Nog adres

ТЫБЫЛТЫ ЛЕОНИД: Республикæ Хуссар Ирыстон йæ къахыл слæууæг паддзахад у

DSC02180.JPG
Зынаргъ æмбæстæгтæ!
Цытджын уазджытæ!
Абон нæ рагон, æнусты дæргъы тугæй хъарм Хуссар Ирыстоны зæхмæ æрцыд стыр æмæ ирд бæрæгбон. Сабыруарзаг бирæнационалон хуссарирыстойнаг адæм йæ ногдæр историйы нысан кæнынц нысаниуæгджын бон - Уæрæсейы Федераци Хуссар Ирыстоны паддзахадон хæдбардзинад куы банымадта, ууыл фондз азы сæххæсты бон. Уый тыххæй мын бар радтут, зынаргъ æмбæстæгтæ, цæмæй уын зæгъон зæрдиаг арфæтæ æмæ иууыл хæлар фæндиæгтæ республикæйы алы цæрæгæн дæр, немæ стыр цины æнкъарæнтæ чи дих кæны, æппæт уыдонæн. Бузныджы ныхæстæ зæгъын ма мæ фæнды, нæ нысаниуæгджын юбилеймæ чи ‘рцыд æмæ нын чи раарфæ кодта, уыдонæн. Стыр бузныгæй райстам бæрæгбонон арфæтæ нæ хæлар паддзахадтæй æмæ Уæрæсейы Федерацийы субъекттæй, хицæн министрадтæ æмæ ведомствоты къухдариуæг-гæнджытæй, культурæ æмæ аивадты, бизнес æмæ спорты зындгонд архайджытæй æмæ Хуссар Ирыстоны хæлæрттæй. Дзырд уын дæттын, уыдон цъус не сты, æмæ уый æз нымайын куыд нæ адæмимæ солидарондзинады ноджы иу хæларадон æнкъарынад равдисын. Стыр бузныг уын!
Мах æрхуыдтам республикæйы æхсæнады минæвæртты, раздæр сæ куыд хуыдтам, ома, не 'хсæнады активы. Сымах стут Хуссар Ирыстоны политикон, куыстуатон, зонадон æмæ культурон элитæ. Æмæ æз ацы бæрзонд трибунæйæ дзурын сымахмæ æмæ æппæт ме 'мбæстæгтæм, адæмы раз мæ фæнды басæттон ууыл, æмæ мæ зæрдæ райы дæуæй, мæ сæрибаруарзаг æмæ сæрыстыр, уыимæ иумæ, хæларзæрдæ æмæ уазæгуарзон адæм, адæм-тохгæнæг, адæм-фæллойгæнæг, мæнæн стыр амонд у цæсгомджынæй уын лæггад кæнон, мæ зынаргъ æмбæстæгтæ!

Цытджын бæрзонд æмбырд!
Республикæ Хуссар Ирыстоны нымад хæдбардзинады фондз азы - уый хорз æфсон у нæ паддзахаддзинады историйы сæйраг рæстæджытæ æрæмысынæн. Мах зонæм, æмæ нæ бæллиццаг нысанмæ тырнындзинады нæ адæм рацыдысты дæргъвæтин æмæ зынвадат, драматикон æмæ тугкалæн хæстытæй йемыдзæг фæндагыл, раздæр цы паддзахаддзинад фесæфтой, уый сæндидзын кæныны, йæ хæдуагæвæрды бар ын среализаци кæныны тыххæй.
Ирон адæмы фыдæлтæ, кæцытæ историйы зындгонд сты, куыд скифтæ, сæрмæттæ, алантæ сæ фæстæ ныууагътой æрмæст хъæздыг æмæ бирæгъуызон къультурæ нæ, фæлæ ма æхсæнады бæрзонд организаци. X-XII-æм æнусты аланты паддзахад уыд уæды стырдæр æмæ размæдзыддæр паддзахадты æмвæзадыл, ахæмты, куыд Византи, Русь, Хазарийы. Ацы дугæй райдыдтой уырыссаг-алайнаг æхсæнпаддзахадон баст-дзинæдтæ.
Астæуккагæнусон алайнаг паддзахад уæвынад кодта XIV æнусы кæронмæ, монгол-тæтæры тыхæйисджыты ныхмæ тохы куы слæмæгъ, уæд æй ныппырх кодта азиаг тыхæйисæг Тимур. Æртæ æнусæй фылдæр Алани уæвынад кодта хæххон зæххытæ-областты хæдуправленийы сæрибар конфедерацийы хуызы, кæцытæ хуындысты æхсæнадтæ. Æртæсæдæ азæй фылдæр царды сæрыл тох уыд нæ фыдæлты уæвынады сæйраг мидис, кæцытæ, знæгтæй сæ кæмтты хъахъхъæнгæйæ, хъуамæ аиуварс кодтаикой карз демографион, политикон æмæ социалон-экономикон катастрофæйы фæстиуджыты.
