Nog adres

БÆРÆГБОНОН МЫСИНÆГТÆ

Царды алы фæзындæн дæр ис йæхи равзæрды истори. Дуджы домæнтæн дзуапп кæнынæн æмæ æнæмæнгхъæуæг уавæрты рæзынц техникон, зонадон, медицинон æмæ алы фадыджы ногæй-ногдæр лæггæдтæ. Ныр алы фадæттæ дæр ис, уыцы ног фæзындтытæн, фæлæ дуджы æмдзуимæ абоны онг дæр немæ лæгæрды нæ цины дæр, нæ хъыджы дæр, нæ тыхст æмæ æвадат уавæрты æмæ ныртæккæ сæрибар, хæдбар паддзахады арæзтады нæ уарзон газет «Хурзæрин». Ацы газеты истори ныр 90 азы дæргъы æнгом баст у нæ адæмы историимæ.
1924 азы 1 январы уæззау æхсæнадон-политикон уавæрты рухсмæ фæзынд газет «Хурзæрин»-ы фыццаг номыр. Уæдæй абоны онг уый æнувыдæй лæггад кæны йæ кæсджытæн, архайы, цæмæй сын сæ зæрдæтæ рухс кæна æнтыстытæ æмæ хорз хабæрттæй.
Газеты коллектив ивта æмæ ивта дуджы цыдимæ. Журналистон уæззау уаргъ бирæ фæхастой сæ уæхсчытыл бирæ зындгонд адæймæгтæ - абон уый дарддæр кæнæм мах. Абон нæ газеты юбилейы бон нысангæнгæйæ, нæ зæрдыл æрлæууы, ацы бæрнон куыстыл хæст редакцимæ кусынмæ куыд бацыдыстæм, уыцы ирд мысинæгтæ.

DSC00382.JPG
Къæбулты Маринæ:
- Газет «Хурзæрин»-мæ кусынмæ бацæуынмæ мæ, сæйраджыдæр, цы баразæнгард кодта? - уыцы фарстæн æз дзуапп кæнын афтæ - уый у, мадæлон æвзаг бахъахъхъæныныл куыст кæм цæуы, уыцы информацион фæрæзтæй сæ иу.
Уæлдæр ахуырад райсыны фæстæ куыстагур бацыдтæн редакцимæ - мæхицæн ныфсытæ æвæргæйæ, цæй, кæд мæ саккаг кæниккой кусæгæн. Æмæ куыд æнхъæлыс, газеткæсæг, йæ уæды редактор Харебаты Леонидмæ кусæн хатæнмæ бахъав-бахъавгæнгæ мæ цавæрдæр тых, цыма, баскъæрдта. Æнæуый æнæуæндон, къæмдзæстыг - фæлæ мыл уæд æвзаг базад - ахуыр кæй фæдæн æмæ мæ зæрдиагæй газет «Хурзæрин»-æн лæггад кæнын кæй фæнды. Æмæ мæ ныфсытæ нæ фæмæнг сты, абон дæр мæ æнувыд коллективимæ иумæ лæггад кæнæм сисæй нæ бæстæйæн, нæ адæмæн.
Абон дæр сæрыстырæй æрымысын, цы хъæрмуд, æмзонд, æмвæнд æмæ куырыхон зондыл хæст коллективмæ бацыдтæн, уыдон. Алы хатт æвзонг адæймагмæ фаг фæлтæрддзинад нæ вæййы, æмæ, чизоны, се 'хсæн нæ сарæхстаин ку-сын, фæлæ мæ афтæ райстой, æмæ мæ æрмæст куысты су-сæгдзинæдтæ нæ, фæлæ царды фæзилæнтыл дæр цалх кодтой.
Ноджыдæр сæрыстыр дæн уæды редактор Харебаты Леонидæй, уымæн æмæ йæ удæй арт цагъта, цæмæй иттæг хорз æмæ бафæзминаг кусæг уыдаин. Журналисты куысты сусæгдзинæдтæ, фæзилæнтæ нæ хæлæг кодта æвзонг кусæгæн, рæдыд дæр афтæ раст кодта æмæ адæймаг хъыг нæ, фæлæ ахуыр кодта йæ хъæндзинæдтыл.

