Nog adres

Хæдбардзинады тырысайы бын — рухс фидæнмæ!

Республикæ Хуссар Ирыстоны Президент Тыбылты Леониды раныхас цытджын бæрæгбонон æмбырды
Зынаргъ æмбæстæгтæ!
Зынаргъ уазджытæ!
Стыр æцæг сæрыстырдзинадимæ æз рацыдтæн ацы трибунæмæ. Рацыдтæн, цæмæй Республикæ Хуссар Ирыстоны сæрæзыны 25 азы бæрæгбоны цытæн раарфæ кæнон йæ хъæбатыр адæмæн, уымæн йæ нымæцы уæвын та æз нымайын стыр амондыл. Хорз адæмы нымæцы, фæллойгæнæг адæмы нымæцы, тохгæнæг адæмы, дæргъæццон тугкалæн хæсты йæ сæрибардзинады бар чи бахъахъхъæдта;
Уыцы адæм, йæ бæстæйы сæрибар æмæ хæдбардзинады нывондхæссæныл йæ мингай хуыздæр фырттæ æмæ чызджыты цард чи æрæвæрдта;
Уыцы адæм, дунеон барады бындурон уагæвæрдтимæ æххæст æмбарæй йæ хæдбар æмæ демократон паддзахад чи аразы;
Æмæ ма ноджы фидар оптимизмимæ йæ фидæн чи аразы.
Бæрæгбоны арфæ уæ уæд, мæ зынаргъ æмбæстæйонтæ!
Уадз, фарн æмæ амонд æнустæм æрцæрæд уæ зæрдæты æмæ уæ удты. Фæнды мæ, цæмæй фæрныгад æмæ ирон фарн æрфысым кæной Ирыстоны алы хæдзары, алы бинонты Хуссар Ирыстоны Республикæйы алы цæрæджы зæрдæйы дæр. Сымах уый аккаг стут. Сымахау хорз чи зоны сабырдзинады, амонды æмæ хæрзиуджыты æцæг аргъ?
Æз ацы трибунæйæ хорз уынын, залы бадджыты цæсгæмттæ цæхæртæ куыд калынц цин мидбылхудтæй. Уадз, æмæ уыдон дарддæр дæр рухс дарæд уæ фæндагыл бæлиццаг нысанмæ цæугæйæ.
Хуыцау нын раттæд уыцы фадат, цæмæй хайджын фæуæм хæдбар æмæ сæрибар паддзахад цы хæрзиуджытæ дæтты, уыдонæй. Æрмæстдæр ирон адæмы æнæфæцудгæ æууæнк нæ раст тохыл, йæ дзыллæйон хъайтардзинад æмæ сæрибармæ сæ уарзт систы сæ барты сæрыл сæ тохы уæлахизы фидар гарант.
Абон махæн нæ цинæй хайджын сты зæххы алы къуымты мингай адæмтæ. Уыдонæй бирæтæ сты ацы залы. Фыццаджыдæр мæ фæнды раарфæ кæнын Уæрæсейы Федерацийы Президенты Администрацийы минæвæрттæн сæ сæргъы Хæдбар Паддзахад-ты Æмхæларадимæ, Республикæ Хуссар Ирыстон æмæ Республикæ Абхазимæ социалон-экономикон æмгуыстады фæдыл Уæрæсейы Президенты управленийы хистæр Олег Маркы фырт Говорун, УФ-йы Федералон æмбырды делегацийæн Тотоонты Александр Барисы фырты сæргълæудæй, Цæгат Кавказы хъуыддæгты фæдыл УФ-йы министрады делегацийæн министр Кузнецов Лев Владимиры фырты сæргълæудæй, æфсымæрон Цæгат Ирыстон-Аланийы делегацийæн Æгъуызарты Тамерлан Кимы фырты сæргълæу-дæй, кæцы сæргълæууæджы хуызы махмæ æрцыд фыццаг хатт. Бар мын раттут, сымах номæй йын ноджыдæр раарфæ кæнон, ацы бæрнон куыстмæ йæ кæй сæвзæрстой, уый тыххæй. Арфæ кæнын нæ хæларадон Республикæ Абхазы делегацийæн президент Раул Джамшухы фырт Хаджимбайы сæргълæудæй, Донецкы Адæмон Республикæйы делегацийæн Александр Владимиры фырт Захарченкойы сæргълæудæй æмæ Луганскы Адæмон Республикæйы делегацийæн Игор Венедикты фырт Плотницкийы сæргълæудæй. Мах не ппæт дæр хъуыды кæнæм, Донецк æмæ Луганскы республикæты хæдбардзинад мах кæй банымадтам мæ Барамындтæм гæсгæ. Арфæ кæнын Приднестроваг Молдоваг Республикæйы, Хæххон Хъарабахы Республикæйы, Мæхъæлы Республикæйы, Хъырымы Республикæйы, не мзæххонты Турчы Республикæйæ, Волгоградæй, Ханты-Мансийскæй æмæ æнд. Æмæ кæд немæ хæлар чи у, уыцы республикæтæй, Уæрæсейы Федерацийы субъекттæй алкæмæн нæ бантыст йæ минæвæртты æрæрвитын, уæддæр уыдон зæрдæ æмæ удæй немæ сты. Уымæн æвдисæн сты, ацы бонты нæм æнаскъуыйгæйæ цы арфæйы фыстæджытæ цæуы, уыдон дæр. Уыдон мидæг æвдыст цæуы, сымах тыххæй дис æмæ цины æнкъарæнтæ, мæ зынаргъ æмбæстæйонтæ. Уый сымах хъæбатырдзинад æмæ сæрибаруарзондзинад банымайыныл нæ дзуры, æви?
