Nog adres

Арвмæ тырнгæйæ

ostaev.jpg
Ивгъуыд æнусы æмбисы Ирыстоны авиацион республикæ хуыдтой. Æмæ уый афтæ дæр уыдис. Мæ хъуыдымæ гæсгæ, æвæццæгæн, нæ разындзæн нымæцмæ гæсгæ иунæг ахæм адæм дæр, уыйбæрц тæхджытæ кæй зæххыл схъомыл. Бирæ сахъ лæппутæ сном кодтой сæхицæн, стæй раттæг Ирыстонæн фашистон тыхæйисджыты ныхмæ уæлдæфон тохты. Цæвиттойнаг уыдысты сабырадон рæстæджы дæр. Фаг у æрмæстдæр легендарон, ССР Цæдисы сгуыхт тæхæг Цхуырбаты Харитоны кой ракæнын. Ацы хæрзиуæгон хъуыддаджы бирæ сты йæ лæггæдтæ Цхинвалы аэроклубæн. Фæлæ фæстаг дыууын азы ацы фадыджы алæууыдыстæм фæстæмæ. Абон нæм цы тæхджытæ ис, уыдонæн дæр сæ иу хай сты пенсийы кары. Афтæмæй та нæм курдиатджын, тæхæджы професси сахуыр кæнынмæ чи бæллы, ахæм фæсивæд дзæвгар ис. Уымæй дæр, цард размæ цæуы æмæ афон у, цæмæй нæм фæзына нæхи чысыл авиаци. Уый æнæмæнгхъæуæг у нæ абоны уавæрты æмæ нын бирæ фенцондæр кæнид нæ цард. Мах хуызæн хæххон бæстæты алыран дæр ис ахæм авиаци. Уым бирæтæн ис сæрмагонд чысыл хæдтæхджытæ, махмæ рог автомашинæтæ куыд ис, афтæ.

Зынгæ тæхæг, раттæг Ирыстоны патриот Остъаты Инал рагæй бæллы æмæ архайы, цæмæй махмæ дæр фæзына нæхи авиаци. Уыцы хъуыддаг сых-хæст кæнын ссис йæ царды сæйрагдæр нысан. Æмæ йын ныр фадат фæцис йæ сыххæст кæнынæн. Ацы хъуыддаг саразынмæ æрывнæлдтой Санкт-Петербурджы авиафирмæ «Твой Авиомир»-ы генералон директор Виктор Бойченкоимæ. Уыдон сæ дыууæ дæр профессионалон тæхджытæ сты, хорз зонынц, ацы вазыгджын хъуыддагæн куыд ис саразæн, уый. Уымæ гæсгæ йæм æрывнæлтой бæрнонæй. Ацы фарст уыдон æрæджы æрывæрдтой нæ парламенты раз. Депутаттæ лæмбынæг байхъуыстой уыдон фæндтæ æмæ хъуыдытæм, æртæрхон кодтой æмæ æрцыдысты иумиаг хъуыдымæ: фарст у тынг ахсджиаг, æнæмæнгдæр фæахъаз уыдзæн нæ республикайы фæрныгад æмæ дарддæры размæцыдæн æмæ йæ сæххæст кæнынмæ æрывналын хъæуы æвæстиатæй. Уымæй дæр Бойченко Виктор у егъау авиакуыстуаты сæргълæууæг, цыран аразынц æмæ цалцæг кæнынц чысыл авиацийы тæхæн аппараттæ, ивæн хæйттæ. Стæй Виктор Николайы фырт фыццаг хатт нæй Хуссар Ирыстоны. Уый хорз зонгæ у, нæ лæппутæй Афганистаны зæххыл чи служба кодта, уыдонæй цалдæримæ. Æмæ уыцы хæстон хæлардзинадæй та равзæрд Ирыстонмæ йæ уарзондзинад. Махмæ йæ алы æрцыд дæр уымæн вæййы бæрæгбоны хуызæн. Æмæ та йæ радон æрцыды рæстæджы мах фембæлдыстæм йемæ, стæй не 'мзæххон, зындгонд тæхæг Остъаты Иналимæ.
