Nog adres

Бахъахъхъæдтой сæ фыдæлты хæзна

DSC02451.JPG
Куыд бæрæг у, афтæмæй нæ фыдæлтæ сæ æрвылбонон архайды пайда кодтой æмæ архайдтой хъæдын мигæнæнтæй. Хъæдæй арæзтой, куыд кусæнгæрзтæ, афтæ хæдзарон мигæ-нæнтæ дæр. Хъæдæрмæгæн та æвзæрстой тæгæр æмæ уисхъæд, кæрз æмæ тулдз, бæрз æмæ цъуй, сывылдз æмæ тæрс. Уыдон сæ миниуджытæм гæсгæ уæлдай пайдадæр æмæ фидардæр уыдысты. Хъæдæй арæзт хæрæн мигæнæнты уæлдай хуыздæр æмæ хæрзаддæрæй лæууыдысты хæринæгтæ æмæ нуазинæгтæ.
Ирон адæммæ, куыдфæстагмæ зынын байдыдтой алыгъуызон згъæртæй конд хæдзарон мигæнæнтæ, фæлæ, уыдоны 'хсæн хъæдын мигæнæнтæ уыдысты уæлдай æцондæр архайд, нæдæр дзыгъалмыгъул кодтой, нæдæр - згæ, тæвд хæринаг дзы æркæнгæйæ, къухтæ нæ сыгътой, уæливыхтæ кардæй лыг кæнгæйæ, нæдæр кард хæлди, нæдæр тæбæгъ хæххытæй задис. Фæлæ, цард размæ цыдис æмæ ирон адæмы царды æрфидар сты алыгъуызон згъæрæй арæзт мигæнæнтæ дæр. Ирон адæм уыцы рæстæджы сæ хъус уæлдай тынгдæр адардтой æрхуымæ. Уымæй арæзтой тæбæгътæ, цайдан, тас, агтæ. Стыр æрхуы æгтæ арæзтой бæгæны фыцынæн. Уыдон уæлдай кадджын уыдысты ирон адæммæ. Зæгъæн ис, æмæ уыдысты туджы аргъ. Бæгæны сæ фыхтой бæрæгбонты. Ахæм агтæ домдтой ирæд исыны рæстæджы, æлхæдтой сæ зæххæй. Ахæм аг хъæубæстæ æлхæд-той иумæйаг тыхтæй дæр æмæ йæ дардтой дзуары мидæг, кæнæ хъæубæстæй кæмæдæр. Аг дардтой хицæн мыггæгтæ дæр, цыдис фыдыфыртгай æмæ йæ хуыдтой «мыггаджы хæзна». Ныр дæр ма ахæм агтæ фенæн ис иугай хæххон хъæуты, кæмдæрты.

Ацы фыдæлтыккон хæзнатæ бахъахъхъæд æрцыдысты хæххон хъæу Сæриттаты дæр - Багайы мыггагмæ. Ацы хъæуы раздæры цæрæг Багаты Славик куыд зæгъы, афтæмæй дзы сæ хъæуы уыдис 7 аджы. Агтæ та уыдысты бонджындæр цæрджыты къухты. Иуы аргъ дзы хæццæ кодта 5 галы аргъы онг. Агтæ сæ асмæ гæсгæ уыдысты алыгъуызон. Се 'ппæты стырдæры цыдис 950 литры бæрц. Уыцы аджы æрмæстдæр фыхтой бæгæны æмæ-иу дзы ныккалдтой 12-13 голладжыдзаг зад. Гыццыл-иу æй бауагътой, цæмæй баудæстаид æмæ-иу æй уый фæстæ сфыхтой. Аджы бын та арт кодтой æрмæстдæр тæрс, кæнæ тæгæр сугæй, уымæй дæр сугтæ хъуамæ конд уыдаиккой хуссарварс æрдыгæй, цæгатварс бæласы суг дзы не 'ндзæрстой.
Афтæ фыхтой Сæриттаты хъæуы Багаты мыггаг бæгæны сæ бæрæгбон - Дауджыты бонмæ. Стыр хæзнайау дардтой ацы аджы Багайы мыггаг. Славик куыд зæгъы, афтæмæй сæхицæй иу Датикъо уыдис æмæ сæ уый зыдта æмпъузын æмæ-иу дзы искæцы куы аскъуыдис, уæд-иу æй уый бампъызта. Æнæуый зын архайд уыдысты, уæлдай бацæвын нæ уарзта, гæнæн уыд æмæ аскъуыдаид, уымæ гæсгæ сæ хъахъхъæдтой цæстыгагуыйау. Ацы хъæуы цæрæг адæм, кæд ныр фæлыгъдысты æндæр æмæ æндæр рæттæм хуыздæр цар-дагур, уæддæр бавæрдтой сæ фыдæлты хæзнатæ - агтæ. Æмæ нæ ферох кодтой сæ фыдæлты рагон æгъдау, æрцæуынц æр-вылаз дæр Дауджыты бæрæгбоны алы æмæ алы рæттæй, бахсидынц бæгæны æмæ сæ мыггаджы фарн абон дæр дарддæр кæнынц, сæхи бафæдзæхсынц, кæй бынæй рацыдысты, уыцы зæдтæ æмæ дауджытæн, фæбадынц æмæ сæ рæстæг арвитынц хъæлдзæгæй.
Абон цард афтæ фæивта, æмæ мах нал пайда кæнæм хиарæзт мигæнæнтæй. Æрмæст ма стæм хатт базæртты фæзынынц, ацы хъуыддагыл æнувыд чи у æмæ йæм чи арæхсынц, уыдоны арæзт мигæнæнтæ. Уыдонæй дарддæр алцы æлхæнæм магазинты. Нæ фыдæлты арæзт мигæнæнтæ та систы музейон экспонатты хуызæн. Хорз уаид, цы ма нæм дзы æрхæццæ ис, уыдоны уæддæр куы бавæриккам нæ фæстагæттæн.
БЕСТАУТЫ Валя