Иумæйагæй ма æз арфæ кæнын Республикæ Хуссар Ирыстоны сырæзыны 25 азы боны цытæн нæ сæрибар æмæ хæдбардзинады сæрыл нæ рæстаг тохы махæн, амал уæвгæйæ, ахъаз æмæ æххуыс чи фæци, уыдонæн. Хъуамæ дызæрдыг мачи кæна, æнæ ахæм æххуыс махæн нæ уæззау тугкалæн тох ахастаид æбæлвырд æмæ даргъ æмгъуыдмæ, æмæ нын кæй расайдтаид ноджы фылдæр удзиæнттæ æмæ хъуагдзинæдтæ. Уымæ гæсгæ æз абоны бæрæгбон нымайын махæн æмæ нæ хæлæрттæн иумæйагыл. Уый тыххæй бузныджы ныхæстæ æрвитгæйæ, æз æгæрон арфæ кæнын, нæ барты сæрыл нæ тохы фæстаг фондз æмæ ссæдз азы дæргъы алы æмæ алы гъуызы махæн чи æххуыс кодта, кæнæ æгæрыстæмæй, нæ рыстыл чи рысти, Хуссар Ирыстоны тохгæнæг адæмæн сæ тохы семæ æмзæрдæ чи уыди. Дунейы та ахæмтæ бирæ уыд, уæлдайдæр та Уæрæсейы.
Фыццаджыдæр æнæмæнгхъæуæгыл нымайын Стыр Уæрæсейы бирæнационалон адæм Хуссар Ирыстоны Республикæйы хъысмæты цы стыр хæс сæххæст кодта, уый банысан кæнын. Æгæр нæ уыдзæн, дæргъæццон тугкалæн хæсты мах удæгас баззадыстæм, бæл-вырддæр, удæгас баззадыстæм, Уæрæсейы ’рдыгæй æххуысы фæрцы, зæгъгæ, куы зæгъон, уæд. Мах уый никуы рох кæнæм, æмæ йыл дзурынæй нæ фæлмæцæм! Хуссар Ирыстоны адæм сæ мысинæгты бузныг уыдзысты сæ фырттæ æмæ чызджыты хъæбатырдзинады æмрæнхъ уæрæсейаг хæстон-сæрибаргæнæг салдаты æмбырдгонд фæлгондзæй дæр.
Ацы уавæрæй пайда гæнгæйæ мæн ноджыдæр фæнды зæрдиаг бузныджы ныхæстæ зæгъын Уæрæсейы адæмæн, йæ политикон разамынадæн В. В. Путины æмæ Д. Д. Медведевы номæй. Сæрмагондæй уыдон рахастой Хуссар Ирыстонæн æцæгæйдæр хъыс-мæтхæссæг уынаффæ Гуырдзыстоны сабырдзинадмæ æркæныны æмæ Республикæ Хуссар Ирыстоны Паддзахадон Хæдбардзинад банымайыны операци ауадзыны тыххæй. Абон нæ авд азы бæрзæндæй акæсгæйæ, мах ноджыдæр уынæм, уыцы уынаффæ кæй уыд иунæг раст, политикон æгъдауæй барст æмæ куырыхон уынаффæ. Уый Уæрæсейы разамынадæй домдта канд политикон куырыхондзинад нæ, фæлæ ма хисæрмагонд лæ-джыгъæд дæр. Æмæ нæ бæстæ æрмæстдæр Уæрæсейы æрдыгæй практикон æххуысы руаджы æнтысгæйæ æгас кæны йæ хæстон хъæдгæмттæ, æмæ азæй азмæ фидардæр лæууы йæ къæхтыл. Цингæнгæйæ уын хъусын кæнын, нæ ацы æмбырды хæдразмæ мах райстам УФ-йы Президент В. В. Путины арфæйы тел.
