Nog adres

Дæ къухтæ фæрнæй фæдар, æвзонг дохтыр!

Ацы бонты газет «Хурзæрин»-ы редакцимæ æрбацыд нæ горæты турбазæйы цæрæг Лалыты Светланæ, йæ къух бинтæй баст, афтæмæй æмæ нæм бахатыд, цæмæй нæ газеты руаджы стыр бузныг зæгъа Цхинвалы соматикон рынчындоны æвзонг хирург Мæргъиты Гияйæн.

Светланæ нын афтæ радзырдта: «1989 азы Гуырдзыстоны фашизм куы райхъал, ирон адæмæй «нæ дзæбæх» сыхæгтæ сæ удхæссæг куы суыдтой æмæ сæ сæ зæххæй фæсурынмæ куы æрхъавыдысты, уæд уæлдай уынгæджыйы бонтæ ныккодтой Гуырдзыстоны мидæггагон районты цæрæг ирæттыл. Бынтон сæ цард схæлæттаг Душеты районы цæрæг ирæттæн дæр, уыцы нымæцы - махæн дæр. Бирæ тухитæ æмæ фыдæбæттæ бавзарыны фæстæ ма 1990 азы нæ удтæ куыддæрты раирвæзтысты залиаг кæлмыты дзыхæй æмæ мæ лæппуимæ æрцардыс-тæм Цхинвалы турбазæйы æмæ ныр 20 азмæ æввахс уæззау уавæрты цæрæм уым.
Дзырд дардыл у, стæй ма Гуырдзыстоны зæххыл цы уæззаудзинæдтæ бавзæрстам, уыдоныл мæ бæстон æрдзурын нæ фæнды, уымæн æмæ мæ зæрдæ дывæр рыст скæны, алцыдæр мын сног вæййы. Цæрæнбонты фæллой фæкæн æмæ дæ цæттæ исбон искæмæн ныууадзай, уый тынг зын хъуыддаг у. Мах æнхъæлдтам Душеты районæй раирвæзтыстæм æмæ Ирыстоны зæххыл сабырдæр цард райдайдзыстæм, фæлæ нæ нæ фынтæ фæсайдтой. 20 азы дæргъы не 'мтуг ирон адæмимæ цытæ бавзæрстам, ууыл дзурын дæр уæлдай у, уымæн æмæ ам, Цхинвалы чи цард, уыдонæй никуы ферох уыдзысты уыцы удхайраджы бонтæ, къуыритæ, азтæ…
Куыд æппæт Хуссар Ирыстоны цæрæг ирæттæ, афтæ мах, турбазæйы цæрæг Гуырдзыстонæй лигъдæттæ дæр нæхиуыл бавзæрстам 2008 азы августы тугуарæн бонтæ æмæ æхсæвтæ. Уыцы æвирхъау фондз боны нæм фæкастысты фондз азæй фылдæр æмæ нæ æнхъæл ничиуал уыд сæрæгасæй аирвæзынæй. Иу ахæмы ныккæндæй мæ хатæнмæ слыгътæн хостæ рахæссыны тыххæй, фæлæ уалынмæ фæцыд тыхджын срæмыгъд, мæ хъустæ акъуырма сты, ницыуал ауыдтон æмæ уыцы рæстæ-джы авджы цъæлтæ мæ уæлæ æркалдысты. Уайтагъд мæ къухы туг акалд, æз цыдæр гæппæлтæ мемæ раскъæфтон ныккæндмæ æмæ йæ уым бабастон. Уæд цæмæй æнхъæл уыдтæн æмæ мæ къухы авджы цъæлтæ баззадысты. 2008 азы августы хæстæй дыууæ азы куы рацыд, уæд мæ къух риссын райдыдта, бацыдтæн рынчындонмæ æмæ мын уым дохтыртæ загътой, зæгъгæ, ацу Цæгат Ирыстонмæ æмæ йæ уым фенын кæн. Æз скатайаг дæн, иуæй дард фæндаг нæ фæразын, иннæмæй та бонджын лæг йæ над нæ фæхъæр кæны, уый йедтæмæ лигъдонæн йæ ном йæ уæлæ ис, стæм цыбыркъух. Фæлæ, цыдæр амондæн, иу цасдæры фæстæ мæ къух йæ риссынæй æрлæууыд, æнхъæлдтон, зæгъын, ууыл аирвæзтæн, фæлæ та дыууæ къуырийы размæ мæ къухы рыст сытынги. Афтæ тынг мын рыст æмæ мæ сæры хъуынтæм дæр æвнæлдтон, уæд та мæ мæ лæппу баласта нæ горæты соматикон рынчындонмæ. Радгæс дохтыр мын саразын кодта рентген, стæй уæд фæдзырдтой æвзонг дохтыр-хирург Мæргъиты Гиямæ.
