Nog adres

Уæларвон хорзæх

Ацы хабар æрцыдис нæ Дуне Ирвæзынгæнæг Йесо Чырыстийы зæххон царды рæстæджы. Куыд зонæм, афтæмæй уый райгуырдис Вифлеемы. Уымæн фыццаг йæ райгуырд базыдтой, абон астрологтæ кæй хонæм, уыдон. Уыдонæй сæ иу - йæ ном Артабон, зæгъгæ, стъалыты равæрдмæ гæсгæ базыдта, кæддæр пехуымпартæ куыд дзырдтой, афтæмæй Палестинæйы зæххыл кæй райгуырд ног паддзах - Дунеирвæзынгæнæг.
Артабон сфæнд кодта уыцы бæстæм фæцæуын, цæмæй йæхи цæстæй фена æмæ йæ сæрæй ныллæг акува ноггуырдæн. Фæндаг уыдис дæргъвæтин æмæ зын, балцæн хъуыдис бирæ рæстæг æмæ стыр хæрдзтæ.

Артабон систа æмæ ныууæй кодта, фосæй, дзаумайæ йæм цыдæриддæр уыдис, уыдон. Балхæдта æртæ зынаргъ налхъуыт-налмас дуры лæварæн æмæ бамбал цалдæр йæхи хуызонимæ. Снысан кодтой балцы бон. Кæд æмæ кæм фембæлдзысты, уыцы бынат, ардыгæй банысангонд сахат хъуамæ араст уыдаиккой, стъалы сын чердæм амыдта, уырдæм. Фембæлæн бынатмæ цæугæйæ, иу ран хъæды къахвæндагыл хаудæй федта ацæргæ лæджы. Æрхызтис æм бæхæй. Зæронд лæг нал цæстæй кастис, нал дзургæ кодта. Цалынмæ уымæн æххуыс кодта, йе ‘мудмæ йæ ‘ркодта, уæдмæ рацыдис дзæвгар рæстæг. Лæг катайы бахауд, йæхимидæг сагъæс кæны, йе ‘мбæлцæтты кæй нал баййафдзæн, уымæй. Уæд æм зæронд дзуттаг скаст æмæ йын афтæ зæгъы: «Ма хъынцъым кæн, мæ фырт. Æз зонын, ног паддзах Вифле-емы кæй райгуырдис уый. Фæцу уырдæм, уым æй ссардзынæ».
Артабон фæстæмæ раздæхт. Ныууæй кодта, цы æртæ зынаргъ дуры йæм уыдис, уыдонæй иу, баххуырста караван æмæ араст дард балцы. Кæм ма уыдис йæ цинæн кæрон, бынатмæ куы ныххæццæ, уæд. Фæлæ раджы уыдис цин кæнынæн. Кæсы, æмæ уыны, горæты уынгты адæм æмызмæлд кæнынц, алкæй цæсгом дæр сæ у сагъæс æмæ тарстхуыз. Мадæлтæ дыууæрдæм кæнынц. Салдæттæ, æнахъом сабитæ кæй хъæбысы ис, уыдонæн сæ исынц æмæ марынц. Нæлгоймаг катайы бахауд. Кæсы, æмæ йæм иу æвзонг сылгоймаг йæхи æх-хуысагур æрбаппæрста. Йæ саби фыркуыдæй ныцъцъæх.
«Фервæзын мæ кæн, æмæ Хуыцауæй нæ уыдзынæ рохы», - ныллæгъстæ йын кодта сыл-гоймаг. Лæг йæ хъæбысы фелвæста сабийы æмæ иу ныккæнды сæхи бааууон кодтой, фæлæ сæ сурджытæ фæфиппайдтой æмæ сæ фæстæ фæмидæг сты. Се 'хсæн скодтой сылгоймаджы æмæ арц ныддардтой сабимæ. Артабон сæ разы слæууыд, йе тарæй систа, цы дыууæ дуры ма йæм баззад, уыдонæй сæ иу æмæ йæ фæсагъта сæ хистæры къухты. Уыцы стыр хæзна фенгæйæ уыдон уайтагъддæр фæуагътой сæ амæттаджы æмæ æрбатары сты. Амондджын мад йæ зоны-гуылтыл æрхауд æмæ арфæтæ кодта йæ хъæбулы ирвæзын-гæнæгæн. Стæй йæм скаст, æмæ йын афтæ зæгъы:- Ды кæй агурыс, уымæн йæ мад ацы тасдзинадæй фæлыгъд Мысырмæ (Египетмæ). Фæцу уырдæм, уым сæ ссардзынæ. Лæг йæ сæр ныххоста, ардæм дæр та куы байрæджы кодтон, зæгъгæ.