Цытджын бæрзонд æмбырд!
Куыд зонæм, афтæмæй хæдбардзинадмæ фæндаг нæ вæййы дидинджытыл. Нæ дзыллæ уыцы фæндæгтыл фесæфта йæ хуыздæр фыртты æмæ чызджыты. Нæ хæдбардзинады сæрыл тохы Республикæйы Гарзджын тыхты сæдæгай хæстонтæ æмæ уæрæсейаг фидауынгæнджыты бархионтæ æрæвæрдтой сæ сæртæ. Уыдон фæхъуыдысты нацистон идеологиимæ æмхæццæ гуырдзиаг фашизм æмæ экстремизмы сау тыхтимæ хæсты Хуссар Ирыстоны рухс фидæны сæрыл сæхи снывонд гæнгæйæ. Гуырдзиаг неофашизмы амæттæгты номарæн сты горæт Цхинвал æмæ республикæйы районты дурдзыртытæ. Уыдон нæмттæ, уынгты æмæ скъолаты нæмтты сæнусон уæвгæйæ, сыгъзæрин дамгъæтæй фыст æрцæудзысты Республикæ Хуссар Ирыстоны, йæ тохгæнæг адæмы историйы. Аивгъуыйдзысты азтæ, дæсгай азтæ æмæ æнустæ, фæлæ адæмы хъуыдыйæ никуы фесæфдзысты Хуыбылты Валерæйы, Коцты Григорийы, Тасойты Иналы, Коцты Грийы, Джиоты Алан æмæ Владиславы, Гæззаты Вадимы, Санахъоты Григорийы, Къæбысты Ацæмæзы, Дзабиты Геннадийы, Табуты Радикы, Остъаты, Гуыбаты æфсымæрты æмæ бирæ æндæрты рухс нæмттæ. Уыдон нæмттæ мысынæн махæн ахъаз уыдзæн, фидæн азы аразынмæ кæй хъавæм, уыцы мемориалон цырт. Уый у махæн не ’нусон хæс!
Курæг уæ дæн, иу уысм æдзæмæй алæугæйæ ссарæм Республикæ Хуссар Ирыстоны хъахъхъæнджыты рухс нæмттæ!
Сæдæгай азты дæргъы нæ адæмы хъуыд сæ сæрибардзинад хъахъхъæнын гуырдзиаг къниазтæ æмæ помещикты домæнты ныхмæ тохы. Фæлæ уыцы æнустæ махæн афтæ тугкалæн æмæ æгъатыр никуы уыдысты, куыд 20-æм æнус. Æрæджы мах нысан кодтам 1920 азы июны уæззау цауты 95 азы бон. Уæд большевикты ра-сидгæ хæдуагæвæрды тыххæй нациты бар реализаци кæныны хуссайраг ирæтты тох æмæ Уæрæсейы ’рдæм ориентаци уыдонæн расайдта геноцид, кæцыйы расидт Гуырдзыстоны хицауиуæгад. Алыгъуызон бæрæггæнæнтæм гæсгæ гуырдзыйы æрбафсæрсты фæстиуæгæн мард æрцыдысты 14 мин хуссайраг ироны, ома, сæ иумæйаг нымæцæй алы цыппæрæм адæймаг. Хуссар Ирыстон практикон æгъдауæй фалгæрон æрцыд. Æххæст физикон скуынæг кæнынæй хуссайраг ирæтты уæд дæр фервæзын кодта Стыр Уæрæсе, советон хицауад Гуырдзыстоны куы æрфидар, уый фæстæ.
Хуссайраг ирæтты дискриминаци национ миниуæгмæ гæсгæ фактон æгъдауæй дарддæр кодта уый фæстæ азты дæр. Хицауиуæгадмæ æрцæуæг гуырдзиаг большевиктæ хуссайраг ирæттæм ахасты национ фарст скъуыддзаг кæнын æркодтой уыдонæн автономон областы статус Гуырдзыстоны ССР сконды радтынмæ, ома, уыцы Гуырдзыстоны сконды, кæцы йын 2 азы размæ сарæзта геноцид. Уый нысан кодта, раздæр иууон Ирыстон фыццаг хатт йæ бирææнусон историйы формалон-юридикон æгъдауæй дих æрцыд, йæ хуссайраг хай та ленинон национ политикæйы принциптæм нæ кæсгæйæ, февзæрыд Гуырдзыстоны сконды. Афтæмæй советон хицауады уавæрты сæххæст гуырдзиаг къниæзты фæдонты бæллиц, кæцытæ рагæй фæлвæрдтой хуссайраг ирæтты хæдбардзинадмæ фæныхилынмæ. Ома, ног гуырдзиаг хицауиуæгад, хуссайраг ирæтты фæндон нæ хынцгæйæ, фактон æгъдауæй сæхи пайдайæн аскъуыддзаг кодтой уый, цы сын нæ бантыст саразын цалдæр æнусы дæргъы. Уый гуырдзиаг коммунисттæн фадат радта советон хицауады уæвынады æппæт 70 азы дæргъы хуссайраг ирæттæм ахасты дискриминацион политикæ уадзын, кæд ын цасдæр æмбæхст хуыз уыдис, уæддæр.