Ацайдагъ нын ныхас, нæ республикæйы абоны уавæрты чысыл авиацийæн цы сомбон ис, уыцы фарсты фæдыл. Ме ‘мныхасгæнджытæ куыд банысан кодтой, афтæмæй нæ хæххон рельефы, зымæджы митуарды фæстиуæгæн бирæ хъæутæм фæндаг куы нал вæййы, уæд стыр нысаниуæг ис чысыл хæдтæхджытæн. Стæй ма уыдон хорз æххуыс уаиккой милици, Уæлвæткон уавæрты æмæ Хъахъхъæнынады министрад, Æнæниздзинад хъахъхъæныны æмæ æндæр уагдæттæн сæ куысты.
«Æз Остъайы фыртимæ фыццаг куы фæмбæлдтæн, уæд мын радзырдта, ацы хъуыддаг куыд саразынмæ хъавы, уый. Æз бадис кодтон мæхимидæг, афтæ æввахс уыдис нæ иумиаг цæстæнгас ацы хъуыддагмæ - зæгъы Бойченко. - Æнæуый дæр уымæй размæ мæ коллегæтæй цалдæр хатты фехъуыстон ацы хъаруджын тæхæджы кой. Фæстæдæр лæгæй-лæгмæ куы базонгæ стæм, йемæ куы аныхас кодтон, уæд ноджыдæр йæ кад мæ цæсты сырæзт. Ныфс мæ ис, ацы адæймагимæ мын кæй бантысдзæн нæ разылæууæг хæстæ сыххæст кæнын».
Кæй зæгъын æй хъæуы, Хуссар Ирыстоны территори стыр нæу. Уымæй дæр йæ фылдæр ахсынц хæхтæ, уæлвонг бынæттæ.
Стæхынæн бæзгæ бынæтты та сты быдыртæ, дыргъдæттæ, хизæнуæттæ. Уымæ гæсгæ нæ уавæрты пайда кæнын хъæуы, æрмæстдæр чысыл алидзыны фæстæ йæ бынатæй йæхи хæрдмæ чи сисы, ахæм тæхæн апараттæй. Бойченкойы ныхæстæм гæсгæ, ахæм чысыл хæдтæхджытæ уадзы зынгонд канадæйаг фирмæ, уыдонæн сæ бон у дыууæ-цыппар, стæй дæсæй-дыууын бæлццоны онг ласын. Уый 30 метры алидзыны фæстæ стæхы йæ бынатæй, бадгæ дæр æркæны афтæ. Хæдтæхæгæн ис дыууæ змæлынгæнæджы; тæхынц 600-2300 километры дæрццæгмæ, сæ тагьдад сахаты у 200 километры бæрц. Ахæм авиарейстæ бакæнæн ис куыд бынæттон хæххытыл, афтæ Дзæуджыхъæу, Мæскуы æмæ Санкт-Петербургмæ дæр. Уымæйдæр билеты аргъ уыдзæнис стыр авиакомпаниты æргътæй къаддæр.
"Кæй зæгъын æй хъæуы, сæвзæрд нæм тæхджытæ цæттæ кæныны фарст дæр. Уæлдæр цы хæдтæхæджы кой ракодтам, уый скъæрын цæмæй базонай, уый тыххæй хъæуы 45 боны сæрмагонд курсыты сахуыр кæнын. Стæй нын фыццаг рæстæджы кадртæ цæттæ кæнынæн баххуыс кæндзæн Санкт-Петербурджы Æмбæстагон авиацийы Академи. Уый тыххæй бадзырдæуыд йæ разамынадимæ. Уæлдæр куыд загътам, афтæмæй тæхæн аппараты уадзынц Кана-дæйы. Уырдыгæй нæ республикæмæ ласт цæудзысты хайгай æмæ сæ ам æмбырд кæндзысты,раздæр хæдтæхджытæн æртаджы бактæ кæм уагътой, уьщы заводы. Ахæм хæдтæхджытæ дунейы кæмфæнды дæр æлхæнынц зæрдиагæй. Кæй зæгъын æй хъæуы, бахъæудзæн фæлтæрд инженертæ æмæ астæуккаг цæджы специалист-тæ бацæттæ кæнын. Нæ уазæджы хъуыдымæ гæсгæ ахæм кадрты иу хай цæттæ кæндзысты нæ университеты, иннæты та æрхондзысты Уæрæсейæ. Тæхджытæ бацæттæ кæныны тыххæй сæндидзын хъæуы нæ раздæры аэроклуб, йæ кадджын традицитимæ. Афтæмæй куыдфæстагмæ тæхджытæ цæттæ цæудзысты бынаты. Ныфс бавæрæн ис, нæ фæсивæд аэроклубмæ разæнгардæй кæй цæудзысты.
