Nog adres

РХИ-йы Парламенты спикер фембæлд полиграфион-кондадон баиугæнды коллективимæ

2-æм марты, Парламенты спикер Бибылты Анатолийæн кусæгон фембæлд уыд Полиграфион кондадон баиугæнды коллективимæ. Йемæ ма уыд Парламенты комитеты сæрдар Гæбæраты Юри æмæ информацион-аналитикон управленийы сæргълæууæг Харебаты Батрадз.
Фембæлды нысаны тыххæй Бибылты Анатоли загъта:
— Мах сымахмæ æрбацыдыстæм, цæмæй лæгæй-лæгмæ æрныхас кæнæм, фæстаг рæстæджы Парламенты алыварс цы æппæрццаг эмоционалон фон сæвзæрд, уый рафæлгъауыны тыххæй. Ахæм фембæлдтытæ мæнæн уыд Хъахъхъæнынады министрады афицерон скондимæ, Милицийы сæрмагонд нысаниуæджы къордимæ, Соматикон рынчындоны коллективимæ, ныр æмбæлын сымахимæ, æмæ уый фæстæ та сæмбæлдзынæн университеты профессортæ-ахуыргæнджыты скондимæ.
Цæмæдæр гæсгæ æхсæнады ахæлиу ахæм хъуыды, ома, Парламент у Хъахъхъæнынады министрады хаххыл уæлæмхас сразыдзинады къорд фарстаты ныхмæ. Уымæ гæсгæ æз мæ хæсыл нымайын, цæмæй цæрджытимæ фембæлгæйæ, нæхи позици бамбарын кæнæм, йе ’ууæнк ныл цы æвзарджытæ бафтыдтой, уыдонæн.
Мæнæн мæ бон у фидарæй уын зæгъон, чидæртæ фæлварынц хъуыддаг ахæм хуызы равдисынмæ, цыма Республикæйы закъондæттынадон орган нæу йæ хæстæ æххæст кæнынхъом. Фæлæ уый раст нæу. Дæнцæгæн мæ бон у æрхæссон Парламенты 4-æм æмæ 5-æм æрсидтыты статистикон бæрæггæнæнтæ: 6-æм æрсидты Парламент раздæримæ абаргæйæ нæ уыцыиу æмгъуыды фылдæр закъондæттынадон акттæ кæй райста. Ныртæккæ Парламенты комитеты цы депутаттæ кусы, уыдон профессионалондзинад ныллæг нæу. Уым архайынц алы фадгуыты æмæ фæдыздæхтыты специалисттæ. Комитетты кусынц, закъондæттынады хъуыддаг хорз чи зоны, сæ разы цы хæстæ лæууы, уыдон хорз чи æмбары, ахæм депутаттæ. Куыд Парламенты Сæрдар, афтæ æз райгонд дæн æппæт комитетты куыстæй. Парламент æххæст дыууæ аз дæр нæма кусы æмæ нæ къухы бафтыд æнтыстытæ. Æрмæст, махмæ абоны бонмæ дæр иу бынæттон журналист дæр нæма æрбацыд, интервью райсынмæ, хъуыддаг рафæлгъауынмæ.
Бибылты Анатоли ма дзырдта профессионалон Парламентмæ рахизыны тыххæй дæр. Уый та, дам, æхсæнады расайдта стыр резонанс. Афтæмæй, бæрæг куыд у, уымæ гæсгæ Хуссар Ирыстоны Парламент у иунæг ахæм, цыран депутаттæ кусынц паддзахадон бынæтты дæр. «Кæд мах нæхи нымайæм барадон паддзахадыл, уæд хъуамæ æмбарæм, зæгъгæ, уæвынад кæны хицауиуæгады къабæзты дих кæныны принцип, кæцы фыст у Конституцийы», — дзырдта Парламенты спикер.