1980 азты кæрон псевдодемократийы змæст уылæн Гуырдзыстоны хицауиуæгадмæ æркодта национал-экстремистон тыхты. ССР Цæдисы скондæй рацæуынмæ æмæ унитарон хæдбар паддзахад саразынмæ тырнгæйæ уыдон сæйраг ныхдур сæ нысан къухты бафтын кæныны фæндагыл уыдтой республикæйы æнæгуырдзиаг цæрджыты æмæ Гуырдзыстоны сконды националон автономитæ уæвыны. Уымæ гæсгæ сæ фыццаг политикон реформæты нымæцы уыдон аивтой Хуссар Ирыстоны автономон область, кæцы хъуамæ сæ къухты баст райхæлдтаид шовинисттæн тбилисаг сценаримæ гæсгæ «ирон фарст» аскъуыддзаг кæныны. Ам уыдон ныфс æвæрдтой, уæды цæдисон хицауиуæгад кæй ницыуал архайдта, уымæй.
Фæлæ иу хъуыддаг нæ бахынцыдтой ногфæзынгæ тбилисаг стратегтæ. Уыдон хъусдардмæ нæ райстой Хуссар Ирыстоны адæмы æнæфæтасгæ фæндон сæрибардзинад æмæ хæдбардзинадмæ, кæцыйы ницахæм тых басæтдзæн. Æмæ уый уыд сæ сæйрагдæр рæдыд. Ахæм политикон æнæмбаргæдзинады фæстиуæгæн, кæцыйы равдыстой гуырдзиаг афтæхуыйнæг «демократийы» фæтæгтæ Звиад Гамсахурдия, Эдуард Шевар-днадзе æмæ Михаил Саакашвили, Хуссар Ирыстон дыууæ даргъ дæс азы ссис хæстон архайдтыты зонæ.
Æрбалæугæ тасдзинады раз нæ адæм равдыстой политикон хиорганизацийы иттæг хорз цæвиттон. Банысан кæнын хъæуы уый, æмæ уæлейæ нæ амонгæйæ, раздæр азты куыд уыд, афтæ нæ, фæлæ адæмæн сæхи мидæг сæвзæрд æхсæнадон змæлд «Адæмон ныхас», кæцы ахсджиаг роль ахъазыд хуссайраг ирæтты национ-сæрибаргæнæг тохы, фактон æгъдауæй йæ сæргъ слæугæйæ. Адæм сæхæдæг сæхи ’хсæнæй раразмæ кодтой ахæм лидерты, кæцытыл баууæндыдысты сæ хъысмæт. Уыдонæй алчидæр уыдис, цы историон мисси сыл æвæрд æрцыдис, уый æмбарыны бæрзæндыл. Мах хæсджын стæм æмбæлон аргъ кæнæм Хъуылымбегты Торез Георгийы фыртæн, Гасситы Знауыр Никъалайы фыртæн, Зассеты Феликс Михаилы фыртæн, Цоциты Алан Резойы фыртæн, Зæгъойты Евгения Павелы чызгæн, Санахъоты Мурат Григолы фыртæн, Икъаты Владимир Антъоны фыртæн, Тъехты Юлия Никъалайы чызгæн, Хуыгаты Резо Георгийы фыртæн, Пухаты Фатимæ Петры чызгæн æмæ Хуссар Ирыстоны æндæр историон гоймæгтæн. Растдæр уыдон сæ æмтохгæнджытимæ иумæ лæууыдысты нæ республикæйы паддзахаддзинады райдианты. Хицæнæй зæгъын хъæуы адæмон депутатты Хуссар Ирыстоны Областон Советы 20-æм сæвзæрст депутатты тыххæй, кæцытæ сæ 14-æм сессийы раст 25 азы размæ 1990 азы 20 сентябры райстой историон уынаффæ Хуссар Ирыстоны автономон областы республикæмæ рацаразыны тыххæй. Ацы уынаффæйыл уæд йæ къух æрфыста адæмон депутатты областон советы сæрдар Зассеты Феликс Михаилы фырт æмæ ныртæккæ дзæнæттаг, адæмон депутатты областон советы секретарь Кокойты Иван Елиозы фырт. Сессийы сæрдариуæг кодта депутат Дыгъуызты Георги Читъайы фырт. Абон æххæст ныфсимæ зæгъæн ис, уый кæй уыдис иунæг гæнæнуæвæн уынаффæ уыцы уавæрты, цæмæй ирвæзт æрцыдаид нæ адæм, йæ суверенитет æмæ дарддæры рæзт бахъахъхъæнын.