XVIII æнусмæ алантæ-ирæттæ, цæмæй сæ бæстæйы фидæн ифтонг æрцыдаид, уый тыххæй агуырдтой æхсæнады организацийы формæтæ. Фæлæ уыцы ду-джы хæххон Ирыстоны уавæрты хæдбар суверенон паддзахады сæндидзын кæнын гæнæн нæ уыд. Уый тыххæй нæ уыд хъæуæг æрдзон-хæдзарадон базæ. Уый фæстиуæгæн, XVIII æнусы ирон политикон хъуыдыйы æмæ практикон дипломатийы сæйраг æнтыст ссис уый, кæцы, историкты иумиаг хъуыдымæ гæсгæ, æмæ сæвзæргæ уавæрæй рахизынæн кæй ссардæуыд иунæг раст æмæ æнæрæдыд фæндаг. Уый уыд, хисæрмагонд паддзахад сæндидзын кæнынæн ресурстæ кæй нæ уыд, уый тыххæй хи сæдас кæнын тыхджындæр паддзахады сконды.
Ирæттæн ахæм тыхджын паддзахад объективонæй ссис æмуырнон Уæрæсе. Уæрæсеимæ цæдис нæ уыд нæдæр политикон, нæдæр экономикон æмæ нæдæр культурон альтернативæ. Фыццаджыдæр, Уæрæсе хъуыддаджы фенын кодта ирæтты суверенитеты æххæстæй банымад, æрмæстæр ирæтты раз уый æрæ-вæрдта хæслæвæрдты горизонталон модель; дыккаджы та, Уæрæсеимæ партнерондзинад фадат радта, æнусы æмбис райдайгæ, социалон-политикон æмæ хæдзарадон бастдзинæдты системæ сæндидзын кæнынæн, æртыккаджы та, Уæрæсе æмæ Ирыстоны иу кодта дыууæ чырыстон диныл хæст адæмы цивилизацион æнгомдзинад.
1749 азæй Ирыстонæн Уæрæсейы империйы - горæт Санкт-Петербурджы уыд æххæстбарджын минæварад. Уым сæрмагондæй банысан кæнын хъæуы, Петербурджы фыццаг ирон минæварады сконды кæй уыдысты минæвæрттæ Ирыстоны районтæй дæр, кæцытæй конд у ныры Республикæ Хуссар Ирыстоны территори. Ирыстоны хуссар хайы минæвæрттæ æвдыст цыдысты уый фæстæ ирон минæварадты се 'ппæты дæр.
1774 азы, Уæрæсе Туркимæ Кючук-Кайнарджинаг бадзырд куы сарæзта, уый фæстæ иууон Ирыстон бацыд Уæрæсейаг паддзахады скондмæ. Уымæй, XVIII æнусы профессор Бзарты Руслан куыд загъта, афтæмæй ирæттæ равзæрстой Уæрæсейы сæ националон паддзахадæн æмæ уæдæй фæстæмæ сты йе сконды æмæ намысджынæй лæггад кæнынц сæ иумиаг бæстæйы интерестæн.
Цытджын æрæмбырдуæвджытæ!
Сразы ут, историон цауты дарддæры цыд нын уырнын кæны, нæ рагфыдæлтæ Уæрæсейы кæй равзæрстой, уый раст кæй уыд æмæ нын фадат дæттынц афтæ зæгъынæн, зæгъгæ, Уæрæсе у æмæ кæддæриддæр уыдзæн нæ стратегион партнер. Мæхицæн уый бар ратдзынæн, æмæ зæгъон ме 'мбæстæгты иумиаг хъуыды, зæгъгæ, ирæттæ, уыцы нымæцы хуссайрæгтæ дæр, сæ фидæн нæ уынынц æнæ Уæрæсейæ. Кæддæры расидгæ лозунг «Уæрæсе æмæ Ирыстон - æнустæм иумæ!» актуалон уыд кæддæриддæр. Нæ фæлтæр æй йедзаг кæны ног практикон мидисæй.
