Nog adres

Фыдæлты хорз хъуыддæгтæ дарддæргæнæг

nikala_5.jpg
Фыдæлтæй фæстæмæ ирон адæммæ бæх кадджын у. Уый уыд сæ иузæрдион æмæ æнувыд æххуысгæнæг бахъуаджы рæстæджы, кæддæриддæр æмбæрста йæ барæджы æмæ йыл сайдæй никуы рацыд, уыд йе 'мбæлццон. Барæг йе 'фсургъимæ саста зындзинæдтæ, бахаудысты-иу бынтон тыхст уавæрты, фæлæ фæрæзтой, сæ ныфс нæ саст æмæ-иу фæстагмæ сæ къухты бафтыд уæлахиз. Бæхы ахадындзинад егъау бынат ахсы Нарты кадджыты, адæмон сфæлдыстады. Кæсæг æвдисæн вæййы æфсургъы хъæбатырдзинад, ныфсхастдзинад, цыфæнды ныхдуртæ басæттынмæ дæр йæ уæндондзинадæн.
Æмæ канд адæмон сфæлдыстады нæ, фæлæ йæ ахадындзинад царды æппæт фадгуыты дæр егъау уыд. Уымæн фыста Къоста:

«Йе - йæ топпæй хъазт,
Йе - йæ бæхыл бадт,
Йе - йæ кæсгон кафт,
Йе - йæ цæгъдгæ зард!..»

Ирон барæг тохы быдырмæ цыд бæхыл æмæ æвдыстой хъайтардзинад, знагæн кодтой сæрсæттæн цæф. Уымæн фыста Хъамбердиаты Мысост дæр:

«Æз цæуын нæ тохы 'фсадмæ,
Циу, цы у фæсмон?
Бæхæй адзырдтон мæ мадмæ:
«Цæй, æна, хæрзбон!»

Æцæгдæр, кæуылты уыд Стыр Фыдыбæстæйон хæсты легендарон балхон Плиты Иссæйы бæхджын æфсады сгуыхтдзинад!
Ирон лæг хæдзары дæр, фæндагыл дæр, тохы дæр æнæ бæх никуы уыдис, уымæн æмæ бæхджын кадджыныл нымад уыд. Кæуылты айхъуыст сæ кады ном арæхстджын æмæ ныфсхаст барджытæ Хъантемыраты Абег, Ибрагим, Ирбег, Тугъанты Михал, Дзерассæ æмæ æндæртæн, уыдон дунейы адæмты дисы бафтыдтой. Нæ зонын, кæд ма дзы ныр дæр ис, фæлæ ма цалдæр азы размæ дæр Беслæны уыд бæхты завод.
Абоны бон дæр къаддæр нæ кæны бæхмæ æнувыд ахаст. Республикæйы нæм ис хицæн æмбæстæгтæ, кæцытæ йæм дарынц аудгæ ахаст æмæ сын се 'рвылбонон хъуыддæгты у зиууон.
Бæхмæ уарзондзинад йæ туджы ис нæ горæты цæрæг Пæррæстаты Аланæн дæр. Уый кæд горæты схъомыл, интеллигент ныййарджыты æхсæн схаста рæз, каст дæр нæхи уæлдæр ахуыргæнæндоны историон-фи-лологион факультет фæци, уæддæр ын æрæнцой нæ дæдтой бæхтæ. Йæ бæллиц у, цæмæй нæ республикæйы райтынг уа бæхты туризм, уымæ гæсгæ уал балхæдта 3 бæхы. Уыдонмæ зилынц дыууæ лæппуйы, сæ иу - Тыджыты Аслан, у дæсны æмæ ныфсхаст барæг. Ивгъуыд аз Джеры комы цы бæхты дугътæ уагътой, уым хорз фæстиуджытæ равдыста Тыджыты лæппу, фæци се 'ппæты разæй æмæ рамбылдта приз.
Пæррæстаты Алан куыд банысан кодта, афтæмæй йын иттæг æхсызгон у, кæстæртæ бæхтæм хъарм ахаст кæй дарынц, уыдоныл атезгъо кæнын сæ зæрдийæ кæй фæнды, уый. Цæуынц æм куыд скъоладзаутæ, афтæ хистæр кары фæсивæд æмæ æфсæддонты бинонтæ дæр. Хатт вæййы афтæ, æмæ æнæхъæн бон дæр вæййынц бæхтимæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, сывæллæтты 'хсæн разыны, бæхыл атезгъо кæнгæйæ чи фæтæрсы æмæ уæд се 'нцой балæууы Пæррæстайы фырт æмæ уыдон дæр фæуæндон вæййынц. Сæрды хъарм бонты сæ рæстæг фервитынц Дзауы районы Кърозы хъæуы, бацæуынц Цъиарайы æфцæгмæ дæр. Афтæ, æмæ сын уый стыр æххуыс у, цæмæй кæстæртæн тыхджындæр кæна сæ физикон цæттæдзинад, фидар кæной сæ нуæрттæ æмæ хæцъæфтæ. Иннæмæй та зонгæ кæнынц Ирыстоны алæмæттаг æрдзимæ æмæ сæм æвзæрын кæндзæн уымæ уарзты æнкъарæнтæ.
Ныртæккæ, зымæджы бонты та фылдæр вæййынц горæты централон парк æмæ Ногдзауты парчы.
Куысты цымыдисон æмæ рæзты фæндагыл цæуынæн бирæ гæнæнтæ вæййы. Уыдонæй сæ разамонæг цас рæстæгыл æмæ арæхстджынæй спайда кæна, уыйбæрц æнтыст дæр æфтдзæн йæ къухы. Уыдæттыл зæрдийæ хъуыды кæны Алан дæр, хъуамæ самал кæна дзоныгъ æмæ фаэтон дæр æмæ йын бантысæд!
ХУЫБИАТЫ Н.