Нæ бæстæйы ногдæр историмæ бацыдысты республикæйы фыццаг сæвзæрст депутаттæ дæр. Уыдон равдыстой коллективон æмбæстагон хъæбатырдзинад æмæ уды фæндвидардзинад, автоматты бын нæ бæстæйы паддзахад-дзинады барадон бындуртæн бындур æрæвæргæйæ. Æнæ банысангæнгæ нæй фыццаг Централон æвзарæн къамисы куыст дæр, кæцыйы сæргъ лæууыд Цоциты Барис Елиозы фырт æмæ 1922 азы 19 январы референдум ауадзыны фæдыл къамисы куыст Дзиццойты Юри Альберты фырты къухдариуæгады бын. Сæ архайд æнæ стыр ныхасæй лæууы сгуыхтдзинады æмрæнхъ! Барадон цæстæнгасæй æнæлаз æвзæрстытæ æмæ референдум ауадзын блокадæйы уавæрты иууылдæр уыд се сгуыхтдзинад!
Карз финансон-экономикон, транспортон æмæ энергетикон блокадæйы уавæрты, столицæ æмæ æндæр цæрæн пунктты æнæрынцой æхстыты бын республикæ бафæрæзта йæ уæвынады фыццаг 18 азы дæргъы.
Хуссар Ирыстоны ныхмæ Гуырдзыстоны гарзджын агресси иууыл тынгдæр сытынг 2008 азы, 8 августы æхсæвы М. Саакашвилийы бардзырдмæ гæсгæ фынæй горæт Цхинвал куы февзæрд мæлæтхæссæг æхстыты бын.
Мах ногæй нæ нымайдзыстæм амæттæгты æмæ хъизæмæртты, кæцыты бавзæрстой Хуссар Ирыстоны адæм, уымæн æмæ уыдоны, æцæгæйдæр, банымайæн нæй. Фæлæ уæддæр æмæ уæддæр фæлхатт кæндзынæн: уæрæсейаг тырысаты бын танктыл æмбæлынмæ уынгтæм чи разгъорстой, уыцы цхинвайлæгты æфхæрд цæсгæмттыл уæд федтон, уыцы циндзинад æмæ кæй фервæзтысты, уыцы ныфс. Уыдон уыдысты æнæбамбæхсгæ цины цæссыгтæ. Уый æмбаргæйæ æмæ сæ ирвæзынгæнджытæ кæй æрцыдысты, хæсты цъаммардзинæдтæ кæй фесты. Цæрæнбонтæм бахъуыды кæндзынæн зæронд лæджы, Стыр Фыдыбæстæйон хæсты инвалиды ныхæстæ уый тыххæй, æмæ тынг кæй æууæндыдис Уæрæсейыл, зыдта, уый хинæй кæй нæ рацæудзæн йæ хиуæттыл, Уæрæсе та йæ хиуæттыл, æнæдызæрдыгæй, нымадта мах — хуссайраг ирæтты! Æмæ, цыма ветераны ныхæстæ бафидар кæнынæн, уыйау дыккаг бон хæстон архайдтыты зонæмæ уæрæсейаг æфсæдты бацæуыны фæстæ хæдзæртты къултыл, æмбондтыл æмæ, æгæрыстæмæй, хохвæрстыл дæр сæхи гъæдæй, фæлхатт кæнын, сæхи гъæдæй-иу фæзындысты фыстытæ: «Бузныг, Уæрæсе!». Афтæ хуымæтæджы адæймæгтæ æвдыстой се стыр бузныгдзинад Уæрæсемæ. Уыцы рæстæджы Уæрæсейы хуымæтæджы рæнхъон æмбæстæгтæ тыхстысты хуссарирыстойнаг адæмы тыххæй æмæ алы рæтты организаци кодтой гуманитарон æххуыс сабыр цæрджытæн æмбырд кæнын æмæ æрвитын. Раст зæгъгæйæ, уый тынг зынаргъ у! Йæ туджы мæцæг Хуссар Ирыстоны ноджыдæр бауырныдта, Уæрæсе æмæ æрмæстдæр Уæрæсе кæй у йæ æдасдзинады иунæг гарант, сæйраг æмæ ахсджиагдæр æмцæдисон æмæ партнер. Уый фæстæ цаутæ дæр ирдæй уый сбæлвырд кодтой.
