Nog adres

Фæрнæйдзаг ут, Ирыстоны сылгоймæгтæ!

8 март… Уалдзæджы рæсугъддæр бæрæгбонтæй сæ иу, Сылгоймæгты æппæтдунеон бон. Ацы диссаджы бæрæгбоны алкæй дæр бафæнды, цæмæй се 'ввахсдæр сылгоймæгтæн сæ мæдтæн, хотæн, æнатæн æмæ æндæртæн зæр-дæбын арфæтæ, хъарм ныхæстимæ æмæ сын бакæной зæрдылдарæн лæвæрттæ дæр.
Ирон адæм кæддæриддæр сылгоймагæн кодтой уæлдай аргъ æмæ стыр кад, уымæн æмæ йæ уыдон нымадтой царддæдтæг æмæ хæдзары фарн хъахъхъæнæгыл. Ныры дуджы дæр куыд уынæм, уымæ гæсгæ сылгоймаг цардарæзты алы фадыджы дæр исы активон хайад. Уыдоны 'хсæн вæййы уæлдай цæвиттойнагдæр сылгоймæгтæ. Ахæмтæн сæ ном айхъуысы æгас дунейыл.
Уæдæ нæ Ирыстоны сылгоймæгтæ дæр сæ бæрæгбоны цытæн æрвылаз дæр райсынц бирæ алыгъуызон арфæтæ. Ацы аз дæр 5-æм марты Сылгой-мæгты æппæтдунеон боны цытæн киноконцертон зал «Чермен»-ы уагъд æрцыд цытджын мадзал. Хуынд æм æрцыдысты нæ республикæйы дзыллæйад.

