Nog adres

Бахъахъхъæнæм не 'взаг - нæ фидæн!

2013 азы майы мæйы 15-æм боны РХИ-ы Ахуырад æмæ зонады министрад æмæ Уанеты З.Н. номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн институт ауагътой баиугонд конференци ирон æвзаджы райрæзты æмæ бахъахъхъæныны программæйы реализацийы фæстиуджытыл.
Ацы проблемæтыл та ноджыдæр уагъд æрцыд тымбыл фынг 2013 азы июны мæйы 10-æм боны ахæм номимæ: «Не 'взаг - нæ сомбон».

Куыд конференцийы, афтæ тымбыл фынджы хайадисджытæ фидарæй дзырдтой ирон æвзаджы сомбоны тых-хæй, ирондзинад бахъахъхъæныны сæраппонд цы хъæуы саразын, уыдæттыл. Конференци æмæ тымбыл фынджы хайадисджытæ райстой ахæм резолюции:
1. Ирон æвзаджы райрæзты æмæ бахъахъхъæныны паддзахадон программæйы реализацийы механизмыл хъæуы бакусын æмæ йæ сфидар кæнын.
2. Сбæлвырд кæнын хъæуы Республикæйы иумæйагахуырадон уагдæтты ахуырадон системæйы ирон æвзаджы бынат.
3. Хицауады æмвæзадыл аскуыддзаг кæнын хъæуы сабидæтты иумæйагахуырадон системæ.
4. Республикæйы паддзахадон æмæ коммерцион скъолаты ахуыр хъуамæ цæуа иу иумæйагахуырадон системæйыл.
5. Уыцы иумæйагахуырадон системæ хæрзæввахс хъуамæ балæууа Уæрæсейы иумæйагахуырадон паддзахадон федеративон стандарттæм.
6. Сабидæтты ахуырты процессты равæрд аразгæ, нæхи хъуамæ хизæм сабиты карæн цы мадзалæн нæй саразæн, уымæй.
7. Иумæйагахуырадон, астæуккаг, профессионалон ахуыргæнæндæтты бакæнын хъæуы сахаттæ: ирон ныхасы культурæ æмæ ирон мифологи.
8. Сабидæттæй суанг уæлдæр ахуыргæнæндæттæм бакæнын хъæуы сæрмагонд центртæ æмæ сæ сфæлындзын хъæуы ирондзинадæй.
9. Цæмæй Республикæйы сабидæтты, иумæйагахуырадон уагдæтты, уæлдæр ахуыргæнæндæтты ирондзинады бацамонын хуыздæр æмвæзыл акæнæм, уый тыххæй бакæнын хъæуы ХИЗИИ-ы æхсæнады Ирондзинады бацамоныны домындзинæдтæн дзуапп чи дæтта ахæм хайад. Уыцы хайады кусджыты хæс уыдзæнис зонадон бындурыл цæттæ кæнын ранымайгæ ахуырхъомыладон уагдæттæн программæтæ, ахуыргæнæн æмæ уæ-лæмхас литературæйы чингуытыл бакусын æппæт гуманитарийæ (ирон æвзаг, ирон литературæ, адæмон сфæлдыстад, адæмон мифологи, истори, æгъдæуттæ...). Уыцы хайады кусджытæн ма сæ хæс хъуамæ уа æхсæнады æппæт уыцы фадгуыты куыст куыд æххæст цæуа, уый басгарын æмæ хатдзæгтæ бавдисын хъæуæг органтæм.
10. Паддзахадон уагдæтты кусджыты куысты уромгæйæ бахынцын хъæуы, уыцы адæймæгтæ, ирон æвзаг куыд зонынц, уый.
11. Паддзахадон уагдæтты кусджытæн сразæнгард кæнын хъæуы курсытæ ирон гуманитарийæ.
12. Иумæйагахуырады скъолаты ныййарджыты комитеттæ сæ кълæсты разамонджытимæ хъуамæ бацархайой ахырдзауты ныййарджытæн ирондзинады ахуыртæ ауадзын зынгæ специалисттæ æрбахонгæйæ.
13. Сомбоны зонадон кадртæ бацæттæ кæнын хъæуы куыд Уæрæсейы сæйрагдæр уæлдæр ахуыргæнæндæтты æмæ зонадон уагдæтты, афтæ ма фæсарæнты дæр.
14. Лимиттæй æрвитыны хъуыддаг æруромын хъæуы æмæ ам нæхимæ бакæнын хъæуы цалдæр æнæмæнг-хъæуæг уæлдæр ахуыргæнæндоны. Уыцы уæлдæр ахуыргæнæндæтты лекцитæ бакæсынмæ æрхонын хъæуы Уæрæсейы ахуырты æмæ ам, нæхимæ, цæттæ кæнæм сомбоны специалистты.
15. Цæмæй фæсивæд æддæмæ ма ивылой, уый тыххæй нæхи Университетмæ бацæуæн фæлварæнтæ рæс-тæгмæ сисын хъæуы. Ахуыры процессы йæхи æвзыгъддæр чи равдиса, уый баззайдзæн дарддæр ахуыр кæнын-мæ. Сессийы рæстæджы бахыгъдтæ æмæ фæлварæнты механизм ауадзын хъæуы фыссыны формæйы сæрмагонд къамисы фæрцы.
Конференцийы сæрдар Гаглойты Роберт Хазбийы фырт,
Нымæрдар Битарты Зоя Александры чызг