Мæйы бæрцы размæ республикæ цытджын æгъдауæй банысан кодта Республикæ Хуссар Ирыстоны суверенитет æмæ паддзахадон хæдбардзинад Уæрæсейы Федераци куы банымадта, ууыл 7 азы сæххæсты бон. Æмбæлон барамынд радта УФ-йы Президент 2008 азы 26 августы. Уый фадат радта нæ паддзахадты ’хсæн æмбар динамикон ахастытæ сфидар кæнынæн æмæ дæсгай æхсæнпаддзахадон æмæ æхсæнхицауадон бадзырдтæ æмæ сразыдзинæдтыл къухтæ æрфыссынæн. Байгом Республикæ Хуссар Ирыстоны Уæрæсейы Федерацийы Минæварад. Барадон бындурыл Хуссар Ирыстоны территорийыл дислокацигонд сты УФ-йы хъахъхъæнынады министрады 4-æм æфсæддон базæйы æмæ Уæрæсейы Æдасдзинады федералон службæйы арæнгæрон управленийы дæлхæйттæ. Мах уый не ’мбæхсæм. Республикæ Хуссар Ирыстоны Гарзджын тыхтимæ иумæ уыдон сты сабырады, нæ бæстæйы æдасдзинад æмæ территориалон æнæхъæндзинады ныфсджын гарант.
Æртæ азмæ фондз хатты уагъд æрцыдысты фембæлд-тытæ Республикæ Хуссар Ирыстоны Президент Тыбылты Леонид æмæ Уæрæсейы Федерацийы Президент Владимир Путины ’хсæн, уый та дзурæг у ууыл, æмæ уæрæсейаг паддзахады сæргълæууæг нæ республикæмæ стыр хъусдард кæй здахы. Æппынфæстагмæ, ацы аз 18-æм марты Мæскуыйы къухтæ æрфыстам Республикæ Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы Федерацийы ’хсæн Æмцæдисад æмæ интеграцийы тыххæй бадзырдыл, кæцы фидар кæны раздæр къухыбафтгæ арæнты æмæ гом кæны ног горизонттæ æмгуыстадæн æппæт къабæзты дæр. Бадзырд æрæджы бацыд йæ тыхы ратификацион грамотæтæ кæрæдзимæ ратгæйæ. Ноджы дæр мæ иу хатт фæнды хъусдард аздахын ацы ахсджиагдæр æх-сæнпаддзахадон документмæ, кæцы бæрæг кæны дыууæварсон æмахастыты характер. Уый мидæг ис фактон æгъдауæй дыууæ паддзахадон тыгъдады æрбаиу, суанг хъахъхъæнынады æмæ æдасдзинады иугонд тыгъдад саразыны онг, дыууæ бæстæйы æмбæстæгтæн дæтты практикон æгъдауæй максималон гæнæнуæвæг хæрзвадатдзинад, уыцы иурæстæджы дыууæ бæстæйы — Уæрæсейы æмæ Хуссар Ирыстоны æмбæстаг уæвгæйæ. Ноджы дæр æй фæлхатт кæнын, уымæй фактон æгъдауæй реализаци æрцыд «дыууæ паддзахады — иугонд тыгъдад»-ы принцип. Уый у цæстуынгæ цæвиттон æнгом интеграци æмæ дыууæ паддзахады ’хсæн бæрзонд æууæнкдзинадæн.
Уæрæсейы Федерациимæ къухтæ цы æхсæнпаддзахадон-нормативон барадон документыл æрфыстам, уыдон сты Хуссар Ирыстоны æндидзынад, экономикæ æмæ социалон фадыджы рæзты бирææмгъуыдон программæтæ среализаци кæныны юридикон бындур. Æнæмонц статистикæ нысан кæны бæрæг æнтыстытæ цардуагон æмæ фæндагон арæзтады, транспорт, бастдзинад, социалон инфраструктурæйы рæзт. Абон мах сымахимæ байгом кодтам нæ культурæйы ахсджиагдæр объекттæй сæ иу — Хуссар Ирыстоны Национ Музей, кæцы дзуапп дæтты иууыл нырыккондæр домæнтæн. Ивгъуыд азы сæдæгай æмбæстæгтæ райстой фатертæ цæрæнуатон комплекс «Цæгаттаг»-ы, капиталон цалцæг æрцыд горæты уынгты иу хай. Æввахс рæстæджы эксплуатацимæ лæвæрд æрцæудзæн Алина Кабаевайы номыл спортивон комплекс. Растдæр æндæрæбон мах цытджын уавæры æрæвæрдтам фыццаг дур фыдызгъæлы æрдæгфабрикаттæ уадзыны фæдыл ног куыстуатæн Цхинвалы кæрон. Ацы фоныл хъуамæ зын ссарæн уа не ’хсæн пессимистты, кæцытæ нырма хæрзæрæджы дæр не ’ууæндыдысты хæсты рæстæджы ныппырхгонд хæдзарад сæндидзын кæныныл.