Уæрæсейы паддзахады сконды иууон Ирыстон уыд 1917 азмæ. Æмбæстагон хæсты хæццæ дуджы æмæ Гуырдзыстоны меньшевикты паддзахиуæгады рæстæджы Хуссар Ирыстон фидарæй иу æмæ дыууæ хатты нæ хъусын кодта йæ хæдуагæвæрды æмæ Уæрæсейы 'рдæм йæ ориентацийы тыххæй йæ фæндон. Уый тыххæй 1920 азы Ирыстоны хуссар хайæн Гуырдзыстон сарæзта геноцид. Æмæ æрмæстдæр 1922 азы большевикты парти æмæ Советон хицауад Гуырдзыстоны пайдайæн адих кодтой Ирыстоны административон арæнæй, фæлæ иу паддзахады - ССР Цæдисы сконды.
Гуырдзыстоны ССР сконды Хуссар Ирыстоны æвдайазон уæвынад автономон областы статусы нысан æрцыд хуссайраг ирæтты дарддæры дискриминацийæ æмæ æнæмбарадæй. Ахæм дискриминацийы фæивтой æрмæстдæр формæтæ æмæ мадзæлттæ. Советон хицауады ног уавæрты уыдон уыдысты гуырдзиаг-ирон æфсымæрдзинады тыххæй большевикон лозунгты аууон. Æцæгæй та политикон, кондадон, социалон, планон, кадрон, æхсæнадон царды алы сферæйы дæр хуссайраг ирæтты бартæ Гуырдзыстоны сконды гуымирæй дæлдзиныг кодтой.
Сæвзæргæ уавæрты Хуссар Ирыстоны йе 'мбæстæгты фервæзын кæныны тыххæй бахъуыд хæдуагæвæрд райсын. Дунеон барады принциптыл æмæ ССР Цæдисы закъондæттынадыл бындуриуæг кæнгæйæ, Областон сессийы æппæт æмвæзады депутатты хайадистæй, 1990 азы 20 сентябры автономон област рацарæзт æрцыд Хуссар Ирыстоны Советон Демократон Республикæмæ ССР Цæдисы сконды. Уый уыд историон уынаффæ, кæцы байгом кодта Хуссар Ирыстоны паддзахадон арæзтады ног этап.
1991 азы декабры Советон Цæдис хæлд æрцыд. Уый рæстагонæй бирæ ахуыргæндтæ æмæ политологтæ хонынц геополитикон катастрофæ, кæцы иууыл уæззаудæрæй бандæвта раздæры Цæдисон республикæты автæхуыйнæг «æнæтитулон» нациты хъысмæтыл. Хуссар Ирыстон ссис иууыл «тæвддæр тæпп» раздæры ССР Цæдисы картæйыл. Йæ хæдбардзинад райсгæйæ, «демократон» Гуырдзыстон, Хуссар Ирыстоны йæхи фыды зæхх хонгæйæ, Республикæ Хуссар Ирыстоны статус бынтондæр систа. ССР Цæдисы Конституци аивгæйæ, кæцыйы юрисдикци парахат кодта Хуссар Ирыстоныл дæр, республикæйы Уæлдæр Совет 1991 азы 21 декабры райста Республикæ Хуссар Ирыстоны хæдбардзинады тыххæй деклараци, кæцы Тбилисы сæвзæрын кодта фыдæхдзинад.
1992 азы уалдзæгæй Гуырдзыстоны гарзджын тыхты æмæ Хуссар Ирыстоны хъахъхъæнджыты ныхмæлæу-уынад рахызт уæрæхмасштабон хæстон архайдтыты фазæмæ, Гуырдзыстоны регулярон æфсæдтæ Цхинвалы сæрмæ бæрзæндты куы бацахстой æмæ æхсæвæй-бонæй алыгъуызон хæцæнгæрзтæй куы æхстой горæт, сабыр цæрджыты 'хсæн уды зиæнттæ географион прогрессимæ гæсгæ куы рæзтысты æмæ минæй куы ахызтысты.