Уый ма банысан кодта, зæгъгæ, профессионалон Парламенты тыххæй закъоны æвварс чи нæ рахæца, уыцы депутаттæ сæйраджыдæр кусынц хицауиуæгады æххæстгæнæн органты.
Мæн дæр нæ фæндыд Уæлвæткон уавæртæ æмæ æрдзон æнамонддзинæдтæ аиуварс кæныны министрад ныууадзын. Уымæн æмæ ацы куыстуаты уыдтæн йæ саразынæй фæстæмæ. Баззад дзы мæ уд! Фæлæ, куыд зонæм, афтæмæй уый раст нæу. Кæд æмæ нæхи нымайæм барадон паддзахадыл, уæд хъуамæ æмбарæм, куыд ис гæнæн Парламенты депутат цы закъон рахæсса, уый стæй æххæст дæр йæхæдæг кæна. Ацы бындуриуæггæнæг принцип куынæ хъахъхъæнæм, уæд размæцыдæн уæвæн нæй. Депутаттæ, кæцытæ исынц æрмæстдæр 4 500 мин сомы, уыдон рахæцыдысты профессионалон Парламенты бындурмæ рахизыны æвварс. Парламент профессионалон бындурмæ куы рахиза, уæд ссæрибар уыдзæн 21 кусæгон бынаты: «Бирæтæ зæгъынц, зæгъгæ, уый бандавдзæн республикæйы бюджетыл, фæлæ уый афтæ нæу. Уымæн æмæ æз ацы фарсты фæдыл æмбæлон бадзырдтæ ауагътон Мæскуыйы. Уым сразы сты фæрæзтæ рахицæн кæныныл», — загъта Бибылты Анатоли.
Бибылты Анатоли ма куыд загъта, уымæ гæсгæ иуæй-иу политикты хъуыды у ахæм: ацы принципæй спайда кæнын хъæуы иннæ æвзæрстыты, 7-æм æрсидты Парламенты. «Мах хъæуы абон уæхскуæзæй кусын, цæмæй æвзарджыты æууæнк æнæхъуаджы ма фæкæнæм. Афтæ куынæ уа, уæд та адæм зæгъдзысты, ома та нæ проблемæтæ сæ зæрдыл æрлæууыдысты æвзæрстыты хæдразмæ. Алы депутатæн та йæ сæйрагдæр хæс у æвзарджыты æууæнк дзæгъæлы ма фæкæнын» — дзырдта Парламенты спикер.
Бибылты Анатоли цалынмæ полиграфион баиугæндмæ не ’рбацыд, уæдмæ йын уыд къорд коллективтимæ фембæлд. Уыдоны та цы фарстатæ тыхсын кæны, уыдоны тыххæй афтæ радзырдта:
— Хъахъхъæнынады министрады кусджытимæ фембæлды рæстæджы мах бамбарын кодтам æрæмбырдуæвджытæн, депутатон корпусæн Хъахъхъæнынады министрады хъысмæт аскъуыддзаг кæныны бар кæй нæй. Тынг нæ куы фæнда, уæдæр Парламентæн никæцы министрады сконд раивын у йæ бон. Уымæ гæсгæ бахатыдтæн разамонæг скондмæ, цæмæй ма æууæндой, сæ министрады дæлхæйтты æхсæн цы дам-думтæ цæуы цыма, Паралмент хæцы Хъахъхъæнынады министрады аиуварс кæныны фарс. Куыд хъуамæ рацæуа Парламент, чи йæ сæвзæрста, уыдоны ныхмæ?!. Конституцийы æмæ архайæг закъондæттынады фыст никуы ис, цæмæй Парламент куса дунеон сразыдзинæдтæ аразыныл. Ахæмтæ та сты Æмцæдисад æмæ интеграцийы фæдыл Бадзырды уæлæмхас сразыдзинæдтæ. Махæн нæ бон у æрмæстдæр рекомендаци кæнын, кæнæ фæндон бахæссын парламентон байхъуыстыты рæстæджы. Уым вæййынц Хицауады минæвæрттæ. Кæд байхъуыстыты рæстæджы депутаттæй искæмæ фиппаинæгтæ уа, уæд сæ уыдон куысты рæстæджы спайда кæндзысты. Æз афтæ хъуыды кæнын æмæ мæ уыдон хорз бамбæрстой. Мах ма ныхас кодтам социалон гарантиты фарстыл дæр, æфсæддон нæмттæ дæттыныл. Гарзджын тыхты чи фæкуыстой, уыдон ма хъуамæ фесафой сæ куысты стаж æмæ æфсæддон нæмттæ. Кæд Уæрæсейы Федерацийы закъæттæ уыцы гарантитæ сифтонг кæныны фадат нæ дæттой, уæд хъæуы уæлæмхас сразыдзинад, стæй уый фæстæ та — æнæмæнгхъæуæг нормативон-барадон акт, стæй та социалон гарантитæ.