Зынаргъ æмбæстæгтæ, фидарæй уын дзурын, мах кæй нæ фæнд кæнæм, цы темптæй райдыдтам аразын, уый фæныллæгдæр кæнынмæ. Республикæйы æхсæнад хорз зоны нæ иумиаг проектты тыххæй — хынцыд сты Республикæ Хуссар Ирыстоны социалон-эконо-микон рæзтæн ахъазгæнæг Инвестицион программæйы. Фаг сты æрмæстдæр дыууæ масштабон проекты. Уыдон сты Хетæгкаты Къостайы номыл Паддзахадон драмон теат-ры æмæ Тыбылты Алыксандры номыл паддзахадон университеты арæзтад. Цъус нæм нæй æндæр плæнттæ дæр. Мах фенын кæндзыстæм пессимисттæн, Хуссар Ирыстоны адæм кæй зонынц æрмæст аккагæй хæцын нæ, фæлæ ма кусын дæр сæ дыстæ басчъилгæнгæйæ! Уыдон стыр аргъ кæнынц республикæ æмæ йæ адæмы къухыбафтгæ æнтыстытæн. Ацы хъуыддаг бафидар кæнынæн æрхæсдзынæн ахæм цæвиттон.
Æрæджы планон химæрайсты æз ныхас кодтон æрбацæуджытæй иу сылгоймагимæ — Цхинвалы хуымæтæджы цæрæгимæ. Уый йæ ныхас райдыдта уымæй, зæгъгæ ма хæрзæрæджы дæр периодикон æгъдауæй хос кæнынмæ цыд Цæгат Ирыстонмæ, æмæ хæлæг кодта уыдонмæ, кæцытæ цардысты фидар сабырдзинад æмæ стабилондзинады уавæрты, æмæ-иу йæ зæрдæ та æхсайдта, Хуссар Ирыстоны йын цы бинонтæ æмæ хиуæттæ баззад, уыдонмæ. Уымæн æмæ йæ нæ уырныдта, фæстæмæ æрыздæхгæйæ ма сæ удæгасæй æмæ æнæнизæй æрæййафдзæн, уый. Фæлæ абон уымæн æнæкатайдзинады æнкъарæнтæй йæ бон у Хуссар Ирыстонæй æддæмæ хос кæнымæ ацæуын æмæ фæстæмæ йæ райгуырæн бæстæмæ Ручъы тъунелы хуссар порталæй здæхгæйæ, йæ зæрдæ байдзаг вæййы циндзинадæй, сæрыстырдзинадæй йæ республикæ æмæ йæ адæмы тыххæй.
Раст зæгъгæйæ, йæ ныхæстæ мын мæ зæрдæ бацагайдтой. Хъуыды кæнын афтæ: ацы ныхæстæ гæнæн ис хуымæтæджы ныхæстыл банымайын, фæлæ Хуссар Ирыстоны бирæхъизæмайраг зæххыл сабырдзинад чи бахъахъхъæдта, хæстæф-хæрд бæстæ чи æндидзын кæны, уыдонæн та сты арфæйы ныхæстæ. Ахæм ныхæсты тыххæй хъæуы ноджыдæр размæ цæуын æмæ фæллой кæнын! Хуымæтæджы цæрæджы ахæм аргълæвæрдтытæ махæй фылдæр цыдæртæ домынц!