Абон, газеты 90 азы юбилейон бонты, æнæрымысгæ нæй газеты зиууæтты, кæцытæ нал сты не 'хсæн - зондамонæг, уæздан, хиуылхæцгæ Дыгъуызты Гришайы, æппынæдзух куыстыл цалхгæнæг Нартыхты Гришайы, Гуыбеты Юрийы - йæ æнæнхъæлæджы мæлæт уæззауæй бандæвта коллективыл, уæздан, ирон сылгоймаджы бафæзминаг удысконды хицау Беппиты Дуня, фæтк æмæ æгъдауыл хæст Тедеты Виктор, Гобозты Валери - уый æнцой нæ зыдта, чысыл акусинаг æрмæг дæр ын куы уыдис, уæддæр, Хуриты Гиви, уый йæ цыргъ зондæй хъæлдзæг кодта цыфæнды мæсты адæймаджы дæр, йæ лæггæдтæ журналистон фадыджы сты æгæрон. Кæй ранымадтон, уыдон коллективы рæнхъытæй фæхъуыдысты мемæ кусгæйæ.
Ныртæккæ газеты 90 азы юбилей нысангæнгæйæ мæ мæ абоны коллективæн зæрдæбынæй фæнды хорз, гъæдджын куысты фæндиæгтæ - нæ иумиаг куыст здæхт уæд рæзт æмæ арфæйаг хъуыддагмæ. Уымæн æмæ æрмæст нæ газеты коллектив нæ, фæлæ æмткæй нæ адæм уæззау хæстон фæндæгтыл фæцыдыстæм 20 азы дæргъы æмæ уый, кæй зæгъын æй хъæуы, бынтон нæ иувæрсты нæ ахызт. Нæ куыст йæхирдыгонау уæззау æмæ бæрнон куыст у, уый æмбарæм, хъæуы фæразондзинад æмæ быхсындзинад. Уый æххæст кæнæм, кæд нæм хатт рæдыдтытæ уагъд æрцæуы, уæддæр. Фæлæ ирон æмбисондау: «Чи нæ кусы, уый нæ рæдийы». Æз бæрнонæй дзурын уый, газеты алы кусæг дæр йæ уд æвæры нæ иумиаг куысты, нæ чысыл къуыхцытæ дæр махæн иумæйаг маст сты æмæ нæ æнтыстытæ та - нæ иумæйаг цин. Гъемæ, афтæ у нæ цымыдисон куыст - уадз, уæд нæ газеткæсæджы стыр хорзæх, æхсæнад æмæ республикæйы къухдариуæгады хорзæх. Уадз, «Хурзæрин» уæд æдзухдæр хорз хабæрттæ хæссæг алы хæдзармæ дæр, алы уагдонмæ дæр, алы адæймагмæ дæр.
 030.jpg
Цхуырбаты Ларисæ:
- Къаннæг чызг ма куы уыдтæн, уæд æй базыдтон, мыхуыры орган цы у, уый. Мæнæн мæ фыды мад уыдис уырыссаг æмæ тынг уарзта кæсын газеттæ, журналтæ æмæ чингуытæ. Уыцы хъуыддагыл æфтыдта мах дæр - бинонты. Уымæ гæсгæ-иу алыхатт дæр хæдзармæ рафыстам бирæ алыгъуызон газеттæ, журналтæ, уæлдайдæр та - мадæлон æвзагыл. Кæй истам, уыдонæй ма хъуыды кæнын «Ногдзау», «Дзау», «Вокруг света», «Крестьянка», «Здоровье», «Наука и жизнь», «Огонек», «Хурзæрин» æмæ æндæртæ. Уыдон рафæлдахгæйæ-иу адæймаг базонгæ ис бирæ цымыдисон информаци æмæ факттимæ æмæ афтæмæй адæймагæн хастой пайда æмæ æхцондзинад. Мæ фыды мады кой уымæн ракодтон, æмæ-иу уый уæлдай тынгдæр цымыдис кодта ирон периодикæмæ. Уый афтæ бауарта ирон æвзаг, æмæ йыл æнæкъуыхцыйæ дзургæ дæр кодта æмæ кæсгæ дæр. Хорз зонгæ уыд Хетæгкаты Къостайы æмæ æндæр фысджыты сфæлыстадимæ. Æнæрхъæцæй-иу æнхъæлмæ кастыстæм нæ постхæссæг Сиукъаты Зоямæ.
Газеттæ-иу куы райстам, уæд-иу алыхатт дæр фыццаг фæкомкоммæ стæм нæ мадæлон æвзагыл уагъд газеттæм. Уымæн æмæ уыдон кæддæ-риддæр уыдысты адджын, зæрдæмæ ирондзинад æввахс кæй у, уый тыххæй. Стæй-иу дзы адæймаг æнæмæнгдæр бакастаид нæ бæстæйы æрцæугæ хабæрттæ. Уæдæ, афтæ зæгъæн ис, æмæ нын ирон газет «Хурзæрин» нæ хæдзармæ ног хабæрттимæ ног фарн кæй хаста, уый.
Мæхæдæг та ныр 11 азы бæрц кусын газет «Хурзæрин»-ы уацхæссæгæй æмæ мын ацы газет у уæлдай уарзондæр æмæ адджындæр.
Фыццаг газет «Хурзæрин»-мæ куы 'рбацыдтæн кусынмæ, уæд нырма 5-æм курсы студенткæ уыдтæн. Уыцы рæстæджы куыстон мæ дипломон куыстыл æмæ мæ бахъуыдис редакцимæ уый фæдыл бацæуын. Æз æй зыдтон, газет «Хурзæрин» рагон кæй у, æмæ уый фæрцы мæ дипломон куыстæн кæй æртымбыл кæндзæн æрмæджытæ. Хъуыддаг афтæ рауад, æмæ дзы фыццаг амбæлдтæн мæ районаг, журналист Гасситы Моисейыл. Нæ ныхасы рæстæджы мæ уый афарста, зæгъгæ, мæ нæ бафæндид кусын уацхæссæгæй, газет «Хурзæрин»-ы уацхæссæг кæй хъуыд, уый сæраппонд.
Æз фыццаг мæ ныфс нæ бахастон, мæ бон куынæ суа. Фæлæ мæ уæддæр баразæнгард кодта æмæ дзы райдыдтон кусын.
Газет «Хурзæрин»-мæ æрбацæугæйæ базонгæ дæн газеты уæздан æмæ профессионалон коллективимæ. Нæ уæды редактор Гæбæраты Юри мæ базонгæ кодта газеты куыстимæ æмæ уал рæстæгмæ кусынмæ бацыдтæн æхсæнадон-политикон хайадмæ. Газеты куыст æмæ нæ коллектив мæ зæрдæ-мæ тынг фæцыдысты. Афтæ райдыдта мæ журналистон архайд нæ ирон газеты æмæ дзы сæрыстыр дæр дæн. Уымæн æмæ ирон чызг уæвгæйæ, тынг уарзын мæ райгуырæн зæхх æмæ уыимæ иумæ та мæ мадæлон æвзаг.
Абон мах нысан кæнæм нæ куырыхон газет «Хурзæрин»-ы юбилей æмæ мæ фæнды раарфæ кæнын, фыццаджыдæр, газеты бирæ азты дæргъы сфæлдыстадон куыст чи фæкодта, æппæт уыдонæн æмæ нæ абоны коллективæн. Нæ газеткæсджытæн та мæ зæрдæ зæгъы - фарны хабæрттæ цы кæсой æмæ нын нæ газетæй æхцондзинад цы исой æнæниз æмæ æнæмастæй.

