Nog adres

Хайад райста æхсæзæм ассамблейы

3-4 ноябры Мæскуыйы уагъд цыд «Уырыссаг дунейы» æхсæзæм ассамблейæ. Республикæ Хуссар Ирыстоны Уæрæсейы Федерацийы минæварады æххуысæй фыццаг хатт ассамблейы куысты Хуссар Ирыстонæй хайад райста уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнджыты ассоциацийы президент, ХИПУ-йы уырыссаг æвзаджы кафедрæйы хайады гæс, доцент Тедеты Заирæ. Ассамблейы куысты фæдыл нын уый афтæ радзырдта:
- Уырыссаг дунейы фонды фæхуындмæ гæсгæ æз хайад райстон ацы фонды æхсæзæм ассамблейы. Ацы юбилейон ассамблейæ уагъд цыд ацы фонд саразыныл фондз азы сæххæсты цытæн.

Ацы фонды советы бæрнджын у Санкт-Петербурджы паддзахадон университеты ректор Людмилæ Вербицкая, Æххæстгæнæг директор та у зындгонд политик Вячеслав Никонов.
Ассамблейы куыст æмæ æрмæджытимæ зонгæгæнгæйæ мæнæн æрвылхатт дæр уыд ахæм бæллиц-ассамблейы хайадисæг суæвын æмæ мын сæххæст.
Ассамблейæ уагъд цыд Уæрæсейы Цæдисты хæдзары. Вячеслав Никонов æхсæзæм ассамблейæ гомгæнгæйæ банысан кодта уæрæсейаг паддзахиуæгады уырыссаг дунейы æхсæзæм ассамблейы нысаниуæг. Хайад дзы райстой дунейы алы бæстæйæ 800 делегаты.
Ассамблейы делегаттæн раарфæ кодта УФ-йы Хицауады Сæрдар Дмитри Медведев. Ассамблейы куыст арæзт уыд цымыдисон. Конференци байгом кæныны фæстæ фыццаг дискусси ауадзыны нысанæн сценæмæ хуынд æрцыдысты Уæрæсейы зындгонд историзонджытæ. Ассамблейæ æмæ ацы аз дæр уæрæсейаг историйæн нысан кæй уыд, уымæ гæсгæ дискусситы сæйраг фарст уыд Уæрæсейы историйæн - куыд аргъ хъæуы Уæрæсейы ивгъуыд историйæн, цахæм æмвæзад равзардзысты зындгонд историзонджытæ фидæнæн раст хатдзæгтæ аразгæйæ.
Вячеслав Никонов куыд загъта, уымæ гæсгæ иуфарсон аргъ нæ хъæуы ахæм хъуыддæгтæн, хъæуы конструктивон æгъдауæй бацæуын алы цаумæ дæр.
Дыккаг, дискуссийы дзырд цыд уырыссаг æвзаг æмæ ахуырадыл. Ацы дискуссийы хайад райстон æз дæр. Ныхасы бар ракургæйæ, бузныг загътон ассамблейы куысты хайад райсыны фадат мын кæй фæцис, уый тыххæй. Хуссар Ирыстоны уырыссаг æвзаджы ахуыргæнджыты номæй арфæйы ныхæстæ загътон конференцийы хайадисджытæн. Æрдзырдтон, афæдзы размæ кæй сарæзтам «уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнджыты ассоциацийы», уый куыстыл.
Зындгонд уæрæсейаг лингвист Лев Щерба куыд загъта, уымæ гæсгæ æцæг уырыссаг æвзаг агурын хъæуы æцæг фысджыты чингуыты. Уымæ гæсгæ ахуырдзаутæ цæмæй хорз ахуырад исой, уый тыххæй хъæуы чингуытæ. Уыцы хъуагдзинад мах æййафæм. Уыцы хъуыддаг æвиппайды бамбæрстой æмæ рахæцыдысты мæ хъуыдыйы фарс «Уырыссаг чиныджы хæдзар» бакæнын.