Зынаргъ æмфыдыбæстæйонтæ, раст у, хæстæй нын тас нал у. Фидар сабырдзинадæй нын гаранти ис. Уый у хæдбар республикæйы сæйраг исбон. Хæсты бавзаргæ зындзинæдтæ æмæ политикон æбæрæгдзинад Хуссар Ирыстоны цæрджытæн систы историйы хъысмæт. Фæлæ уый афтæ нæ нысан кæны, æмæ сæрибардзинад æмæ хæдбардзинады тыххæй нæ адæмы хъæбатыр тох кæддæр ферох уыдзæн. Раст, æнæ истыгъуызон фальсификацийæ Хуссар Ирыстоны национ-паддзахадон арæзт хъуамæ куыд æмбæлы, афтæ ахуыр æрцæуа. Уый у, саргъгæнæн дæр кæмæн нæй, ахæм фæлтæрддзинад, æмæ йæ гæнæн ис бафæзмой уыцы бæстæтæ æмæ адæмтæ, кæцытæ тох кæнынц сæ бартыл. Мах хæсджын стæм, цæмæй сын бацамонæм нæ фæл-тæрддзинад, цæмæй йæ уыдон дæр лæмбынæг сахуыр кæной. Уый мидæг ис нæ хæдбардзинад æмæ сæрибардзинадыл тохы дунеон историйы нысаниуæг. Уымæн ис идейон-хъомыладон нысаниуæг. Нæ фæсивæд хъуамæ ахуыр кæной хистæр фæлтæры равдисгæ æхсидгæ патриотондзинады æмæ æцæг интернационалондзинады бирæнымæц цæвиттонтыл, куыд къухыбафтгæ уæлахизы ахсджиаг уавæр, афтæ.
Номхуындæй, мах уымæн сбæрæг кодтам фыццаградон хæслæвæрды хуызы нæ ахуыргæндтæ-æхсæнадзонджытæн Хуссар Ирыстоны национ-сæрибаргæнæн тох æмæ паддзахады арæзты фæлтæрддзинад сахуыр кæнын.
Æмбырды цытджын хайадисджытæ!
Бар мын радтут æмæ раарфæ кæнон æппæт уыдонæн, кæцытæ æрцыдысты махмæ ацы бæрæгбоны циндзинад адих кæнынмæ. Стыр бузныг сымахæн нæ бæстæйы къухдариуæгад æмæ адæмы номæй!
Ацы залы уæ фарсмæ сты Республикæ Хуссар Ирыстоны хъæбатыр адæмы æртæ фæлтæры. Ацы аз майы мæйы мах кад кодтам Стыр Фыдыбæстæйон хæсты ветерантæн. Уыдон абоны цытджын мадзалмæ æрбарвыстой сæ минæвæртты. Бæрæгбоны хорзæх уæ уæд, нæ зынаргъ ветерантæ! Мах сымах уарзæм æмæ уæ сæрыстыр стæм! Æнæниздзинад æмæ бирæ азты цæрæнбон!
Зынаргъ хæлæрттæ! Мæнæн тынг æхсызгон у, абон сымах ’хсæн кæй уынын, ныр æвзæнгтæ чи нæ уал сты, уыцы адæмы иу хайы. Уыдон 80-æм азты кæрæттæй фæстæмæ, сæ цардыл æнæауæрдгæйæ, хæцæнгарзимæ бахъахъхъæдтой сæ адæмы бартæ æмæ адæймагон сæрыстырдзинад. Сымах стут уæ бæстæйы æцæг хъайтартæ! Сымах бæстæйы алы цæрæг дæр хъуамæ зона цæсгомæй, кæцы бæстæйы сымах бахъахъхъæдтат дæргъвæтин æмæ тугкалæн хæсты ныхмæлæууæджы бирæ фылдæр тыхтимæ. Мæ сæрæй уын ныллæг кувын! Нæ ферох уыдзæн æнусты уе сгуыхтдзинад! Кад æмæ цыт сымахæн!
Залы сты уыцы минæвæрттæ дæр, кæцытæ абон рæнхъон маршæй рацыдысты æфсæддон парады. Мах уырны, хæстон Тырыса, кæцыйы аккагæй хастой Стыр Фыдыбæстæйон хæсты ветерантæ æмæ 1989-2008 азты хæстон архайдтыты хайадисджытæ, абон ис æууæнкджын къухты. Республикæ Хуссар Ирыстоны Гарзджын Тыхтæн, Уæрæсейы Федерацийы Гарзджын Тыхты дæлхæйттимæ иумæ уæззау æфсæддон службæ хæсгæйæ, сæ бон у Хуссар Ирыстоны хæстæфхæрд зæххыл фидар сабырдзинад сифтонг кæнын. Номхуындæй, уыдон хъахъхъæнынц сабырдзинад — республикæйы сæйраг исбон. Уымæн æмæ, номхуындæй, сабырдзинад у заводты, цехты, хъæууонхæдзарадон фермæты, хосгæнæн æмæ ахуыргæнæн уагдæтты республикæйы æмбæстæгты аразгæ фæллойы сæйраг уавæр. Арфæйы ныхæстæ дзурын республикæйы æппæт адæмæн!
Сабырдзинад æмæ амонд уе ’ппæтæн дæр!
Бæрæгбоны хорзæх уæ уæд, зынаргъ хæлæрттæ!
Республикæйы боны хорзæх уæ уæд!