Nog adres

ЗЫНГÆ ПОЭТЫ ЮБИЛЕЙОН ИЗÆР

DSCN8379.jpg
28-æм майы Уанеты Захары номыл зонад-иртасæн институты Республикæ Хуссар Ирыстоны интеллигенцийы минæвæрттæ банысан кодтой зынгæ ирон поэт æмæ æхсæнадон архайæг Мæргъиты Иосифы фырт Къостайы райгуырдыл 90 азы юбилей. Йæ райгуырæн боны цытæн ын арфæ кæнынмæ æрбацыдысты РХИ-йы Хицауады Сæрдар Хуыгаты Ростик æмæ йæ хæдивæг Джиоты Аллæ, фысджытæ, зонадон кусджытæ, Мæргъиты Къостайы сфæлдыстадæн чи табу кæны, уыдон. Юбилейон изæр бацæттæ кодтой нæ горæты æрыгæтты библиотекæйы кусджытæ æмæ 6-æм астæуккаг скъолайы ахуырдзаутæ Дыгъуызты Лианæйы разамындæй.
Ирон литературæйы Мæргъиты Къостайы сфæлдыстадæн цы нысаниуæг ис, уый тыххæй бæрæгбоны райдианы радзырдта РХИ-йы Фысджыты цæдисы сæрдар Хъазиты Мелитон. Банысан кодта, зæгъгæ, Мæргъиты Къостайы æввахс чи зоны, уыдон æй иууылдæр зонынц, куыд хæларзæрдæ, æнæхин адæймаг. Афтæ кæмæй фæзæгъынц, зæгъгæ, мæлдзыгыл дæр нæ фæлæудзæнис, раст ахæм удыхъæды хицау у. Уый бæрæгæй зыны йе сфæлдыстадыл дæр. Уым разындис йæ диссаджы зæрдæ. Æз йæ рæстæджы Къостайы тыххæй ныффыстон монографи «Сабыр дзуринæгтæ», зæгъгæ, ахæм номимæ. Уыцы монографийы, цас мæ бон бацис, уымæй равдыстон Къостайы цард дæр æмæ йе сфæлдыстад дæр. Ацы монографи хъуамæ Къостайæн абон радтаид Президент Тыбылты Леонид, фæлæ нæм уазджытæ кæй æрцыдис Кæсæг-Балхъарæй, уый тыххæй абон юбилеймæ йæ бон не ссис æрбацæуын.