Дарддæры тугкалд урæд æрцыд Уæрæсейы ныфсджын хайадистæй. Уый инициативæйæ 1992 азы 24 июны æхст æруромын æмæ конфликты зонæмæ фидауынгæнæг тыхты бакæныны тыххæй Сочийы бадзырдтыл къух æрфыссын кодта. Уый фæстæ гуырдзиаг агресси райста лæмæгъдзæуæджы хуыз. Тугкалд урæд æрцыд, фæлæ экономикон, психологион æмæ идеологион агресси дарддæр кодта. 2003 азы, Гуырдзыстоны афтæхуыйнæг «розæты революци» куы æрцыд æмæ хицауиуæгады æнæзакъонæй радикалон ныгуылæйнаг цæстæнгасы фарсхæцæг Михаил Саакашвили куы бацахста, уæд гуырдзиаг-ирон ныхмæлæууынад бахæццæ йæ тæвд фазæмæ. Гуырдзыстоны ног президент йæ агрессивон фæндты æмбæхсгæ дæр нæ кодта. 2004 азы хæстон авантюрæйы рæстæджы æгадæй састы бынаты куы баззад, уæд сæ маст райсыны тыххæй Гуырдзыстоны политикон элитæ йæхи цæттæ кæнын райдыдта хæстон операцимæ, кæцыйы нысан уыд Хуссар Ирыстоны бынæттон цæрджыты скуынæг кæнын æмæ йын йæ территори бацахсын. Операци райдыдта, ирон-гуырдзиг ахастыты проблемæ сабырæй аскъуыддзаг кæныны тыххæй Михаил Саакашвилийы фарисейон ныфсæвæрæн ныхæстæй дыууæ сахаты фæстæ. Фыццаг бомбæтæ æмæ снарядтæ фынæй Цхинвалыл æркалдысты, дард Пекины Олимпион хъæзтытæ куы райдыдтой, уæд, кæцыты рæстæджы традиционæй æнæхъæн дунейы урæд æрцæуынц хæстон архайдтытæ. Сæдæгай фæмардуæвджытæ æмæ мингай цæфтæ - ахæм уыд Хуссар Ирыстоны адæмы ныхмæ Гуырдзыстоны радон геноциды аргъ.
Гуырдзиæгтæ сæ хæстон операцийы хуыдтой «Цъминда вели», ома «Сыгъдæг быдыр». Ам мæ фæнды зындгонд уæрæсейаг æхсæнадзонæг, профессор Владимир Захаровы ныхæстæ зæгъын, кæцы уый тыххæй фыста, зæгъгæ, «гуырдзиаг æвзаг амбылдта гуырдзиаг хæстонты. Дзырд «цъминда»-йы иннæ нысаниуæг та у динон «сыгъдæг» (святой). Тынг рæстдзæвин ныхас у.
Гуырдзыстоны сабырадмæ æркæныны операцийы æмæ афтæхуыйнæг «фондзбонон» хæсты тыххæй бирæ ныффыстæуыд æмæ загъдæуыд. Зæгъдзынæн ма уый, æмæ рацыд фондз азы уыцы зæрдылдарæн августæй, ныддаргъгонд гуырдзиаг-ирон конфликтæй æвиппайды хæст куы сырæзт, гуырдзиаг регулярон æфсæддон хæйттимæ хæстон ныхмæлæудмæ комкоммæ уæрæсейаг æфсады бакæнгæйæ. Хуссайраг ирæттæн æмæ, мæнмæ гæсгæ, абхазæгтæн дæр, 2008 азы августы сæйраг нысаниуæг уый нæу, ома агрессор аккаг æфхæрд баййæфта, сабыр цæрджыты, Уæрæсейы æмбæстæгты æмæ уæрæсейаг фидауынгæнджыты кæй ныццагъта, уый тыххæй, фæлæ нын уый фæстæ Уæрæсейы Федераци нæ паддзахадты хæдбардзинæдтæ кæй банымадта, уый у сæйраг.
Гуырдзыстоны сабырадмæ æркæныны операци уæлахизæй куы фæцис, уый фæстæ Хуссар Ирыстон Уæрæсемæ бахатыд, цæмæй йын йæ хæдбардзинад банымайа. Ахæм домынадимæ Уæрæсемæ бахатыд Республикæ Цæгат Ирыстон-Аланийы къухдариуæгад дæр. 2008 азы 25 августы Уæрæсейы Федерацийы Федералон Æмбырды дыууæ палатæ дæр, ома, Федерацийы Совет дæр æмæ Уæрæсейы Федерацийы Паддзахадон Дума дæр райстой сидт Уæрæсейы Федерацийы Президентмæ Абхаз æмæ Хуссар Ирыстоны хæдбардзинадтæ банымайыны фæндонимæ.
Растæндæр фондз азы размæ, 2008 азы 26 августы Уæрæсейы Федерацийы Президент Дмитри Медведев, хуссарирыстойнаг адæмы фæндон бахынцгæйæ æмæ ИНО-йы Уставы уагæвæрдтæй, дунеон барады принципты тыххæй 1970 азы Декларацийæ къухдариуæггæнгæйæ, кæцы хауы паддзахадты 'хсæн хæларадон ахастытæм, 1975 азы ЕÆÆО-ы Хельсинкийы кæронбæттæн актмæ, æндæр дунеон акттæм, йæ къух æрфыста Уæрæсейы Федерацийы æрдыгæй Хуссар Ирыстоны хæдбардзинад банымайыны тыххæй №1261 Барамындыл.
