Nog adres

Номарæн/ ФЫССÆГ, ХЪОМЫЛГÆНÆДЖЫ ЦЫТÆН

DSCN1291_0.jpg
6-æм марты Цхинвалы цытджын æгъдауæй конд æрцыд мемориалон фæйнæг Хуссар Ирыстоны фыццаг Советон сылгоймаг-фыссæг Галуанты Нинæ (Нига)-йы номыл, Нинæ бирæ азты дæргъы кæм цард, уыцы, Горькийы уынджы 15-æм хæдзары къулыл. Мемориалон фæйнæг бакæныны фæнд рахаста нæ республикæйы фысджыты инициативон къорд. Уыдон бахатыдысты нæ горæты администрацимæ æмæ хъуыддаг æвæрццагæй аскъуыддзаг кодтой.
Ацы хæрзиуæгон мадзалмæ æрбацыдысты Хуссар Ирыстоны фысджытæ, нæ горæты администрацийы кусджытæ, æхсæнады минæвæрттæ. Æрæмбырдуæвджытæм бузныджы ныхæстимæ рахызт Галуанты Нинæйы чызг Цхуырбаты Земæ.
Цытджын мадзал бацæуæн ныхасæй байгом кодта нæ горæты администрацийы сæргълæууæджы хæдивæг Хъазиты Хатуна. Уый фыццаджыдæр, бузныджы ныхæстæ загъта адæмæн се ‘рхъуыдыйы тыххæй, рæстæг кæй ссардтой æмæ мадзалмæ кæй æрбацыдысты. «Нига æрмæст сфæлдыстадон куыст нæ кодта, фæлæ ма йæ зонындзинæдтæ хæларæй лæвар кодта фæсивæдæн. Уымæ гæсгæ ацы хæдзары рæзты чи цæуа, уыдон хъуамæ зоной, цахæм гоймаг цардис ацы хæдзары», - банысан кодта Хъазиты Хатуна. Уый фæстæ официалонæй гом æрцыдис мемориалон фæйнæг. Ацы церемонийæн цы нысаниуæг ис, Галуанты Нинæ чи уыдис æмæ цы куыст кодта, уый фæдыл цыбыртæй йæ мысинæгтæ радзырдта поэт, журнал «Фидиуæгы» редактор Хъодалаты Герсан.

- Галуанты Нинæ мæнæн уыдис мæ ахуыргæнæг. Институты мын каст ирон литературæ. Мæ зæрдыл æй бадардтон алы хуызы дæр, куыд хорз адæймаг, куыд цæттæ специалист, ахæмæй. Уыдис хæларзæрдæ адæймаг. Аудыдта студенттæн се ‘ппæтыл дæр.
Йæ предмет зыдта тынг хорз æмæ нæ ахуырмæ разæнгард кодта. Мах, студентты йæ хъæбултæ хуыдта. Уыцы миниуæг та стæм адæймагмæ вæййы, кæд ахуыргæнджытæ се ‘ппæт дæр хæларзæрдæ, гумманисттæ вæййынц, уæд дæр, фæлæ дзы Нигайæн æмбал нæ уыдис. Куыд ахуыргæнæг, куыд хъомылгæнæг, афтæмæй йæ сыгъдæг зæрдæйæ, сыгъдæг цæсгомæй мæ зæрдыл дарын. Куыд фыссæг, афтæ дæр хорз фыссæг уыдис. Йæ уацмыстæ, сæйраджыдæр уыдысты хъомыладыл. Методикон литературæ дæр тынг хорз зыдта. Йæ методикон æрмæджытæ ахуыргæнæгæн æмæ стæй уроктæ дæр куыд уадзын хъæуы скъолаты, ахæм фарстыты фæдыл арæх фыста æмæ йын мыхуыр цыдысты журнал «Фидиуæг»-ы.
Цы чингуытæ йын рацыдис, уыдон ирон литературæйы хæзнадонмæ бацыдысты, куыд аккаг бавæрд, афтæ, - радзырдта Хъодалаты Герсан.
Мадзалы ныхас адарддæр кодта Харебаты Леонид. Уый дæр банысан кодта Нигайы стыр лæггад, куыд хъомыладон фарстыты, афтæ аив литературæйы дæр. «Нигайæн йæ фыстытæ иууылдæр уыдысты, цæмæй Ирыстоны зæххыл схъомыл уа хорз сывæллон, хорз адæймаг æмæ фидæны бæзза йæ адæмæн дæр æмæ йæ бинонтæн дæр. Бузныг, ацы хъуыддаг чи барæвдз кодта, уыдонæн», - загъта Харебаты Леонид.
Кæронбæттæны Хъазиты Хатуна йæ ныхас балхынцъ кодта, зæгъгæ, ирон адæм кæй никуы ферох кæндзысты сæ иузæрдион хъæбулы æмæ йæ кады ном æнустæм кæй цæрдзæн не ‘хсæн. Уый фæстæ адæм мемориалон фæйнæджы раз сæвæрдтой дидинджытæ.
Галуанты Нинæ райгуырдис 1915 азы Дзауы районы, Безанты хъæуы. Нигайæн йæ фæндагрухсгæнæн стъалы ахуыссыд раджы: хæрз къаннæг саби ма уыдис, афтæмæй амардис йæ мад æмæ йæ хъомыл кодта йæ мады æфсымæр. Уый стыр аргъ кодта ахуырадæн æмæ йæ разæнгард кодта ахуыры хъуыддагмæ.
Нига ахуыр кодта Дзауы райдиан скъолайы, уый фæстæ та Цхинвалы педагогон техникумы, каст æй фæцис æнтыстджынæй 1931 азы. Уый фæстæ дæр йæ ахуыр ууыл нæ ныууагъта æмæ ма каст фæцис Цхинвалы педагогон институт, Мæскуыйы М. Горькийы номыл литературон институт.
Нига ма Цхинвалы педагогон техникумы куы ахуыр кодта, уæд райдыдта фыссын æмдзæвгæтæ. Йæ фыццаг чиныг «Дуджы уылæнтæ», зæгъгæ, мыхуыры рацыд 1933 азы. Нигайы фыццаг фæлварæнтæн уæд хорз аргъ скодта зынгæ литературæиртасæг, критик Тыбылты Алыксандр. Уый 1935 азы фыста, зæгъгæ, Нигайы зарджыты æхсиды æвзонг фæскомцæдисы пафос.
Нигайæн йæ бирæнымæц æмдзæвгæтæ, йæ радзырдтæ, йæ романтæ «Дыууæ дзæнгæрæджы» æмæ «Дыууæ рæдыды» бирæ фæхъæздыгдæр кодтой ирон литературæ. Нигайæн йæ литературон, зонадон, æхсæнадон-хъомыладон куысты тыххæй лæвæрд æрцыд доценты ном, уыдис республикæйы сгуыхт ахуыргæнæг, 1934 азæй уыдис раздæры Советон Фысджыты цæдисы уæнг, хорзæхджын уыдис «Кады нысан»-ы орденæй, майдантæй, Кады грамотæтæй. Ныр не ‘хсæн нал ис хæларзæрдæ, уæздан сылгоймаг Галуанты Нинæ. Ирыстон цы уæззау уавæрты бахауд, уый тыххæй йæ зæрдæ риссаг хъæдгомæй ахаста æмæ йе ‘нусон бæстæм ацыд 1994 азы.
ЦХУЫРБАТЫ Ларисæ