Nog adres

Медицинæ | Цы зонын хъæуы æрранизы тыххæй

DSCF4655.JPGКæд адæймаг раджы æрцахуыр кодта хæдзарон цæрæгойты, фылдæр хатт ын сты ныфс дæр, уæддæр кæддæр сæ хæлардзинад дæр фехæлы. Уымæн та йæ аххосаг у, уыцы цæрæгойтæ кæй вæййынц хъæстæ, афтæмæй адæймаг семæ фæхъазы кæнæ та йыл фæхæцынц æмæ бахауы уæззау уавæры. Уыцы цæрæгой-тæм фылдæр ахæссын хъæуы куыйтæ æмæ гæдыты. Фæстаг рæстæджы нæ горæты дæр тынг сарæх сты дзæгъæл куыйтæ æмæ хъыгдарынц фистæгæйцæуджыты, цыфæнды рæстæг куы уа, уæддæр. Æмбæстæгтæ сæ тасæй уынгты сæрибарæй кæй нæ цæуынц, уый тыххæй фарстмæ цалдæр хатты æркаст нæ горæты администрацийы æмбæлон разамынд, ныфсытæ бавæрынц, систематикон æгъдауæй сæ кæй куынæг кæндзысты, уый тыххæй. Раст у, кæддæрты дзы амарынц, фæлæ сæ архайд нæу æдзухон æмæ уый фæстиуæгæн сæ нымæц къаддæр нæ, фæлæ кæны фылдæрæйфылдæр.

Уæдæ цы хъæуы зонын, стæй цахæм профилактикон мадзæлттæ хъæуы æххæст кæнын, хъæстæ цæрæгойтæ адæймагыл куы фæхæцой, уыцы рæстæджы. Уый тыххæй бахатыдыстæм Цхинвалы горæтон поликлиникæйы травматолог Джыгкайты Алыксандрмæ æмæ афтæ радзырдта:
— Æрраниз рагæй зындгонд у. Фæлæ зæгъын хъæуы, райдианы йын ницы хос зыдтой æмæ дзы уый аххосæй мардысты куыд адæймæгтæ, афтæ цæрæгойтæ дæр, ома-иу чи фæхъæстæ, уый дзы нæ ирвæзт. Æрмæстдæр XIX-æм æнусы кæрон францаг ахуыргонд Луи Пастер спайда кодта, æрраниз чи бахиза, ахæм прививкæтæй. Уымæн йæ фыццаг пациент уыд 9-аздзыд лæппу, фæхæцыд ыл æрра куыдз. Ахуыргонд æппæтдæр сарæзта уый тыххæй, цæмæй лæппу фервæзтаид мæлæтæй æмæ уыцы хæс сæххæст кæнын бафтыд йæ къухы.
— Уæддæр ацы низ афтæ тæссаг цæмæн у адæймаджы цардæн, цы у йæ аххосаг?
-Æрраниз у, мæлæтмæ чи æркæны, ахæм хæцгæ низ, хæцгæ та кæны цæрæгойтæй. Низ цырынгæнæг ви-рус нуæрттыл ахизы магъзмæ æмæ йæ куынæг кæны. Вирус рахицæн вæййы рынчын цæрæгойы сæтимæ. Фæхъæстæ уæвынæн бирæ амæлттæ ис, куыд, зæгъæм, фæхæсты фæстиуæгæн сæт бахауы буары цъæррæмыгъдмæ кæнæ суанг, кæй нæ бахъыгдардæуыд, буары уыцы царммæ, иу кæнæ æндæр предмет, стæй уыцы æрра цæрæгой йæ сæтæй кæй счъизи кодта, псулыл аныдзæвгæйæ дæр. Æрранизæй рынчын кæнынц куыйтæ, гæдытæ, рувæстæ, бирæгътæ, хъæддаг куый-тæ, зыгъарджытæ, сæлавыртæ æмæ æндæртæ. Уæлдай тæссаг-дæр та сты, уынгты чи фæхъеллау кæнынц, уыцы куыйтæ, хъусдардæй иппæрд гæдытæ, хъæддаг цæрæ-гойтæй та рувæстæ æмæ бирæгътæ. Уыдон рынчын куы вæййынц, уыцы рæстæджы нал фæтæрсынц адæймагæй æмæ балæгæрдынц суанг сæ цæрæн бынæттæм дæр.
Цæрæгойты æрранизы аххосæгтæ вæййынц алыгъуызон, фæлæ дзы иууыл æдзухондæртæ сты, сæ сæт кæй фæцæуы, стæй ма фæомынц, фæтæрсынц донæй, æнæ-ауæрдондзинад æмæ æндæр ахæмтæ. Куыйтæ æмæ гæдытæ сфыдуаг вæййынц, иу ран нал фæлæууынц, фæтæрсынц, цæрæгойтæй фембæхсынц къуымты, хорз нал фæхæрынц, алидзынц хæдзарæй. Куыдз фæхæры, хæрынæн чи нæ бæззы, ахæм предметты. Йæ хъæлæс ныффæсус вæййы кæнæ та йын бынтондæр фесæфы. Кæй зæгъын æй хъæуы, цæрæгойты куы фæфиппайат ахæм уавæры кæнæ куы базонат, кæуылдæр фæхæцыд, уæд æвæстиатæй фæдзурын хъæуы ветеринарон хосгæнæн уагдонмæ. Куыйты уыцы рæстæджы хъуамæ дарой æхгæд бынæтты, уынгмæ та йæ кæнын хъæуы цъуттаимæ.
— Адæймагыл куыдз куы фæхæца, уыцы рæстæджы йæхи куыд хъуамæ дара?
— Æнæмæнг æвæстиатæй цæуын хъæуы дохтырмæ. цæмæй йын сараза судзин. Æдæппæт æй аразын бахъæудзæн 6 судзины æмæ сæ саразыны рæстæг та æххæссы цалдæр мæймæ. Дохтыр ын рафысдзæн, судзинтæ цы бонты хъæудзæн аразын, уыцы номхыгъд æмæ хъуамæ хъахъхъæд цæуа график.
— Рынчын адæймаг карз нозтмæ та цахæм ахаст хъуамæ дара?
— Судзинтæ аразыны рæстæг кæронмæ хъуамæ ацæуа афтæ, æмæ иу хуыпп дæр карз нозт ма бакæна. Канд уыцы рæстæг нæ, фæлæ йæ судзинтæ арæзт куы фæуой, уымæй ма ноджыдæр 6 мæймæ нозтæй хъуамæ йæхи бахиза. Иуæй-иу адæймæгтæ йæм нæ фæлæууынц, ницæмæ æрдарынц дохтыры фæдзæхст дæр æмæ баназынц. Зæгъын хъæуы, алы хатт сын нæ ратых кæны, уый фылдæр баст у буары хиæдтыл, фæлæ хуыздæр у, цæмæй кæронмæ дæхи бахизай карз нозтæй.
ХУЫБИАТЫ Н.