Абон ацы монографи лæвар цæуы Къостайæн. Кæй зæгъын æй хъæуы, Мæргъиты Къостайæн бирæ лæггæдтæ хъæуы æмæ уыцы лæггæдтæ махæн нæ бон не сты бакæнын, фæлæ нæ нæ уавæр куыд амоны, уымæй йын нæ бахæлæг кæндзыстæм нæ зæрдæйы хъарм. Монографитæ лæвар æрцæудзысты библиотекæтæн æмæ юбилярæн йæхицæн дæр», - радзырдта Хъазиты Мелитон. Уый фæстæ зæрдиаг арфæтæ ракодта юбилярæн. Йæ цæст ын бауарзта фидар æнæниздзинад æмæ бирæ азты уæнгрогæй цæрæнбон. Мæргъиты Къостайæн дарддæр арфæтимæ сценæмæ рахызтысты 6-æм астæуккаг скъолайы ахуыргæнинæгтæ. Уыдонæй мадзаламонджытæ фылдæр æрдзырдтой Къостайæн йæ цард æмæ йе сфæлдыстады тыххæй.
Мæргъиты Къоста райгуырдис 1922 азы сусæны мæйы 15-æм бон Хуссар Ирыстоны Знауыры районы Мимилойы хъæуы. Ам ахуыр каст фæцис астæуккаг скъола дæр. Скъоладзау ма куы уыдис, уæд æй поэзи йæхимæ чысылгай æлвасын райдыдта, бауарзта йæ. Уæды ирон газет «Коммунист»-ы ныммыхуыр кодта йæ сыгъдæгзæрдæйæ рацæугæ фыццаг æмдзæвгæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, ацы хъуыддаг ын уæлдай цины базыртæ басагъта йæ циныл æмæ дарддæр дæр йæ «уд радта» чингуытæм. Æмдзæвгæтæ фыссыныл архайдта фыццаг уарзтыл, хъæууон цардыл æмæ æндæр темæтыл. 1941 азы йæм Сырх Æфсады рæнхъытæм æрсид-тысты æмæ суанг хæсты фæудмæ, 1945 азмæ хайад иста хæстон тохты. Кæй зæгъын æй хъæуы, Къоста хæсты фыдæвзарæнтæ бавзæрста йæхиуыл æмæ сæ бавæрдта йæ поэзийы.
Къоста хæсты быдырæй куы æрыздæхт, уæд иу азы бæрц акуыста йæ райгуырæн комы колхозы, стæй рацыд горæтмæ. Куыста Хуссар Ирыстоны радиокомитеты ирон алæвæрдты редакторæй. 1950-1952 азты куыста журнал «Фидиуæджы» литературон кусæгæй. Фæстæдæр та райдыдта кусын газет «Коммунист»-ы редакцийы хайады гæсæй. Фæкуыста дзы дыууæ азы бæрц. 1955 азæй та уыд Гуырдзыстоны радиокомитеты Хуссар Ирыстоны бæрнон кусæг. Стæй та йæ акодтой журнал «Фидиуæджы» бæрнон нымæрдарæй. 1957 азы райдианы ацыд газет «Советон Ирыстон»-ы редакцимæ (ныры «Хурзæрин»-мæ) тæлмацгæнæ-гæй. Æппæт уыцы куыстытимæ Мæргъиты лæппу йæ зæрдæ никуы сивта йæ сæйраг куыстыл. Куыста йе сфæлдыстадыл, уæлдайдæр поэзийыл. Къоста йæ æмбæрста, йе сфæлдыстады кæй æййæфта къуылымпытæ, профессионалон ахуырад æм кæй нæ уыдис, уый тыххæй. Æмæ уæд 1957 азы ацыд Мæскуымæ ССР Цæдисы Фысджыты цæдисы дæлбар М. Горькийы номыл Литературон институты дыууæазон Уæлдæр литературон курсытæм. Курсыты каст фæцис æнтыстджынæй. Æмæ куы æрцыд Мæскуыйæ, уæд уыцы аз фæстæмæ бацыд газет «Советон Ирыстон»-ы редакцимæ культурæйы хайады гæсæй æмæ тæлмацгæнæгæй. 1961 азы та ногæй фæсаууонмæ бацыд Мæскуыйы М. Горькийы номыл Литературон институтмæ æмæ дзы фæцахуыр кодта 1965 азы онг. Ацы ахуыр ын стыр ахъаз фæцис йæ поэтикæ фæхъæздыгдæр æмæ фæарфдæр кæныны хъуыддаджы. Кæй зæгъын æй хъæуы, разындис йæ уацмысты дæр.
Мæргъиты Къоста газеты редакцийы фæкуыста 1975 азы онг, стæй йæ Хуссар Ирыстоны Фысджыты цæдисы бæрнон нымæрдарæй снысан кодтой, фæкуыста дзы литературон консультантæй дæр.
Къоста у, æцæг хорз адæймаг кæй фæхонынц, ахæм уæздан, растыл дзурæг, интеллигент адæймаг. Уый алыхатт дæр, алы ран дæр æххæст кодта йæ разылæууæг хæстæ. Уымæ гæсгæ хорзæхджын æрцыд æндæр æмæ æндæр хорзæхтæй, Кады ордентæй æмæ бирæ майдантæй. Лæвæрд ын æрцыд культурæйы сгуыхт кусæджы ном дæр.
Къостайæн йæ сæйрагдæр куыст уыдис æмæ у поэзи. Уый фылдæр фыста Стыр Фыдыбæстæйон хæсты темæйыл. Уымæн æмæ уый йæхи цæстæй федта бирæ тугкалд, фашисттыл фæуæлахиз, фæллойгæнджыты стыр фыдæбон уыцы азты. Мыхуыры йын рацыд 15 поэтикон æмбырдгонды. Уыдон сты: «Мæ зарджытæ», «Зæрдæйæ зæрдæмæ», «Суадон», «Царды фæндæгтыл», «Уæзæг», «Агурын ме 'взонгад», «Фондз чызджы зарæг», «Горячие камни» (рацыд Мæскуыйы), «Фыццаг уарзт» æмæ æндæртæ. Æппæт ацы уацмысты разынд Къостайы фæлтæрддзинад, йæ хъæздыг удысконд æмæ бирæ æндæр хорзыл дзурæг миниуджытæ. Мадзалы уæлдæр ранымайгæ æмбырдгæндтæй ист æмдзæвгæтæ аив кастысты скъоладзаутæ. Афтæмæй сбуц кодтой сæ хистæр юбиляры. Уыцы бон ма Къостайæн сæрмагондæй Президент Тыбылты Леониды æмæ йæхи номæй дæр раарфæ кодта РХИ-йы Хицауады Сæрдар Хуыгаты Ростик æмæ йæ схорзæх-джын кодта «Хæлардзинад»-ы орденæй, бакодта ма йын зæрдылдарынæн лæвæрттæ дæр. Бирæ зæрдæбын арфæтæ райста ацы бон Къоста. РХИ-йы Хицауады Сæрдары хæдивæг Джиоты Аллæ дæр æрæмысыд Къостайы тыххæй йæ мысинæгтæ. Бузныг ын загъта, ирон литературæмæ йын стыр хайбавæрд кæй ис, уый тыххæй æмæ йын йæ сæрæй ныллæг акуывта, ахæм уæздан адæймаг кæй у æмæ нын кæй ис. Йæ цæст ын бауарзта фидар æнæниздзинад æмæ йæ уæздан азты царды та - æнцойад. Къостайæн ма раарфæ кодтой йе 'мсисонтæ - Хъодалаты Герсан, Джусойты Нафи, Харебаты Леонид, Бахъаты Нугзар æмæ æндæртæ. Æрыгæтты библиотекæйы гæс Тъотъоты Ленæ йæхи æмæ библиотекæйы кусджыты номæй зæрдиаг арфæтимæ бацыд юбилярмæ æмæ йын бакодта зæрдылдарæн лæвæрттæ. Юбиляры цытæн ма нæ горæты культурæйы хайад дæр равдыстой цалдæр музыкалон номыры, сæххæст кодтой ирон кæфтытæ æмæ зарджытæ.
Цхуырбаты Ларисæ