Хуссар Ирыстоны æмæ йæ бирæнацион адæмы тыххæй ацы актæн ис æнæивгæ политикон, æфсæддон-стратегион, социалон-экономикон æмæ культурон нысаниуæг. Сæ паддзахаддзинад сæндидзын кæныны тыххæй хуссайраг ирæтты æхсæзсæдæазон хæсты уый уыдис триумфалон уæлахиз. Уыимæ иумæ, 2008 азы августмæ объективонæй кæсын хъæуы, куыд ахæм фактмæ, ног Уæрæсе хъомысджын геополитикон субъекты хуызы куы рацыд æмæ дунеон æхсæнадæн алыгъуызон фарстаты фæдыл йæ позици куы банымайын кодта. Æндидзыдгонд Уæрæсе æнæхъæн дунейæн фенын кодта, уый йæ бындурон националон интерестæ бахъахъхъæнынхъом кæй у, кæй сифтонг кæндзæн йе 'мбæстæгты цард, æдасдзинад æмæ æнæниздзинад.
Дзырд дæр ыл нæй, Саакашвилийы режимы хæстон фыдракæндтæ Уæрæсейы Федерацийы политикон къухдариуæга-дæн уыдысты катализаторы хуызæн нæ республикæйы хæд-бардзинад банымайыны тыххæй уынаффæ райсыны хъуыддаджы. Фыдгæнæг хъуамæ баййæфтаид æмæ æрцыдаид аккаг æфхæрд, цæмæй йын уый фæстæ хæцæнгарзæй гæрæхтæ кæныны монцтæ æрсабыр кодтаиккой. Фæлæ ахæм уынаффæ райсыны бындур у Уæрæсейы къухдариуæгады æрдыгæй Хуссар Ирыстоны чысылнымæц адæмы хъысмæты стыр бæрндзинады æнкъарынад, кæцыйы фылдæр хай сты Уæрæсейы æмбæстæгтæ.
Зынаргъ æмбæстæгтæ!
Бар мын радтут уæ номæй, Ирыстоны æппæт адæмы номæй æмæ сæрмагондæй мæхи номæй зæрдиаг бузныджы ныхæстæ зæгъон стыр Уæрæсейæн, æппæт уæрæсейæгтæн уыцы стыр æххуысы тыххæй, кæцы нын бакодтой Хуссар Ирыстоны тохгæнæг адæмимæ солидарондзинады иумиагуæрæсейаг змæлды рæстæджы. Мæ сæрæй ныллæг кувын алы уæрæсейагæн, алы уæрæсейаг бинонтæн дæр, сæ адæймагон ахаст нæм кæй равдыстой, уый тыххæй. Уый мах никуы ферох кæндзыстæм!
Ацы бæрæгбон зæрдиагæй бузныджы ныхæстæ зæгъдзынæн Уæрæсейы Федерацийы уæлдæр политикон къухдариуæгадæн - Владимир Путин æмæ Дмитри Медведевæн, хъысмæтскъуыддзаггæнæн, æз зæгъдзынæн, ирвæзынгæнæн, физикон æгъдауæй скуынæджы къæсæрыл уæвæг Хуссар Ирыстонæн æххуысы уынаффæ кæй райстой, уый тыххæй. Фæндид мæ цитатæ æрхæссын цыппæрдæсаздзыд цхинвайлаг скъоладзауы фыстæгæй, кæцы мыхуыргонд уыд «Комсомольская правда»-йы. Уый фыста «Цыт æмæ кад Хуссар Ирыстоны хъахъхъæнджытæн! Мах зонæм, нæ салдаттæ æмæ бархионтæ æнæмсæр тохы кæй хæцыдысты гуырдзиаг фашисттимæ æмæ дыууæ боны кæй урæдтой знаджы æрбабырст. Фæлæ мах не 'ппæт дæр - хистæртæ дæр æмæ сывæллæттæ дæр, зонæм, горæт кæй бафæрæзта æрмæстдæр Уæрæсейы æфсады фæрцы. Мах уырыссаг салдаты нымайæм не 'ххуыс-гæнæгыл». Нæ дызæрдыг кæнын, фондз азы дæргъы афтæ хъуыды кæнынц æрмæст ацы фыстæджы автор нæ, фæлæ нæ хæдбар республикæйы æппæт цæрджытæ дæр.