Æз бафарстон Иналы, кæд фендзыстæм æппæт адон нæхи цæстæй. Цас рæстæг хъæуы, цæмæй Ирыстоны арвыл фенæм нæхимæ хæдтæхджытæ.
«Уымæн бирæ рæстæг нæ хъæуы. Кæд æмæ нын хицауады æрдыгæй æмбæлон æххуыс уа, уæд æввахс рæстæг, иууыл фылдæр фæззæгмæ, мах рауадздзыстæм фыццаг аппараттæ. Алы хæдтæхæгыл дæр уыдзæнис нæ паддзахады символикæ, фыст ыл уыдзæнис, кæй æрцыдис арæзт Хуссар Ирыстоны. Уырны мæ, дунейы нæ кад ноджыдæр кæй сырæздзæнис, кæй нæм ракæсдзысты æндæр цæстæй».
«Мах канадайæгтæм куы бахатыдыстæм, цæмæй сын сæ хæдтæхджытæ æмбырд кæнæм Хуссар Ирыстоны, уæд уыдон фыццаг нæ разы кодтой. Махæн, кæй зæгъын æй хъæуы, хъыг уыдис, фæлæ бамбæрстам, цы аххосагмæ гæсгæ нын не сразы сты, уый. Уымæй рацыд дыууæ къуырийы æмæ нæм ногæй æрырвыстой тел, æмæ нын фехъусын кодтой, кæй сразы сты нæ куырдиатыл. Ныртæккæ хъуыддаг у нæхиуыл баст, нæхицæй аразгæ»- раргом нын кодта чысыл «сусæгдзинад» Виктор Бойченко.
«Тæхæг кæй сдæн, уымæй сæххæст мæ царды сæйраг бæллицц. Бузныг Дунескæнæгæн, хорзæй мын саразын цы бантыст, уый тыххæй. Фæлæ цард йæхион домы, рæстæг цæуы æмæ мæ зæрдæмæ хæссын, тæхджыты æвзонг фæлтæр кæй нæ бацæттæ кодтон, уыцы хъуыддаг. Ныр мæ фæнд куы сæххæст уа, уæд мæхи нымайдзынæн амондджыныл», - зæгъы Остъайы фырт.
«Уæ диссаджы хæлар æмæ æргомзæрдæ адæмæн мæ фæнды царды дидинрафтыд. Уæ бирæ фыдæбæтты фæстæ уыл сæрибары хур ракаст æмæ уын сæдæ азты уæ зæрдæтæ тавæд. Мæнæн дæр мæ бæллицтæй сæ иу у Ирыстоны сæрмæ хи рауагъд хæдтæхæг фенын. Æмæ уый сæххæст кæныны тыххæй нæ бахæлæг кæндзынæн мæ тыхтæ» - балхынцъ кодта йæ ныхас Бойченко Виктор дæр.
Мæнмæ гæсгæ, нæ æмбæстæгтæй алкæмæн дæр æхсызгон уыдзæн ацы хабар фехъусын. Чизоны бирæтæ сæ мидбылты бахудой æмæ зæгъой: кæд цы уыдзæнис, зæгъгæ. Æз мæхæдæг дæр иу уысм мæхимид афтæ ахъуыды кодтон. Æмæ мын Инал цыма мæ хъуыды бамбæрста, уыйау фæстæмæ фездæхт æмæ афтæ зæгъы: «Кæд нын хицауды æрдыгæй æмбæлон æххуыс уа, уæд ацы аз, нæ Хæдбардзинады Бон уæлдæфы стæхдзысты нæхимæ арæзт фыццаг дыууæ хæдтæхæджы».
Цæй, Дунескæнæг сын рæстмæ фæкæнæд сæ хорз фæндтæ.
ЛОХТЫ Джамбулат