Nog adres

Дзаболаты хазбийы номыл

dzabolaev.png
Раст цыма хуры цæст дæр ацы цаумæ æнхъæлмæ кастис, уыйау уыцы бон, цасдæр рæстæг цы уæззау тар мигъты æхсæн æмбæхст уыд, уырдыгæй зæрдиагæй ракаст. Ногхъæуы бæстастæу Культурæйы галуаны кæртмæ цы дзыллæтæ æрбамбырд сты, уыдоны циндзинадыл, афтæ зæгъæн ис, æмæ бацин ис. Ацы чысыл хъæуы 1931 азы 16 апрелы райгуырд ДЗАБОЛАТЫ Хазби, Ирыстоны курдиатджындæр æмæ зынгæдæр поэттæй иу. Цыбыр рауад йæ цард. Æрмæстдæр 37 азы... Фæлæ ирон литературæмæ цы æвæрæн бахаста, уый абон дæр ирдæй бæрæг дары.
Адæмы цы бафæнда, æмæ цынæ скæндзысты? "Бæргæ нæ фæндыд, цæмæй хъæуы Хазбийы номыл фæзына уынг... Бирæ фарстатимæ у баст ацы хъуыддаг...", - загъта мын Ногхъæуы астæуккаг скъолайы ахуыргæнæг Голоты Галинæ. Цæмæй сæ зындгонд æмхъæуккаджы ном сæнусон кæной, ууыл Галинæ, скъолайы, Культурæйы галуаны, библиотекæйы кусджытæ рагæй хъуыды кодтой. Сæ фæндимæ разы уыдис хъæуы бынæттон администрацийы сæргълæууæг Демыраты Хъазыбег дæр. Дарддæр сæ разыдзинад равдыстой фысджытæ, Алагиры районы разамынд.