Æмæ, кæй зæгъын æй хъæуы, бузныджы хицæн ныхæстæ æз стыр æхсызгонæй æрвитын Цæгат Ирыстоны æфсымæрон адæммæ. Гуырдзыстонимæ дыууыназон хæсты æппæт этаптыл дæр хуссайраг ирæттæ æнцой кодтой сæ цæгаттаг æфсымæрты иузæрдион уæхскыл. Æмæ абон, ацы бæрæгбон, уыдон сты нæ фарсмæ. Цæгатирыстойнаг делегацийæн къухдариуæг кæны Республикæ Цæгат Ирыстон-Аланийы Сæргълæууæг Мамсыраты Таймураз Дзамбеджы фырт. Мах æмбарæм, æмæ номхуындæй ды, Таймураз Дзамбеджы фырт, 8 августы райсомæй фыццæгты нымæцы æрцыдтæ хæсты арты пиллонæй судзгæ Хуссар Ирыстонмæ. Растæндæр ды, экстремалон уавæрты лидеры æмæ патриоты хуыздæр миниуджытæ равдисгæйæ, ардæм æрцæугæйæ æвиппайды бынаты скъуыддзаг кодтай ахсджиаг фарстатæ, цæрджыты хæсты хъизæмæрттæй фервæзын кæныны тыххæй. Ныр та, Хуссар Ирыстоны Уæрæсейы Федерацийы Президенты сæрмагонд минæвары бынаты уæвгæйæ, ды æнæбафæллайгæ куыст кæныс, хæсты фæстиуджытæ тагъддæр аиуварс кæныны, дыууæ æфсымæрон адæмы дарддæр дæр бангом кæныны, махæн æппæтфарсон æххуыс бакæныны хъуыддаджы. Стыр бузныг дын!
Мæ бон бауыдзæн фидарæй уын зæгъон, Хуссар Ирыстоны хæствæллад зæххмæ сабырад æрцыд цæрæнбонтæм. Махæн бындур ис фидарæй зæгъынæн, зæгъгæ, хæсты æппæт диссæгтæ ацыдысты æнæраздæхгæ ивгъуыдмæ, никуыуал раздæхдзысты, Цхинвал æхсæвыгон артиллерион æхстытæй куы змæлыд, æхсæвыгон фынæй горæтыл нæмгуытæ куы згъæлдысты, райсомæй та-иу кæрæдзийы куы фарстам, дысон цымæ кæй бабын кодта тугмондаг знаг, уыцы бонтæ.
Ацы фидардзинад бæрæг у Хуссар Ирыстоны дывæр хъахъхъæнынады фактæй. Иуæрдыгæй фарс - Хуссар Ирыстоны Гарзджын тыхтæ, кæцытæ хъуыддагæй фенын кодтой сæ цæттæдзинад æмæ æхсар, иннæрдыгæй та - æхсæнпаддзахадон бадзырдты бындурыл ам дислокацигонд Уæрæсейы Федерацийы Хъахъхъæнынады министрады 4-æм æфсæддон базæ æмæ Уæрæсейы Федерацийы Æдасдзинады Федералон Советы Арæнгæрон управлени. Уый уыцы тых у, кæцыйæн йæ бон у цыфæнды ныхмæлæууæгæн дæр ныхкъуырд раттын. Уый тыххæй æфсад ифтонг сты хъæуæг техникæ æмæ хæцæнгæрзтæй. Мах уый тыххæй дзырдтам. Ноджы дæр ма зæгъдзынæн уый, æмæ бафысгæ бадзырдтæм гæсгæ, Уæрæсейы Федераци у Хуссар Ирыстоны æмбæстæгты æдасдзинады æмæ йæ арæнты æнæхалындзинады гарант. Уæдæ, потенциалон агрессор хъуамæ мин хатты ахъуыды кæна, æгæрыстæмæй, хотыхы милæй дæр цалынмæ нæ республикæйы 'рдæм ракæса, уæдмæ.
Мах, кæй зæгъын æй хъæуы, никуы ферох кæндзыстæм, Хуссар Ирыстоны сæрибардзинад æмæ хæдбардзинады тыххæй тохы сæ сæртæ нывондæн кæй æрхастой æрмæст бынæттон цæрджытæ нæ, фæлæ ма дæсгай уæрæсейаг фида-уынгæнджытæ æмæ 58-æм Æфсады хæстонтæ дæр, фæмард сты Цæгат Кавказы æфсымæрон республикæты бархионтæй дæр бирæтæ. Мах сæрыл карз тохты фæмард сты алы нацийы минæвæрттæ дæр. Мæ сæрæй ныллæг кувын уæрæсейаг мæдтæн, кæцыты фырттæ нымасджынæй æмæ кæронмæ æххæст кодтой сæ интернационалон хæс Хуссар Ирыстоны зæххыл, æнæаххос сабыр цæрджыты ирвæзын кæнгæйæ. Хуссар Ирыстоны адæм никуы ферох кæндзысты фæмардуæвæг хъæбатырты рухс нæмттæ.
