Nog adres

Æхсæнад/ ХЪÆУЫ НÆ КУЫРЫХОН ЗОНДЫ ТЫХ

Раджы заманы-иу паддзах йæ фæстæ паддзах чи хъуамæ суыдаид, уыцы фырты йæхæдæг нæ хъомыл кодта, фæлæ-иу куырыхон лæгæн бахæс кодта, цæмæй дзы паддзахæн аккаг лæг схъомыл кодтаид. Нæ фыдæлтæ та, се ‘хсæн-иу æзхуыздæрæй йæхи чи равдыста, уый-иу сæвæрдтой сæхицæн раздзоджы бынаты.
Мах, цæмæндæр, уыдæттæ ферох кодтам, æмæ алчидæр архайы, йæ зонгæ, йæ хицон куы уаид президент, цæмæй йын исты хорздзинæдтæ араза, адæмæн нæ, æхсæнадæн нæ, фæлæ – йæхицæн. Афтæмæй лидерæй гæнæн ис, бахауа ахæм адæймаг, кæцы нæ бамбардзæн адæмы рис.
Айразмæ телевизоры, æз æмбаргæ адæймаг кæй æнхъæлдтон, ахæм адæймаг катайгæнгæ дзырдта:» «Хæдбардзинад райстам æмæ цы, дарддæр цы кæнæм?»
Мæ зæрдæйæн тынг зын уыдис: диссаг, амæй хъауджы нæ бон хъуыды кæнын нал у?..
Паддзахы рæстæджы мæ фыды фыд Гæуыс Урсдзуары цардис, - цардагур рацыд Карелы районмæ, хибар ран, хъæды дзыхы суадон ссардта. Ам цæрæн ис, зæгъгæ, загъта, хъæд ныццагъта, хуым басаста, хæдзар сарæзта хъæдæй, æмæ дыууадæс сывæллоны, - æхсæз чызг æсæ æхсæз лæппуйы схъомыл кодта, дыууæ сын дзы, слæгтæ сты, афтæ рын ахаста. Иннæты ма мæхæдæг дæр æрæййæфтон, раст уæйгуытæ ‘мæ фæрдгуытæ уыдысты.
Ацы дæс адæймагæн, æхсæз чызг æмæ цыппар æфсымæрæй алкæмæн дæр 6-7 сывæллоны уыдис. Дзуарыбонты-иу нæ хæдзары куы ‘ртымбыл сты, уæд-иу мæ фыд сæ цинæй сырæзт, кусæрттæгтæ-иу кодта. Ацы хъæлдзæг фæсивæд сæхæдæг иу хъæуыбæрц уыдысты, фæлæ 1941-45 азты Фыдыбæстæйон хæстмæ æмхуызонæй агуылф кодтой, æмæ –иу изæрыгæтты сæ хъæлдзæг хъазт æмæ зарды хъæр кæцæй хъуыстис, уыцы хъæу ныннымæг.
Хæсты фæстæ ма уыцы дзæбæх фæсивæдæй иугай чидæртæ ‘рыздæхт, фæлæ уæддæр цард ногæй сæндидзын кодтой. Зын цæрæн куыд нæ уыдис, фæлæ хъæу фидар у, дæ мыздмæ не ‘нхъæлмæ кæсыс, фос – бирæ, хос – бирæ, дæ цæнгты фæрцы.
Ацы хабæрттæ уымæн фæфыстон æмæ нæ сомбон нæхицæй аразгæ у, æмæ кусын куы уарзæм, уæд абон царды уавæртæ бирæ хуыздæр æмæ æнцондæр сты. Абон зæхх парахат, транспорт – хæрх, æмæ мын æнæиз ут, мæ хæлæрттæ, уый йедтæмæ Республикæ цæй къахыл æнцонæй слæудзæн, хорз хицау нын куы уа, уæд. Нæ æрдз, хуыцауы фæрцы хъæздыг у æмæ кæд аккаг лидер равзарæм, уæд нын ницæмæй тас у.
Абон президентæй уæвын æнцон нæу, фæлæ кæд аккаг президент разына, куса адæмы пайдайæн, тох кæна коррупцийы ныхмæ, сæндидзын кæна хъæутæ, скусой фабриктæ, зафодтæ, спайда кæна æрдзон ресурстæй, æддейæ нæм цы æххуыс цæуы, уымæй кæд дуканитæ нал кæндзысты сæхицæн, фæлæ сæ мæгуыр адæммæ хæццæ кæндзысты, уæд ахæм бирæ не стæм, нæ къахыл æнцонæй слæудзыстæм. О, фæлæ куыд базонæм, чи у хорз президенты аккаг? Кæд æмæ телевизоры кæрæдзи æфхæрын æмæ тох кæныны йедтæмæ ницы уынæм.
Лидер хъуамæ адæмы раз æрлæууа æмæ сын сæ зæрдæты сомбоны ныфс бауадза, йæхи равдиса, цыдæр пайдайы ныхас зæгъа, цæмæй йыл адæм баууæндой, æмæ дзы ныфс бавæрой.
Абоны хæццæдзинады чи у аххосджын? Гуманитарон æххуыс хæдзæрттæм чи фæласта, дуканитæ чи бакодта, уыдон ничи уыны æмæ зоны? Алцы дæр зонынц, фæлæ дзурын ничи ницы уæнды.
Уырысы хорздзинæдтæ ирон адæм иууылдæр хатынц, æнæ уырысæй нын цæрæн нæй, раст у, фæлæ нæ хæдбардзинад хъуамæ бахъахъхъæнæм, æмæ куыд хицæн паддзахад, афтæ уæм Уæрæсеимæ.
Сæндидзыны фадæттæ нын ис, æрмæст куырыхонæй архайын нæ бон цы уа, уыцы амонд нæ уæд!
ДЖИДЖДЖОЙТЫ Сурæт