Арфæ кæнынмæ сæм æрбацыдысты нæ республикæйы къухдариуæгад: РХИ-йы Президент Тыбылты Леонид, Хицауады Сæрдар Хъуылымбегты Доменти, йæ хæдивæг Пухаты Эрик, Парламенты Сæрдар Бибылты Анатоли, Парламенты æмæ Хицауады бæрнон уæнгтæ.
Бæрæгбонмæ æрбацæуæг сылгоймæгтыл æмбæлдысты аив фæлыст зал-мæ æрбахизгæйæ арфæйы ныхæстæ æмæ дидинджытимæ кадетон скъолайы хъомылгæнинæгтæ.
- Нæ царды сылгоймагæн цы нысаниуæг ис, куыд ын аргъ кæнæм, сылгоймаг нæ дзыллæйы сфæлдисæг у, æмæ зæгъгæ, кæддæриддæр рæсугъд æмæ зæрдæхæлар у, - ахæм ныхæстимæ байгом кодта цытджын мадзал йæ амонæг Бибылты Сослан.
Уый фæстæ æппæт Ирыстоны сылгоймæгтæн арфæйы ныхæстæ загъта нæ республикæйы Хицауады Сæрдар Хъуылымбегты Доменти:
- Нæ рæсугъд сылгоймæгтæ, уæ бæрæгбоны цытæн уын кæнæм зæрдиаг арфæтæ, лæвар уын кæнæм бирæ хъарм ныхæстæ æмæ хорз зæрдæйы уаг. Сылгоймаджы тыххæй бирæ загъд æмæ фыст æрцыдис, фæлæ уыдон дæр æвæццæгæн фаг не сты йæ лæггæдтæ бафидынæн.
Абоны боны тыххæй мах нæ арфæтæ райдыдтам ныййарæг мадæй. Нæ фыццаг арфæйы ныхæстæ дæр лæвар кæнæм нæ ныййарджытæн. Мады хъарм хъæбысæй райдайы нæ цард æмæ нæ фыццаг дзырд - Гыцци, зæгъгæ. Уыцы фæлмæн æмæ адджын ныхасимæ æрлæууæм йæ царды фæндагыл. Алы зындзинад бавзарæг адæймаг дæр æрымысы нæ мады æмæ йæ арфæтæ. Ныййарæг мад нæ фарсмæ куынæуал вæййы, уæддæр нын йæ арфæтæ кæддæриддæр вæййынц нæ уды æмæ нын феххуыс кæнынц цæрæнбонты.
Мады тыххæй дзурынæй нырма ничи бафæллад, мæ мæн уымæ гæсгæ бафæнддзæн, нæ залы бадджытæй ныййарæджы ном чи хæссы, уыдоны номæй æппæт Ирыстоны ныййарджытæн арфæ ракæнын, æмæ сын сæ разы мæ сæр къул кæнын. Мады лæггад нырма ничи бафыста, фæлæ мах æппæт дæр араздзыстæм, цæмæй сæ зæрдæтæ рухс кæной.
Арфæйы ныхæстæ зæгъын ма мæ фæнды нæ буц хотæн дæр, нæ цардæмбæлттæн, нæ чызг - хъæбултæн æмæ нæ иннæ æввахс сылгоймæгтæн иууылдæр. Бæрæгбоны хорзæх уæ уæд æмæ зæрдæрухс ут!
Сылгоймæгты рæсугъд бæрæгбоны цытæн сын арфæйы ныхæстæ загъта нæ республикæйы Парламенты Сæрдар Бибылты Анатоли:
- Сылгоймаг у зæххыл иууыл уæздандæр сконд. Мах, нæлгоймæгтæ уыдон тыххæй кæддæриддæр фæфæнды цавæрдæр хъайтардзинæдтæ равдисын, фæархайæм, цæмæй позитивон хъуыддæгтæй сæ зæрдæтæ рухс кæной, афтæ ма, цæмæй сæрыстыр уой сæ фыдтæй, æфсымæртæй, сæ цардæмбæлттæй. Æвæццæгæн, уый раст у, уымæн æмæ алы нæлгоймагæн дæр сылгоймаг у йæ музæ. Уымæн та æвдисæн у уый, æмæ нæлгоймаг цыфæнды къабазы архайæг ма уа, уæддæр æй фæфæнды, цæмæй дзы йæ сылгоймаджы зæрдæ барухс уа. Уæдæ, нæ зынаргъ сылгоймæгтæ, уæ бæрæгбоны уын зæгъæм зæрдæбын арфæтæ, амондджын ут, уæ цæсгæмт-тыл кæддæриддæр уæд мидбылхудт. Цард æй куыд равдыста, уымæ гæсгæ сымах иууылдæр уый аккаг стут. Мады Майрæмы фæдзæхст ут!
Уыцы рæсугъд арфæты фæстæ Сылгоймæгты æппæт дунеон боны цытæн Ирыстоны сылгоймæгтæн арфæ ракодта Республикæ Хуссар Ирыстоны Президент Тыбылты Леонид дæр:
- Æз абон арфæ кæнын, куыд мæхи номæй, афтæ ацы бæрæг-бонмæ æрбацæуæг нæлгоймæгты номæй дæр нæ Ирыстоны сылгоймæгтæн се 'ппæтæн дæр. Мах фæнды, цæмæй уæ рæсугъд бæрæгбоныл сæмбæлат зæрдæрухсæй! Уæ царды уын цы хорз хъуыдытæ æмæ фæндтæ ис, уыдон уын цы сæххæст уой, уый мæ бафæнддзæнис сымахæн.
Ацы бæрæгбоныл мах иууылдæр тынг фæцин кæнæм, уымæн æмæ зымæг кæй фæвæййы æмæ царддæттæг уалдзæг кæй æрбалæууы, йæ фыццаг бæрæгбон та баст у сылгоймæгтимæ. Æмæ мæн ноджы бафæнддзæн ацы рæсугъд бæрæгбоны цытæн, цæмæй мын айсой нæ зæрдæбын арфæтæ нæ зынаргъ сылгоймæгтæ. Фæнды мæ, цæмæй сымах кæддæриддæр уат æнæниз, æнæмаст, хъæлдзæг. Уæ хæдзæртты уæд бæркад, æгъдау æмæ фарн. Уыдонæй хæдзар хайджын куы вæййы, уæд адæймагæн йæ зæрдæ куыстмæ дæр райы.
Уæдæ ма æз ноджыдæр банысан кæндзынæн уый æмæ ацы бæрæгбон у æппæт сылгоймæгты бон, у нæ мæдты, æнаты, хоты, чызджыты, хъæбулы хъæбулты æмæ æндæрты - уыдон махæн нæ сæйраг ныфсытæ сты. Æмæ сын æз кæнын иууылдæр бæрæгбоны цытæн арфæ.
Сылгоймæгтæ сты ахæм адæм, кæцытæ тауынц хæлардзинад æмæ рæдаудзинад. Махæн нæ фарсмæ уыдон куынæ уаиккой, уæд нын нæ паддзахады размæцыды уыйас æн-тыстытæ нæ уаид.
Уымæ гæсгæ алы нæлгоймаджы дæр йæ арфæйы ныхæсты руаджы бафæнды, цæмæй равдиса сылгоймаджы куыст æмæ архайдæй сæрыстыр кæй у, уæлдайдæр нæ республи-кæйы сылгоймæгты тыххæй, зæгъдзынæн уый, æмæ уыдон нæлгоймæгты æмрæнхъ кæй тох кæнынц нæ республикæйы рæсугъд сомбоны тыххæй. Уыдон руаджы нымад стæм æцæг паддзахадыл. Уæдæ махæй алчидæр хъуамæ зона, ирон сылгоймаг кады аккаг кæй у. Мæнæн тынг æхсызгон у, сымах абон афтæ рæсугъдæй æмæ хъæлдзæгæй кæй уынын, уый.
Ацы диссаджы бæрæгбоны цытæн ма бирæ хъарм æмæ арфæйы ныхæстæ загъта нæ республикæйы Президент Тыбылты Леонид. Бафæндыдис æй ноджыдæр бирæ хæрзиуджытæ Ирыстоны бирæ мæстытæ бавзарæг сылгоймæгтæн.
Нæ республикæйы зынгæ фæндырдзæгъдæг Сæппиаты Зæлинæ та бæрæгбонон арфæйы ныхæстæ загъта йæхи номæй. Уый фæстæ, Турчы бæстæйы ирон сылгоймæгтæ Ирыстоны сылгоймæгтæн телефонæй æрбадзургæйæ цы арфæйы ныхæстæ загътой, уыдон фæхæццæ кодта залыбадджытæм: «Бæрæгбоны хорзæх уæ уæнт, Ирыстоны сылгоймæгтæ. Уæ армы тъæпæнтæн æмæ уын уæ къахы фæдтæн дæр кæнæм батæ! Мах зæрдиагæй фæнды Ирыстоны фенын, æппынæдзух æй уынæм фыны».
Цытджын бæрæгбонон мадзалы сылгоймæгтæн бирæнымæц музыкалон номыртæ балæвар кодтой нæ республикæйы паддзахадон ансамбль «Симд»-ы нæлгоймæгты зарæггæнджыты къорд, зарæггæнджытæ Тайсойты Игорь, Хаситы Сослан æмæ æндæртæ.
ТУАТЫ Ларисæ