Nog adres

КЪОСТА - ИРОН АДÆМЫ ТЫРЫСА

Хетæгкаты Къоста уыдта æмæ йæ удæй æнкъардта йæ адæмы хъизæмайраджы цард æмæ бæллыд, цæмæй ссæст мауал уыдаиккой, амондджынæй æрвыстаиккой сæ бонтæ. Тыхст, сæ бартыл иу сдзурæг кæй нæй, тæрхоны лæгтæ лæгау кæй не змæлынц сæ иубæстон адæмы сæраппонд. Тухиаджы бонтæ кæй æрвыстой, уый йын æхсыдта йæ зæрдæ. О, генийы уд йæ адæмы сæраппонд цы зынтæ æмæ фыдæбæттæ бавзæрста, уыдон мурмæ дæр нæ дардта. Къоста йæ иубæстон адæмæн цы хæрзты бацыд, уыдонæн сæфæн нæй нæ зæрдæтæй, алы ирон лæг дæр æм æввахс лæууы, мысынц æмæ йын аргъ кæнынц йе стыр ном æмæ æвæджиауы курдиатæн. Буц æмæ дзы сæрыстыр у, ирон аив литературæйæн йæ царды фылдæр хай чи схæлар кодта, уый - поэт Бахъаты Нугзар дæр:

- Къостамæ ирон адæмы уарзт æгæрон у, уый тыххæй цæвиттонæн æрхæсдзынæн мæ фыд Иликъойы. Зæхкусæг хъæууон лæг скъолайы къæсæрæй никуы бакаст, фæлæ йын йæ уацмыстæ дзырдта стыр æхсызгондзинады æнкъарæнтимæ, сæрбæрзондæй. Æмæ канд мæ фыд нæ, фæлæ йын йе ‘мдзæвгæтæ дзурын æмæ хъусынæй не фсæстысты Ирыстоны алы къуымты цæрджытæ дæр. Уый уымæн, æмæ поэты уацмыстæ адæм уарзтой, сæ зæрдæмæ сæ истой арф. Æмæ уымæн дæр уыд йæхи «аххосаг» - йе ‘мдзæвгæтæ нывæзта нуарджын æвзагæй, æвдыста сын сæ бæллицтæ, сæ цард. Уый зæгъинаг дæн, æмæ генийы æмдзæвгæтæ фыццаг фехъуыстон мæ фыдæй, бирæтау сæ æз дæр æнхъæлдтон ирон адæмон сфæлдыстады æвæрæнтæ.
Иугæр скъоламæ куы бацыдтæн, уæд райдиан кълæсты мæ фыццаг ахуыргæнæг Бестауты Маняйы фæрцы базыдтон Къостайы лæмбынæгдæр. Алкæмæн дæр нæ-иу йæ чиныг рафæлдæхта, нывмæ амонгæйæ, нын амыдта, уый Хетæгкаты Къоста у, зæгъгæ. Уæдæй нырмæ дзæвгар азтæ рацыд, фæлæ Къостайы нырма дæр ахуыр кæнын, цыдæр ногдзинад дзы ссарын. Адæймагмæ афтæ кæсы, цыма йе мдзæвгæтæ сты хуымæтæджы дзырдтæй конд, фæлæ уый афтæ нæу, сты нуарджын æмæ мидисæй та - æххæст. Йæ алы дзырд кæсгæйæ, цыма мæнæ адæймаг дон нуазы, афтæ æмбæлы зæрдæйыл. Æмæ канд йе мдзæвгæтæ нæ, фæлæ диссаг у йæ публицистикæ, стæй йæ фыстæджытæ. Науæд кæуылты у йæ поэмæ «Хетæг». «Ирон фæндыр» асæй кæд чысыл у, уæддæр ын уый нæ кайы йæ ахадындзинад æмæ нысаниуæг. Йæ ном ныхъхъæр æнæхъæн дунейы æмæ дзы мах хъуамæ буц æмæ сæрыстыр уæм, хъуамæ уæм сæрбæрзонд, ирæттæ кæй стæм, уымæй. Зæгъын хъæуы, Пушкины размæ Уырысæн поэзии уыд, Дантейы агъоммæ йæ адæмæн стыр поэзии уыд, Шекспиры агъоммæ дунейы литературæ уыд. Фæлæ Къостайы агъоммæ ирон поэзи нæ уыд, цыма мæнæ тархъæдмæ бацыд, афтæ уыд. Фæлæ нæ фæдзæгъæл, айгæрста дзы фæндаг æмæ йæ поэзийæ батавта Иры дзыллæты зæрдæтæ, йæ ном ныхъхъæр æнæхъæн дунейы. Мах хъуамæ буц уæм, Къоста нын кæй ис, уымæй.
Иудзырдæй, Къоста у ирон адæмы тырыса.
ХУЫБИАТЫ Н.