DSC04094.JPG
Кокайты Зæринæ:
- Газет «Хурзæрин»-мæ фыссын 1-аг курсæй райдыдтон, уарзтон журналисты куыст. Газеты куыст мæ зæрдæмæ тынг цыд. Фæлæ куыддæр ахуыр фæдæн, афтæ уал мæ тыхтæ сфæлвæрдтон Паддзахадон телерадиокомпани «Ир»-ы. Куыстон радиойы уацхæссæгæй, стæй телеуынынады дæр. Фæлæ, уæлдæр куыд загътон, афтæмæй мæ зæрдæмæ газеты куыст тынгдæр цыд. Æмæ мæ уæд 2010 азы Гæбæраты Юри фæхуыдта газет «Хур-зæрин»-мæ кусынмæ æмæ уæдæй фæстæмæ кусын ам. Мæ коллективæй абоны онг дæр тынг райгонд дæн, куыд сæхи бинонты уæнг, ахæм цæстæн-гасæй мæм ракастысты. Цæмæй газеты куыст хуыздæр базыдтаин, уый тыххæй-иу мын сæ зонындзинæдтæ никуы бав-гъау кодтой, алкæд дæр мын æххуыс кодтой æмæ мын амыдтой, газеты куыст куыд цæуы, уый. Æмæ сын стыр бузныг зæгъын уый тыххæй, кæддæриддæр мын æнæниз æмæ амондджын ут. Сымах ирон æвзаг æмæ ирон адæмæн стыр лæггад кæнут æмæ уын, уадз, фылдæр æнтысæд уæ куысты!

DSC00161.JPG
Туаты Ларисæ:
- Æз астæуккаг скъолайы ахуыргæнгæйæ дæр тынг уарзтон алыгъуызон газеттæ æмæ журналтæ кæсын. Уыдон мæ зонгæ кодтой алыгъуызон æрцæугæ цымыдисон цаутимæ. Фæлæ мын мæ зæрдæйы иууыл арфдæр бынат ссардта мæ уарзон газет «Хурзæрин». Фыццаджыдæр уымæн, æмæ уый æнусы бæрц цæуы нæ мадæлон æвзагыл. Скъоладзау уæвгæйæ дæр мæ фыццаг уацтæ мыхуыр цыдысты «Хурзæрин»-ы газеты фæрстыл, уымæ гæсгæ мын ссис ноджы уæлдай уарзондæр æмæ адджындæр газет.
Мæ зæрдæйы ма мын æхцондзинады æнкъарæнтæ æвзæрын кæнынц, мæ фыццаг уацтæ куы фæлвæрдтон, уæд «Хурзæрин»-ы коллективы рæвдаугæ ахаст.
Уымæ гæсгæ мæ журналисты дæсныйад райсынмæ дæр сразæнгард кодта газет «Хурзæрин». Ныр дыууын азæй фылдæр стæм æнувыд хæлæрттæ.
Мæ уарзон газет «Хурзæрин», дæ юбилейон азы дын мæ зæрдæ зæгъы ноджыдæр бирæ æнусты дæргъы уæвын, цæмæй хæссай цины æмæ фарны хабæрттæ.