Махæн ма фембæлд уыд соматикон рынчындоны коллективимæ. Уыдонимæ дæр нын уыд æмбарынгæнæн ныхас, стæй фембæлд уагъд цыд фарстатæ æмæ дзуаппыты форматы. Дохтырты, сæйраджыдæр, тыхсын кодтой куыстмызды фарстатæ. Æз разы дæн, 8000 æмæ 13 000 сомы тынг цъус кæй у абоны уавæрты, ууыл. Фæлæ, ацы фарст аскъуыддзаг кæнын Парламенты компетенцийы нæй, финансон фæрæзтæм закъондæттынадон орган кæй ницы бар дары, уымæ гæсгæ мæнæн мæ бон нæу исты баныфсæвæрын. Фæлæ æрдомдзынæн, æмæ йæ Хицауад дæр æмбарынц, ахæм хæрзчысыл мызд чи исы, уыдонæн æй фæфылдæр кæнын кæй хъæуы.
Полиграфион-кондадон баиугæнды коллективы сæйраджыдæр тыхсын кодтай, сæ куысты цы рагон мыхуыргæнæн станоктæ ис, уыдон арæх кæй фехæлынц æмæ нырыккон ног технологиты домæнтæм гæсгæ бирæ ифтонггæрзтæй цух кæй сты. Полиграфион-кондадон баиугæнды генералон директор Икъаты Мадинæ равдыста йе ‘нæразыдзинад, нæ республикæйы иуæй-иу чиновникты аххосæй, хатт типографы заказтæ фæрсæрдæм кæй ацæуынц. «Махæн нæ бон у сæрибарæй чингуытæ бынаты мыхуыр кæнын, хæсты фæстæ инвестпрограммæйы фæрцы нæм цы япойнаг ифтонггæрзтæ æрбафтыд, уыдоны руаджы. Фæлæ уæддæр, нæ куыстуаты ныхмæ ис æппæрццаг эмоционалон цæстæнгас. Мах архайæм полиграфион-кондадон интерестæ хъахъхъæныныл. Уымæ гæсгæ хатæм сымахмæ дæр, цæмæй нæм æрдарат уæ хъус. Ис нæм ахæм полиграфион ифтонггæрзтæ, кæцытæ кусынц ныр 50 азы бæрц. Кæй зæгъын æй хъæуы, уыдон арæх фехæлынц æмæ уæд тæссаг у нæ кондад йæ куыстæй куы æрллæууа. Ис нæм кадрты цухдзинад дæр. Лимитæй æрвыст не ’рцæуы студенттæ, цæмæй сахуыр кæной полиграфион дæсныйад» — загъта Икъаты Мадинæ.
Банысан кæнын хъæуы уый, æмæ иумиагæй фембæлд кæй ацыд хъарм хæларадон атмосферæйы. Æрæмбырдуæвджытæ ма лæвæрдтой æндæр цымыдисгæнæг фарстатæ дæр.
Уазæгты М.