Курæг уæ дæн, сæ ном сын иу уысм æмырæй алæугæйæ ссарат.
Историйы сыфтæ фæлдахгæйæ, æз сæрыстыр вæййын нæ раг фыдæлтæй, кæцытæ дæргъвæтин æхсæз æнусы дæгъы тугкалæн хæсты цыдысты се сæфт паддзахаддзинад сæнди-дзын кæнынмæ. Хуссар Ирыстонмæ уыцы азты дæргъы иу æмæ дыууæ хаты не 'рбабырстой æмæ йæ нæ ныггæныстон кодтой, фæлæ-иу уый æрвылхатт дæр, аргъæутты маргъ Фениксау, ногæй æртхутæгæй сæндидзыдта.
Нæ фыдæлтæ æрмæст хæцын нæ зыдтой, фæлæ ма аразын дæр. Æмæ нæ ныр бахъуыд нæ хуыздæр миниуджытæ, патриотизм æмæ куыстуарзондзинад равдисын, æппæт тыхтæй спайда кæнын хъæуы нæ уарзон Райгуырæн бæстæ сæндидзын кæныны тыххæй. Сымах стут иууыл сæйрагдæр уавæр æмæ æууæнкдзинады гарант уымæн, цæмæй хæстыфæстæ хæлæт-тагдзинады æппæт зындзинæдты сæрты ахизæм.
Адæмæн, кæцы йæ хæдбардзинад райсыны фæндагыл бавзæрста уыйас фыдæвзарæнтæ æмæ цухдзинæдтæ, æнæмæнгæй, ис хуыздæр царды бартæ. Республикæйы æндидзынад тагъддæр фæуыны руаджы Хуссар Ирыстоны цæрджытæн аккаг цард сифтонг кæнын æз нымайын махæй алкæйы сæйраг, бындурон хæсæлæвæрдыл, Президентæй райдайгæ æмæ рæнхъон фæллойгæнæджы онг. Æрбалæууыд рæстæг, æмæ нæ кæрдтæ сцæгъдгæйæ, æппæт сæйраг тыхархайдтыты вектор сорентаци кæнæм хæстон архайдæй фæллойадон арæзтмæ. Аразыны аренæ махæн систы æндидзынады объекттæ æмæ цæрæнуаты ног арæзтадтæ, транспортон хызæгтæ æмæ коммуникацитæ, социалон инфраструктурæйы объекттæ.
Кæй зæгъын æй хъæуы, мах разы не стæм раздæры азты æндидзынгæнæн куыстыты темптæ æмæ гъæдæй. Махæн бар уыд уыдонæй уæлдай эффективондæр фæстиуджытæм æнхъæлмæ кæсынæн, уыдоны тыххæй лыстæггай æмæ принципиалонæй фехъусын чындæуыд 30-æм апрелы Республикæ Хуссар Ирыстоны адæммæ æмæ Парламентмæ Президенты Ныстуаны. Фæлæ уæддæр, абон махæн æнæ-мæнгхъæуæг у, фæстæмæ нæ кæсгæйæ, æппæт тыхтæй дæр спайда кæнын æндидзынады проблемæтæ тагъддæр аскъуыддзаг кæныны тыххæй. Уырны мæ, махæн нæ тыхы ис, уыцы хæслæвæрд сæххæст кæныны. Ахæм фидардзинады бындур у егъау æмæ æнæхипайдайон æххуыс, кæцы махæн аразы Уæрæсе хæсты фæстиуджытæ аиуварс кæныны тыххæй. Мæскуымæ мæ æрæджыйы кусæгон балцы рæстæджы Уæрæсейы Федераци радон хатт ныфс бавæрдта, ахæм æххуыс нын дарддæр дæр кæй кæндзысты, уымæй.