Æрцыдис Мысырмæ, фæлæ та йæ къухы ницы бафтыдис. Фæзылдис, фæрахау-бахау кодта бирæ бæстæты, фæлæ не ссардта, кæй агуырдта, уый. Рацыдис бирæ рæстæг, лæг базæронд, йæ сæры хил сурс, стых ыл сты низтæ, фæлæ уæддæр йæ агурын нæ уагъта. Кæд йæ царды бонтæ гом арвы бын, гæвзыкк æмæ æххормагæй æрвыста, уæддæр ма йæм баззадис иу хæзна-зынаргъ дур, æмæ йæ хъахъ-хъæдта цæсты гагуыйау. Йæ царды иунæг æмæ стырдæр нысан ссис уый Ирвæзынгæнæгæн балæвар кæнын.
.. .Æмæ ныр, æртын æртæ азы фæстæ Артабон фæцæуы Иерусалимы рыг уынгты. Адæм æмызмæлд, хъомпал кæнынц фæйнæрдыгæй. Мæнæ сæ иу стыр бардз арастис горæты кæрон уæлхохмæ. Цы хабар у, цы æрцыдис? Адæм афтæ тыхст æмæ знæт цæмæн сты? Уæд ын иу чидæр йæ хъусы бадзырдта, зæгъгæ, разæй ахстæй ауындзæнмæ фæкæнынц Денеир-вæзынгæнæджы. Зæронд лæг та йæ сæр ныххоста. Ардæм дæр та куы байрæджы кодта. Тагъд кæны размæ, ссæнды адæмы, фæлæ йæ тых йæ бар нал у, сæдых æмæ фæсфæндаг къæйдурыл æрбадт. Йæ къухтæ йæ сæрмæ радта æмæ йæ сусæг хæкъуырцц райхъуыст. Цас фæрахау-бахау кодта , цас фыдæбæттæ бавзæрста цæрæнбонты, цас æй фæцагуырдта! Куыд æй фæндыд уымæн йæ сæрæй ныллæг акувын æмæ йын, цы иунæг хæзна ма йæм баззад, уый балæвар кæнын. Фæлæ ныр йæ фæндтæ кæронмæ ныккалдысты. Йæ ныфс æмæ хъару асастысты. Бадтис сæргуыбырæй æмæ куыдта.
Уалынмæ фæндаджы иннæ фарсæй æрбайхъуыстис æндæр бардзы уынæр. Кæсы æмæ сал-дæттæ сæ разæй тъæппытæгæнгæ ракæнынц ахст æвзонг сылгоймаджы. Зæронды размæ куы æрбахæццæ сты , уæд æххуысæнхъæл уымæн æрхауд йæ разы. Иу æдых, иннæ æдыхæй куырдта æххуыс. Артабон арф ныуулæфыдис, стæй нывнæлдта йе тармæ, систа йæ фæстаг хæзна æмæ йæ бадаргъ кодта страж-никты хистæрмæ. Уый йыл йæхи ныццавта æмæ уайтагъд æрбатары сты.
Уалынмæ бæстæ баталынг, дуне ныгуыппæг. Сау мигътæ æрбахгæдтой арвы. Зæхх ныр-рызт. Хæдзæрттæ хæлын райдыдтой, иу дур сисæй рахауд æмæ сымбæлд зæрондыл. Ныр уый хаудæй лæууыд æмæ мæцыд йæ туджы. Йæ уæлхъус бадтис, йæ тугтæ йын сæрфта æмæ хæкъуырццæй куыдта, цы чызджы фервæзын кодта, уый. Уалынмæ мигъты æхсæнæй ракаст хуры цæст æмæ ныррухс кодта зæронды цæсгом. Уый схæцыдис йæхиуыл, байгом кодта йæ цæстытæ.
« О, Стыр Хуыцау! Ныххатыр мын кæн, мæ цæргæйæ дын хорзæй кæй ницы сарæзтон, уый тыххæй. Цæрæнбонты Дæ уындмæ фæбæллыдтæн æмæ мын уый дæр нæ бантыст. Ныр, æвæццæгæн, мæ адзал æрхæццæ».
« Артабон! Æнæхъуаджы ма сагъæс кæн! Ды мæ разы дæ хæс бафыстай кæронмæ. Тыхст уавæры бахауæгæн цы сарæзтай, уый мæнæн сарæзтай. Æндæрæн дæ хорз хъуыддæгтæй - ды мæнæн лæггад кодтай», - райхъуыстис уæларвæй Хуыцауы хъæлæс. Зæронд йæхи æруагъта зæххыл, йæ цæсгом æгасæй дæр ныррухс, йæ уæнгты ахъардта цыдæр æхцондзинад, йæ уд банкъардта æнцойдзинад. Иу хатт ма скаст арвырдæм, йæ мидбылты бахудт æмæ йæ цæстытæ сæхгæдта.
Бацæттæ йæ кодта
ЛОХТЫ Джамбулат