Nog adres

Нæ алфæмблай æрдз

r=0,1000_i.jpg
Хъæд канд рæсугъддзинад нæу, фæлæ ма у нæ хъæздыгдзинæдты гуы-рæн æмæ нæ сæрыстырдзинад дæр. Уымæ гæсгæ йæ хъуамæ хъахъхъæнæм афæдзы алы афон дæр. Хъæд стыр бынат ахсы адæмы царды. Хъæдæрмæгæй уæлдай нын уый дæтты туаггуыр, кæцыйы руаджы мах, æппæт удæгас уæвæгойтæ, цæрæм. Уымæй уæлдай йын ис хæдзарадон, санитарон хъахъхъæнæн, фæлладуадзæн æмæ эстетикон нысаниуæг. О, фæлæ бæлæстæ дæр алыгъуызæттæ сты. Алкæмæн ис йæхи миниуджытæ.

Сыфназ (лиственница). Ацы бæлас, сыфтæртæ, кæуыл зайы, ахæм нæу, хихджын бæлас у, фæлæ нымад цæуы иууыл фидардæр бæласы мыггагыл, иннæ хихджын бæлæстау йæ хихтæ æдзух йæ уæлæ нæ вæййынц. Зымæгмæ сæ акалы æмæ сыфтæрджын бæлæстау уый дæр бæгънæгæй фæлæууы уалдзæгмæ. Ахæм миниуæг æм кæй ис, уый тыххæй йæ хонынц сыфназ бæлас. Æндæр хихджын бæлæсты хъауджыдæр сыфназæн йæ хихтæ сты фæлмæн.

Сыфназ адæймаджы царды ахсы стыр бынат. Йæ хъæды иу кубикон метрæй сцæттæгæнæн ис дыууæ мины фæлысты бæрц сылгоймаджы цъындатæ, 150 метры аразгæ зæлдаг, 200 килограммы целлюлозæ, кæнæ та 6 мин квадратон метры целлофан. Ацы бæласæй ма аразынц сæкæр æмæ спирт, алыгъуызон туагадтæ æмæ сондон, канифол, æмæ эфирон сойтæ, ахорæн æмæ цармкуыстгæнæн буарадтæ, ноджы ма дзы аразынц сæдæгай алыгъуызон продукттæ.
Цалынмæ химикон буарадтæ нæ фæзындысты, уæдмæ дæр сыфназ тынг лæггад кодта адæмæн. Цалдæр мин азы размæ базыдта адæймаг ацы диссаджы бæласы миниуджытæ - не 'мбийы нæдæр зæххы, нæдæр уæлдæ-фы, нæдæр доны. Санкт-Петербурджы Эрмитажы фенæн ис дыууæ мин æмæ æрдæг азы бæрц зæххы чи фæлæзæрыдысты æмæ æрмæстдæр йæ хуыз чысыл чи фæивта, сыфназы ахæм лыггæгты. Дунайы та ссардæуыд, цалдæр æнусы размæ ромæгтæ кæй сарæзтой, уыцы хиды баззайæццæгтæ. Йæ сыфназæй цæджындзтæ доны мидæг æмбигæ нæ, фæлæ ноджы фæхъæбæрдæр сты æмæ сæ нæ хуынкъ кодтой иууыл фидардæр бырæуттæ дæр. Йæ хорз миниуджытæй ма иу у уый, æмæ хъæдæрмæг нæ зылынтæ кæны. Пæлæзнауджын флоты дуджы наутæ аразынæн иууыл хуыздæрыл нымадтой сыфназæй хъæдæрмæг. Ныр дæр дзы пайда кæнынц алыгъуызон арæзтадон æрмæджыты.
Тæгæр. Фæззæг дæ цæст хъæдыл лæмбынæг куы ахæссай, уæд дæм дзы иууыл рæсугъддæр фæкæсдзæнис тæгæр. Йæ бур, сыгъзæрингъуыз сыфтæ, цыма бæласыл арт сирвæзт, афтæ фæзыны дардмæ. Тæгæрæн тынг табу кæнынц канадæйæгтæ, зæгъæн ис æмæ Канадæ у сæкæрдæттæг тæгæрты бæстæ. Тæгæры донæн йæ фæндзæм хай у сæкæр. Иу бæласæй дзы, гæнæн ис райсæн, ма йын разиан кæнай, афтæмæй 10-20 литры дон æмæ уый та у 2-4 килограммы сæкæр.
Махмæ Хуссар Ирыстоны дæр хорз зындгонд у цыргъсыфтæр тæгæр. Йæ сыфтæртæ сты хорз холлаг фосæн, уыдонæй ма аразынц сау æмæ бур ахорæнтæ. Йæ хъæдæрмæгæй йын аразынц спортивон инвентарь. Уыдон æддейæ ма тæгæры хонынц «зараг» бæлас, аразынц дзы алыгъуызон музыкалон инструменттæ. Ис ма йын иу диссаджы хиад - у барометр дæр. Дæ хъус æм лæмбынæг куы æрдарай, уæд бафиппайдзынæ, сыфтæрты къалиутæ кæм иу кæнынц, уырдыгæй æртæхтæ кæй фæхауы. Уый «фæкæуы» къæвдайы размæ. Кæд райсомæй «кæуа» - уæд изæрæй уардзæнис, кæд изæрæй - уæд та райсомæй уардзæнис.
Нæзы. Диссаджы миниуджытæ ис нæзы бæласмæ дæр. Уый бирæ нæ домы æрдзæй, цæмæй уæва. Уымæн фенæн ис айнæг къæдзæхтыл, хæхты фæрстыл, зайы алыгъуызон мæры дæр. Хихджын бæлæстæй уымæй арфдæр уидæгтæ ничи уадзы; назæй йын сты 12 хатты даргъдæр, 24 хатты та - соцъийæ. Уыдон ацæуынц къæй-дурты æхсæнты дæр æмæ куы анæрсынц, уæд сæ афадынц.
Ницæмæй тæрсы нæзы, нæдæр фыдуазæлттæй, нæдæр фыртæвдæй, нæдæр тыхдымгæйæ, нæдæр хус рæстæгæй. Тæрсы æрмæстдæр талынгæй. Уый хъæуы бирæ рухс æмæ хур. Бирæ хорздзинæдтæ ис нæзымæ. Фыццаджыдæр, ахæм хъæды уæлдæф вæййы тынг сыгъдæг, мары микробты. Йæ писи йын иу бæласæй гæнæн ис æрæмбырд кæной 2-4 килограммы бæрц, уый та хъæуы канифол уадзынæн. Æнæ уый нæ уыдзæнис нæдæр гæххæтт, нæдæр ахорæнтæ, нæдæр лак. Сæудæджерады 70 къабазы пайда кæнынц нæзыйы писийæ. Уымæй ма аразынц канд хæдзарон дзаумæттæ нæ, фæлæ техникон сой, хостæ, сасм, аразгæ зæлдаг æмæ бирæ æндæр хъæуæг дзаумæттæ.
Гъе ахæм диссаджы миниуджытæ ис иуæй-иу бæлæстæм.