Nog adres

Ахуыргонды юбилей æмæ зонадон-практикон конференци

DSCN0881.jpg
Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн институт стыр ахъаз у республикæйы зонадон хъуыдыты размæцыдæн. Йæ зонадон кусджытæн æнтысы бирæ ахсджиаг фарстатыл зонадон æгъдауæй бакусын, кæцытæн вæййы егъау нысаниуæг. Уыдон та нæ фидæны фæлтæрæн сты зынаргъ æмæ æнæмæнгхъæуæг æрмæг.
Зонад-иртасæн институты абон кусынц куыд хистæр кары, афтæ æвзонг ахуыргæндтæ дæр. Ам 7-æм февралы уагъд æрцыдис Хуссар Ирыстоны æрыгон зонадон кусджыты зонадон-практикон конференци, цыран уыдон рæгъмæ рахастой сæ куыстыты.
Конференцийы хайад райстой нæ республикæйы зонадон æмæ сфæлдыстадон интеллигенцийы минæвæрттæ, университеты ахуыргæнджытæ.
Зонадон конференци бацæуæн ныхасæй байгом кодта институты директор Гаглойты Роберт. Уый банысан кодта мадзалы сæ хайадисджытæ кæй сты институты æрыгон иртасджытæ æмæ уый та алкæмæн дæр æхсызгондзинад кæй хæссы, уый. Уыимæ иумæ ма Гаглойты Роберт фехъусын кодта, зæгъгæ, æрæджы се 'мкусæг, филологон зонæдты доктор, профессор Гæбæраты Никъалайыл 90 азы кæй сæххæст, уый æмæ бакаст зонад-иртасæн институты коллективы арфæйы ныхас Гæбæраты Никъалайæн. «Мах, зонад-иртасæн институты коллектив, æгас ирон адæм буц стæм дæ лæггæдтæй, дæ зонадон куыстытæй, кæцыты нымæц ахызт 300-йæ...