Уый уайтагъд мæ уæлхъус æрбалæууыд, айста, рентгены мын цы ныв систой, уый æмæ йæм лæмбынæг æркаст. Æз æм бахатыдтæн, зæгъын, исты мын баххуыс кæн, хъæбул, цæмæй мæ рыст иу чысыл уæддæр æрлæууа æмæ райсом ацæудзынæн Дзæуджыхъæумæ. Уый мæм рæвдаугæ цæстæнга-сæй æрбакаст, хъæбул ныййарæг мадмæ куыд сдзуры, ахæм фæлмæн æвзагæй мæм сдзырдта æмæ мын загъта, зæгъгæ, æппындæр ма тæрс, мæ мады хай, ныртæккæ дæ дæ низæй фервæзын кæндзынæн æмæ дæ цæуыны сæр дæр никуыдæмуал бахъæудзæн. Мæнгæй нæ фæдзурынц, зæгъгæ, хорз дохтыр, дам, дзыхы ныхасæй дæр хос кæны. Йæ фæлмæн, ныфсæвæрæн ныхæстæй цыма иу чысыл мæ къухы рыст фæлæууыд, афтæ мæм фæкаст. Схуыссын мæ кодта сынтæгыл æмæ иу цъус рæстæг мæ къухимæ ацархайгæйæ, æхсызгонæй сдзырдта, ныр, зæгъ, æцæгæй фервæзтæ дæ низæй æмæ мын мæ къухæй цы авджы цъæлтæ систа, уыдон мын фенын кодта. Уас, йæ мад йæ хурæй бафсæда, фырцинæй ма цы акодтаин, уый нал зыдтон. Загътон ын, зæгъын, æнæ лæггад дæ нæ ныууадздзынæн, мæ низæй мæ кæй фервæзын кодтай, уый тыххæй, фæлæ мæ дзурын дæр не суагъта. Абоны онг дæр ма йæм бацæуын мæ къух ногæй бабæттыны тыххæй æмæ мæм равдисы тынг лæмбынæг ахаст.
Мæнæн тынг æхсызгон у, нæ Ирыстоны зæххыл ахæм кæстæртæ кæй хъомыл кæны æмæ цæстуарзонæй тыхст адæмæн кæй æххуыс кæнынц, уый. Мæргъиты Гияйæн мæ фæнды стыр бузныг зæгъын, ахæм аудгæ ахаст мæм кæй равдыста, уый тыххæй. Стыр бузныг зæгъын ма мæ фæнды йæ мад Теблойты Дзерассæйæн дæр, ахæм æгъдауджын кæстæр кæй схъомыл кодта, уый тыххæй», - йæ ныхас балхынцъ кодта Лалыты Светланæ.
Мах дæр бацымыдис кодтам, Лалион афтæ тынг кæмæй æппæлыд, уыцы лæппуйы æввахсдæр базонынмæ, уымæн æмæ ма йын уый размæ дæр йæ хорзы кой фехъуыстам æндæртæй дæр. Гия æцæ-гæйдæр разынд диссаджы хæрзæгъдауджын лæппу. Загъта мын, зæгъгæ, ахæм диссагæй ницы сарæзтон, æрмæстдæр сæххæст кодтон, дохтырмæ цы хауы, уыцы хæс. Фæлæ мын уæддæр, æфсæрмгæнгæйæ, радзырдта йæ цардвæндаджы тыххæй.
