рæстдзинад»-ы цы мидисджын уац ныммыхуыр кодта, уым æвæрдта ахæм фарст, цæмæй Уæлахизы 70 азы бæрæгбонмæ Гæбæраты Реуазы номыл Алагиры уынг фæзына. Фæлæ зындгонд ахуыргонды фæндонмæ йæ хъус ничи ’рдардта нæдæр районы, нæдæр республикæйы хицæуттæй.
Ацы азы райдайæны Гæбæраты мыггаджы Совет бахатыд РЦИ-Аланийы Ветеранты советы сæрдар Къаболаты Солтанмæ, цæмæй сын феххуыс кæна се сгуыхт æрвад, Советон Цæдисы фондз ордены кæмæ уыд, уыцы æхсарджын Реуазы ном сæнусон кæныны хъуаддаджы. Къаболы фырт ацы фарста алыг кæныны тыххæй бахатыд Алагиры районы сæргълæууæджы хæстæ рæстæгмæ æххæстгæнæг Бутаты Арсенмæ ахæм куырдиатимæ: «Республиканский Совет ветеранов войны, труда, Вооруженных Сил и правоохранительных органов ходатайствует о восстановлении исторической справедливости и просит увековечить имя освободителя города Алагира Реваза Нес-теровича Габараева достойным образом».
Ныртæккæ æнæ æхцайы фæрæзтæй иу хъуыддагæн дæр саразæн кæй нæй, уый æнæзонгæ не сты Гæбæраты мыггаджы Советы уæнг-тæ. Уымæ гæсгæ, районы сæргъ-лæууæг Бутайы фырт РЦИ-Аланийы Ветеранты Советы куырдиатыл куы сразы æмæ йæ горæт Алагиры сæргълæууæг Гаджиты Германæн куы бафæдзæхста, уæд мыггаджы Совет уый номыл цы документ барвыста, уым Гæбæраты лæппутæ горæты хицауæй курынц, æрмæстдæр чысыл зæххы хай, сæ хæстон хъæбатырæн бюст кæм сæвæрой, ахæм. Бюст саразыныл æмæ йæ сæвæрынимæ баст куыстытыл хæрдзтæ мыггаг исы йæхимæ.
Æрæджы Алагиры хицауады æмæ горæты æхсæнады минæвæрттæ сбæлвырд кодтой, сæ горæт сын 1942 азы кæрон немыцаг фашисттæй цы полкъ ссæрибар кодта, уый командир Гæбæраты Реуаз Несторы фыртæн бюст сæвæрыны тыххæй бынат.
— Бузныг авиацийы инæлар-майор Къаболаты Солтанæн, Алагиры районы æмæ горæт Алагиры разамонджытæн, Хуыцау сын хорз-дзинæдтæ радтæд, — зæгъы Гæбæраты мыггаджы Советы сæрдар Роланд. — Ныр мах ныфсджынæй дысвæлдæхтæй бавнал-дзыстæм нæ рагон бæллиц сæххæст кæ-нынмæ — нæхи Реуазæн йæ райгуырды 110 азмæ рæхджы Алагиры сæвæрдзыстæм рæсугъд бюст горæты администрацийы бæстыхаймæ хæстæг скверы.
Бантысæд уын!
БАГАТЫ Аврам. Къамы: Гæбæраты Реуаз