Фæрсæй-фæрстæм æндидзынады процессты рæзтимæ мах цъус тыхтæ нæ хардз кæнæм бæстæйы дарддæры демократондзинады, Хуссар Ирыстоны барадон æмбæстагон æхсæнад саразыны тыххæй, цыран алчидæр хъуамæ йæхи нымайа хъæуæг адæймагыл æмæ йæ бынат ссара йæ гæнæнтæм гæсгæ. Æхсæнад, цыран алкæмæндæр гаранти уыдзысты адæймаджы æмæ æмбæстаджы конституцион бартæ. Республикæйы æххæст цæуы тæрхондонон хицауад, архайгæ закъондæттынады карз фæлгæтты мах нæхи цæттæ кæнæм иннæ аз Хуссар Ирыстоны Парламенты æвзæрстытæм, стыр куыст цæуы бæстæйы бынæттон хæдразамынд бакæныны фæдыл.
Нæ Конституци гаранти кæны гармонион рæзт республикæйы алы цæрæгæн дæр, нацийы хаттмæ нæ кæсгæйæ. Мах нæ дих кæнæм адæмы политикон æмæ динон равзæрстмæ гæсгæ. Хуыцау нын цы зæхх балæвар кодта, ууыл мах æнæмæнгæй сараздзыстæм æцæг демократон барадон паддзахад!
Абон мах бындурон æгъдауæй фидар кæнæм уый, æмæ Республикæ Хуссар Ирыстон аморфон паддзахадон арæзт æмæ квазипаддзахад кæй нæу, иуæй-иу политиктæ куыд фидар кæнынц афтæ, фæлæ æххæстаргъджын паддзахад. Республикæ Хуссар Ирыстон æххæст бæрцæй дзуапп дæтты æппæт домæнтæн, кæцытæ йын йæ разы æвæры дунеон барад йæ паддзахадон суверенитет ын уæрæхæй банымайыны тыххæй. Мах уадзæм сабырадон æддагполитикон курс æмæ нын ницы хуызы райсинаг не сты хæстон тыхæй пайда кæнын, кæнæ æхсæнпаддзахадон ахастыты ахæм æрдхъирæнтæ кæнæ æндæвдады æндæр формæтæ. Мах цæттæ стæм дипломатон ахастытæ аразынмæ дунейы æппæт бæстæтимæ. Уый тыххæй æз, куыд нымад республикæйы Президент, афтæ хъусын кæнын бæрзонд трибунæйæ, ацы бæрæгбонон боны!
Уырны мæ, Республикæ Хуссар Ирыстоны дунейы уæрæхæй кæй банымайдзысты æмæ æрбалæудзæн уыцы бон, æмæ Баиугонд Нациты Организацийы бæстыхайы раз кæй сфæйлаудзæн Республикæ Хуссар Ирыстоны паддзахадон тырыса!
Зынаргъ æмбæстæгтæ æмæ республикæйы сæйраг горæты уазджытæ!
Мах хорз æмбарæм Хуссар Ирыстонæн 2008 азы 26-æм августы нысаниуæг. Рацæудзысты азтæ, дæсгайазтæ, æнустæ, фæлтæртæ фæлтæрты раивдзысты. Фæлæ ацы бон нысан цæудзæн куыд ирон адæмы календары иууыл зынаргъдæр бæрæгбон, афтæ.
Мæ цыбыр раныхас фæугæйæ, мæн фæнды раарфæ кæнын Республикæ Хуссар Ирыстоны хæдбардзинад банымайыны Боны цытæн æппæт мæ æмбæстæгтæ, æппæт уыдонæн, кæцытæ сæхиуыл бавзæрстой ссæдзазон хæст æмæ карз блокадæйы уæззаудзинæдтæ, хæстон архайдтыты ветерантæн, афтæ ма Уæрæсейы Федерацийы æфсæддон службæгæн-джытæн, махмæ æххуысмæ чи æрцыд, уыцы бархионтæн, æппæт уыдонæн, кæцытæ хайад истой хуссарирыстойнаг адæмы хъысмæты, кæцытæ немæ цин кодтой 2008 азы стыр уæлахизыл, æмæ мæ уыцы чысыл æмбæстæгтæн, кæцытæ райгуырдысты сæрибар æмæ хæдбар республикæйы. Уый у нæ иумиаг бæрæгбон, уымæн æмæ уæлахиз нæ къухты бафтыд нæ иумиаг консолидацигонд архайдтыты фæрцы.
Бæрæгбоны хорзæх уæ уæд, зынаргъ хæлæрттæ!
Сабырдзинад махæй алкæмæндæр!
Амонд æмæ æппæт хæрзиуджытæ алы хуссарирыстойнаг, алы абхазаг æмæ алы уæрæсейаг бинонтæн!
Мах иумæ стæм тыхджын! Мах сæндидзын кæндзыстæм нæ республикæ!
Уастырджи немæ, мæ хъæбатыр хæствæллад адæм!