Нæ зæрдæ дын зæгъы афтæ фидар удыхъæдимæ, куырыхон зондимæ æнæнизæй, æнтыстджынæй цы батонай дæ сæдæ азы дæр. Уанеты Захары номыл зонад-иртасæн институт зæрдиаг арфæ кæны Ирыстоны номдзыддæр ахуыргонд, ирон дзырдæн табугæнæг, хъомылгæнæг, Уæрæсейы æвзагиртастджыты рæнхъыты фидар бынат ссарæг, Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреат, Хуссар Ирыстоны зонæдты сгуыхт архайæг Гæбæраты Никъалайæн йæ гуырæнбоны цытæн», - банысан кодта директор. Уый фæстæ юбилярæн бакодта зæрдылдарæн лæвар.
«Хуссар Ирыстоны зонады корифей Гæбæраты Никъалайы лæггæдтæ егъау сты. Æмæ йын абон ацы конференцийы ма раарфæ кæнæм, уый рæсугъд нæ уыдзæнис», - загъта филологон зонæдты кандидат, ХИЗИИ-йы зонадон нымæрдар Битарты Зоя. Гæбæраты Никъаламæ бацыдысты йæ хайады кусджытæ æмæ йын сæ алчидæр сæрмагондæй раарфæ кодта. Уыдон ма йын бакодтой зæрдылдарæн лæвар дæр. Йæ рады сын Гæбæрайы фырт дæр раарфæ кодта æмæ сын стыр бузны-джы ныхæстæ загъта, кæй йæ æрхъуыды кодтой æмæ йын стыр циндзинад кæй æрхастой, уымæй.
Конференцийы райдианы ма Гаглойты Роберт фехъусын кодта Республикæ Хуссар Ирыстоны Президент Тыбылты Леониды указмæ гæсгæ 1-æм февраль нырæй фæстæмæ æрвылаз дæр нысангонд кæй цæудзæнис куыд Зонады бон, афтæ. Ацы боны цытæн Тыбылты Леонид раарфæ кодта Уанеты Захары номыл зонад-иртасæн институты коллективæн сæ бæрæгбоны сæраппонд æмæ сын йæ цæст бауарзта æнæниздзинад æмæ æнтыстытæ Ирыстоны хæрзæбонæн. Дарддæр Гаглойты Роберт ныхасы бар радта конференцийы докладгæнджытæн.
Зонадон конференцийы фыццаг доклад бакастис институты ирон литературæйы хайады зонадон кусæг, филологон зонæдты кандидат Биазырты Аллæ «Плагиат æви сюжетты æнгæсдзинад» (Плиты Грис æмæ Хъуыбадты Агуыбечыры æмном трагедиты бындурыл),зæгъгæ, ахæм темæйыл. Аллæйæн йæ ныхасы сæр уыд Хъуыбадты Агуыбечыр (Болайы фырт) æмæ Плиты Грисы æмном трагедиты фæдыл цы æнæбындур хъаугъатæ рауад, ууыл. «Дзырддаг ссис Тылаттаты Чермены фæлгонц литературон æмæхсæнады. Чермены фæлгонц литературæмæ æрбафтыд фольклорæй. Ис ыл фыст бирæ уацмыстæ зарджытæ, кадджытæ, таурæгътæ. Фæстæдæр йæ фæлгонц хаст æрцыд литературæйы алы жанрмæ дæр. Драматургийы фадыджы Чермены фæлгонцыл бакуыстой Хъуыбадты Агуыбечыр, Мамсыраты Дæбе æмæ Плиты Грис. Уæдæй фæстæмæ цыдис быцæутæ чи кæмæй адавта «Чермен»-ы, ууыл. Ацы хъуыддаг равзарыны фæдыл арæзт цыдис къамистæ, фæлæ дзы хъуыддаг иудæр кæронмæ нæ бакодта...», банысан кодта докладгæнæг.
Ацы темæйы Биазырты Аллæ равзæрста иттæг хорз æмæ дыууæ фыссæджы уацмыстæн сарæзта хатдзæгтæ. «Грисы уацмыс æввахсдæр лæууы царды æмæ цауты æцæгдзинадмæ, æххæст у арф философон хъуыдыйæ. Канд идейон мидисæй нæ, фæлæ ма уацмысты æвзаг æмæ формæйæ дæр бæрæг у, дыууæ пьесæ кæрæдзимæ дард кæй лæууынц. Болайы фыртæн йæ трагеди у хуымæтæджы таурæгъон формæйы фыст, Грисæн та - поэзийы жанры, йе 'взаг - тасаг, хъæздыг, кæцыйы руаджы хъайтартæ кæрæдзийæн дæттынц раст, нысанмæздæхт характеристикæ», - йæ ныхас балхынцъ кодта Биазырты чызг.
Докладтæ ма бакастысты институты иннæ зонадон кусджытæ дæр. Ирон æвзаджы хайады кæстæр зонадон кусæг Тъехты Аленæ «Тутыртæ - нæ рагфыдæлты Ногбон», археологийы хайады зонадон кусæг Мæргъиты Ирбег «Иуæй-иу хъуыдытæ Дзауы районы мæсгуыты арæзтадыл», истори æмæ этнологийы кæстæр зонадон кусæг Пæррæстаты Иринæ «Жемчужина дракона Инь-Янь и осетинская «Цыкурайы фæрдыг». Цымыдисон доклад ма сарæзта институты экономикæйы хайады зонадон кусæг Дзабиты Вячеслав «Перспективы развития туризма и рекреации в РЮО», зæгъгæ, ахæм темæйыл. Темæ у цымыдисон æмæ актуалон.
Кæй зæгъын æй хъæуы, темæтæ се 'ппæт дæр уыдысты цымыдисон æмæ сæм сæ коллегæтæ лæвæрдтой фарстатæ, кæмдæрты та-иу бахастой фиппаинæгтæ æмæ баххæст-кæнинæгтæ дæр.
Докладгæнджытæ мониторыл сæ темæтæм чи хауы, ахæм уæлæмхас æрмæджытæ æвдыстой зонадон аудиторийæн.
Конференцийы кæрон РХИ-йы Сывæллæтты сфæлдыстадон галуаны директор Джиоты Аряннæ арфæйы ныхæстæ загъта юбиляр Гæбæраты Никъалайæн æмæ зонадон кусджытæн 1-æм февралы сæ профессионалон бæрæгбоны цытæн. Банысан кодта, Сывæллæтты сфæлдыстадон галуан кæй хъомыл кæны фидæны ахуыргæндты æмæ се стыр хæсыл кæй нымайынц, ноджыдæр уæлдай хъусдард здæхт кæй цæудзæнис æрыгон фæсивæдмæ, æрмæст галуанæн зонадон институт кæй хъуамæ кæна иузæрдион æххуыс. Зæгъгæ, нæ абон иумæ хъæуы хъомыл кæнын сомбон зонады чи рабæзза æмæ Ирыстоны хæрзæбонæн чи куса, ахæм иртасджыты. Ахæм фæсивæд та нæм ис. Уыдон бæрæг кæнынц сæ ахуыры хъуыддаджы.
ЦХУЫРБАТЫ Ларисæ