Мæргъиты Гия райгуырд Цхинвалы. Ахуыр кодта нæ горæты 7-æм астæуккаг скъолайы. 2002 азы скъола тынг хорз нысæнттыл каст фæуыны фæстæ ахуыр кæнынмæ бацыд Цæгат Ирыстоны медицинон академимæ йæхи зонындзинæдты руаджы. Цыппар азы ацы академийы сахуыр кæныны фæстæ йæ ахуыр аивта Самарайы æфсæддон медицинон институтмæ æмæ йæ каст фæцис сырх дипломыл. Ацы институты ахуыр кæнгæйæ, уымæн сæ зонындзинæдтæ амыдтой фæлтæрдджын специалисттæ. Фæлæ дзы уæлдай тынгдæр йæ зæрдыл бадардта профессор Староконь Павел Михаилы фырты. Гияйы ныхæстæм гæсгæ уый у æнахуыр диссаджы нæлгоймаг - ацы профессоры руаджы базыдта тынг бирæ йæ дард-дæры дæсныйады фæдыл. 2008-2009 азты рацыд интернатурæ ацы институты дохтыр-хирурджы дæсныйадыл. Интернатурæйы фæстæ йæ кусынмæ арвыстой горæт Самарæмæ, цыран бакуыста иу азы бæрц. Æвзонг специалистæн Самарайы кæд алы уавæртæ дæр уыд æмæ йын йæ коллегæтæ дæр кад кодтой, уæддæр йæ хъуыдытæ æппынæдзух дæр уыдысты йæ Райгуырæн Ирыстонимæ. 2010 азы æрыздæхт фæстæмæ Цхинвалмæ æмæ кусын райдыдта нæ горæты соматикон рынчындоны радгæс хирургæй, цыран бакуыста дыууæ азы. 2012 азы æвзыгъд специалисты РХИ-йы Æнæниздзинад хъахъхъæныны министр Григори Кулиджанов арвыста Мæскуымæ ординатурæмæ, цыран сахуыр кодта дыууæ азы. Уыцы рæстæгмæ æвзонг специалистæн йæ зонындзинæдтæ бирæ фæфылдæр сты. Гияйæн та кæд гæнæн уыд Мæскуыйы дæр бакусынæн, уæддæр æрыздæхт йæ уарзон Цхинвалмæ æмæ кусы соматикон рынчындоны хирургæй. Æвзонг специалист ууыл æрлæууынмæ нæ хъавы, фæнд кæны фæсаууонмæ Цæгат Ирыстоны медицинон академийы аспирантурæмæ бацæуын, цæмæй ноджы бæстондæрæй сахуыр кæна, базона медицинæйы сусæгдзинæдтæ æмæ афтæмæй лæггад кæна йæ радтæг хæствæллад адæмæн.
Гияйæ райгондæй баззайынц, йе 'ххуысы сæр кæй бахъæуы, уыдон иууылдæр, алкæмæн дæр сæ бакæны цæстуарзон æххуыс. Æвзонг уæвгæйæ, ныридæгæн фæлтæрдджын специалистау зоны бирæ. Йæ мад Теблойты Дзерассæ куыд дзуры, уымæ гæсгæ йæ фырт хæрзчысылæй фæстæмæ у æгъдауджын, ахуыр кæнынмæ та уыд рæвдз. Никуы йын бахъуыд, дæ уроктæ сахуыр кæн зæгъын, никуы дæр мæм фæстæмæ сдзырдта, зивæг кæнын нæ зыдта. Гияйы æнтыстытыл нал бацин кæндзæн йæ фыд Руслан, уымæн æмæ уый æрæджы æнæнхъæлæджы йе ‘нусон бæстæмæ бацыд 53-аздзыдæй. Фæлæ хъæр мæрдтæм дæр хъуысы æмæ дæм фехъуысæд, дæ хъæбулæй дын адæм куыд райгонд сты æмæ дын дзы куыд æппæлынц, уый æмæ уымы бæсты фæцин кæн дæ фырты æнтыстытыл.
2008 азы Гия йæ амонд ссардта, йæ цард баиу кодта Сохиты Мадинæимæ, уый дæр у дохтыр. Хуыцауы цæст уал сын абоны онг бауарзта дыууæ чызджы радтын æмæ сæ хурæй æфсæст уæд!
ДЖИОТЫ Екатеринæ