Æмæ Дзаболаты Хазбийы райгуырды бон, 16 апрелы, Ногхъæуы Культурæйы галуаны къулыл фидаргонд мемориалон фæйнæгыл фыст æрцыд: "Поэт Дзаболаты Хазбийы номыл Культурæйы галуан". Хъæубæсты цæрджытæ, Дзаболаты мыггаджы лæгтæ, районы разамынд, Хуссар æмæ Цæгаты фысджытæ, республикæйы Хицауады бæрнон минæвæрттæ, æхсæны архайджытæ, скъоладзаутæ бацархайдтой ацы ахсджиаг хъуыддагыл.
Фысджыты цæдисы сæрдар Ходы Камал йæ раныхасы куыд бафиппайдта, афтæмæй Дзаболаты Хазби уыдис Ирыстоны тæккæ курдиатджындæр поэттæй иу. "Фарон Хъодзаты Æхсар сарæзта поэзийы антологи æмæ уырдæм бахаста Хазбийы æмдзæвгæтæ дæр. Дзаболаты лæппуйæн хæрзæрыгонæй дæр йæ фыст уыдис зæлланггæнгæ. Куыд адæймаг та уыдис тынг æфсармджын. Уый йæ поэзийы дæр бæрæг дары. Сагъæс кодта, кæд, мыййаг, йæ цард йæ Фыдыбæстæйы аккаг нæу. Хазби зыдта фæллойы, сау куысты ад дæр. Тынг уарзта ирон æвзаг, сагъæс кодта ирон аив литературæйы историйыл дæр. Махæн зынаргъ сты, иунæг ирон æмдзæвгæ чи ныффыста, уыцы поэттæ дæр. Хазби та уыдис поэттæн сæ хуыздæр. Бузныг зæгъын, ацы хъуыддагыл чидæриддæр бацархайдта, уыдонæн», - загъта Ходы фырт æмæ балæвар кодта ногуагъд чингуытæ хъæуы библиотекæйæн.
- Ирыстон курдиæттæ лæварæй дæтты. Иуæй-иу мыггæгтæм цас поэттæ ис, уыйбæрц бирæ адæмыхæттытæм дæр нæй. Ахæм поэт радта Ногхъæу дæр. Хазби æрмæст уæ хъæубæсты поэт нæу, фæлæ æппæт Иры дæр. Æвæц-цæгæн, æндæр адæмы 'хсæн куы фæзындаид, уæд æй æппæт бæстæтæ дæр базыдтаиккой.
Йæ чиныг «Уацамонгæ» куы ныффыста, уыцы заманæй йæ абон бирæ фылдæр адæм зонынц. Дзырдæн аргъ кодта, æнкъардта йын йæ фарн. Йæ æмдзæвгæты æмбырдгæндтæн цы сæргæндтæ радта, "Хæс", "Артдзæст", "Къахуынæр", "Уацамонгæ" - уыдон хуымæтæджы ныхæстæ не сты. Бавæрдта сæ стыр мидис.
Хазби уыдис рæстдзинадыл тохгæнæг, фарнхæссæг, фæлæ йын кæронмæ фæцæрыны фадат нæ фæцис. Йæ поэтикæ, йæ дзырды арæзт, цы классиктæ нæм уыдис, уыдоны сфæлдыстадæй дæлдæр нæ лæууынц.
Йæ ном ын кæй сæнусон кодтат, уымæй сымах æрмæст Хазбийæн нæ, фæлæ Ног-хъæуæн дæр скодтат кад, - загъта Хуссар Ирыстоны Фысджыты цæдисы сæрдар Хъазиты Мелитон.
"Алы адæймаг дæр йæхицæн æмбæлттæ фæагуры йæхимæ гæсгæ. Дзаболаты Хазбийы чи зыдта, уыдон ын хорз бахъуыды кодтой йæ удысконд. Бирæтæ ныр дæр æмæ раздæр дæр афтæ цæрынц - хъуыды иуæрдæм, дзургæ - аннæрдæм, кæнгæ та бынтон æндæрхуызон. Хазби та цардис афтæ - куыд хъуыды кодта, дзургæ дæр - афтæ, кæнгæ дæр. Цас фылдæр цæрын а-зæххыл, уыйас фылдæр иунæгæй аззайын. Æмæ мын уæд бацайдагъ вæййы ныхас Дзаболаты Хазбиимæ. Æз ын фæдзурын, куыд цæ-рæм, цæуыл æмæ куыд кусæм, уыдæттæ. Мæн фæнды, цæмæй мах не 'ппæт дæр Хазбийы фæзмæм йæ диссаджы миниуджыты, куыд дардта йæхи, уыдæтты. Кæд дæ бон исты у хорзæй, уæд æй скæн, ма йæ бавгъау кæн" - афтæ бафæдзæхста æрбацæуæг адæмæн зындгонд ирон фыс-сæг Джусойты Нафи.
РЦИ-Аланийы культурæйы министры хæстæ æххæстгæнæг Хæбæлаты Фатимæ дæр арфæтæ ракодта, ацы ахсджиаг хъуыддагыл чи бацархайдта, уыдонæн. Куыд бафиппайдта, афтæмæй Дзаболаты Хазбийы ном йе сфæлдыстад рæзгæ фæлтæрæн базонын кæныны охыл хъуамæ конд цæуой поэты номыл конкурстæ. Уый стыр ахъаз фæуыдаид ирон æвзагæн дæр. Дзаболаты Хазби Пушкины хуызæн фæцард 37 азы, фæлæ йæ фæстæ цы куыстытæ ныууагъта, уыдоны ахадындзинад у бæрзонд», - ацы ныхæсты фæстæ Хæбæлаты Фатимæ министрады номæй лæвæрттæ ракодта Культурæйы галуанæн.
Фембæлды ма раныхас кодтой зындгонд дохтыр Хæбæлаты Батыр, Алагиры районы бынæттон администрацийы сæргълæууæг Хæдарцаты Руслан, хъæуы хицау Демыраты Хъазбег, мыггаджы номæй - Дзæболаты Хъазбег. Фембæлдмæ æрбацыдысты Хазбийы чызджытæ Маринæ æмæ Неля сæ кæстæртимæ, йæ хиуæттæ.
Зæгъын хъæуы уый, æмæ Ногхъæуы скъолайы ахуырдзаутæ æмæ Культурæйы галуаны хæдахуыр артисттæ тынг срæсугъд кодтой бæрæгбон. Кастысты Хазбийы фыст æмдзæвгæтæ. Фембæлд амыдта Сидахъаты Зæ-линæ.
«...Æрбатар. Ничи йæ хъуыды кæны, ирон литературæмæ куыд æрбацыд, уый. Цыма рагæй дæр уым уыд. Æрбацыд æм, хуымгæнæг уалдзыгон хуыммæ куыд æрбацæуы, афтæ, æмæ дзы фæкуыста зæрдæрайгæйæ, уæхскуæзæй», - афтæ ныффыста Дзаболаты Хазбийы тыххæй Джусойты Нафи.
Ногхъæуы Культурæйы галуан ныр хæссы йæ курдиатджын хъæбул Дзаболаты Хазбийы ном.
БУТАТЫ Эльзæ
«Рæстдзинад
»