Æндæр бæстæты ассоциациты минæвæрттæ цымыдис кодтой Хуссар Ирыстоны уырыссаг æвзаджы уавæрмæ. Хуссар Ирыстон Цæдисы фехæлдæй бахъахъхъæдта æххæстæй уырыссаг æвзаг, уымæй дæр афæдзы размæ референдумы руаджы уырыссаг æвзагæн лæвæрд æрцыд дыккаг паддзахадон æвзаджы статус. Адæттæ иууылдæр дзурæг сты хуссарирыстойнаг адæмты ахастыл уырыссаг æвзагмæ. Уыимæ иумæ алкæцы æвзаг дæр йæхимæ домы егъау хъусдард, хъахъхъæнын, парахат кæнын æмæ рæзын.
Тедеты Заирæ ма куыд банысан кодта, уымæ гæсгæ цымыдисон уыд тымбыл фынджы куыст «Уырыссаг æвзаджы тыгъдад культурон дуне æмæ ахуырады». Зындгонд ахуыргæндтæ, лингвисттæ политикты хъуыдытæм хъусын у стыр æхсызгондзинад. Хæсыл банымадта, Хуссар Ирыстоны уырыссаг дунейы тыгъдад райтынг кæнын, уырыссаг æвзаджы райрæзтыл кусын. Уый тыххæй фæхуыздæр хъæуы уырыссаг æвзаджы ахуыркæнынад уæлдæр ахуыргæнæндæтты, скъолаты. Ахуыргæнджыты квалификаци фæбæрзонддæр кæныныл хъæуы тыхсын.
Ныхасгæнæг куыд загъта, уымæ гæсгæ Хуссар Ирыстоны Уæрæсейы Федерацийы минæварады байгомæй уырыссаг æвзаджы ахуыргæнджытæ рацыдысты квалификаци фæбæрзонддæр кæныны курсытæ се 'ппæт дæр. Заирæ ма куыд загъта, уымæ гæсгæ Хуссар Ирыстоны уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнджыты ассоциаци архайы ацы фарстатыл - уагъд цæуынц зонадон-практикон конференцитæ, уырыссаг æвзаджы кафедрæйы байгом кодтой методикон центр, цыран методикон æххуыс цæуы скъолаты ахуыргæнджытæн, архайынц, цæмæй уырыссаг æвзаджы культурон-ахуырадон тыгъдад аххæсса алкæуыл дæр - ахуыргæнджытæ æмæ ахуыргæнинæгтыл.
Ассамблейы хайадисты нысаниуæгыл дзургæйæ, Тедеты чызг бынысан кодта, нысаниуæгджын æмæ æнтыстджын кæй уыд. Стыр æмæ серьезон проектыл банымадта, уæлдæр цы «Уырыссаг æвзаджы чиныджы хæдзар» байгом кæй æрцæудзæн, уый. Дыккаг уый, æмæ Хуссар Ирыстон фыццаг хатт «Уырыссаг дунейы фонды» куысты хайад кæй райста. Æртыккаг уый, æмæ кæй бамбарын кодтам нæ организаци кæй тырны «уырыссаг æвзаджы ахуыргæнджыты дунеон ассоциацимæ» бацæуынмæ. Ныр, зæгъгæ, куыст цæудзæн ацы хъуыддагыл, уым та нын æххуыс кæны уырыссаг æвзаг.
Ассоциаци ныртæккæ уадзы æвзонг ахуыргæнджыты конкурс азы кæронмæ. Уымæй уæлæмæ кæндзæн ахуыргæнджыты авторитет æмæ æхсæнады хъусдард здæхт цæудзæн ахуыргæнæджы кадджын дæсныйадмæ, æвзонг специалистты скъолатæм æрбахонын - уый у конкурсы нысан.
Фæсныхас Тедеты Заирæ сæрмагонд арфæтæ ракодта Уæрæсейы минæварады кусджытæн, ахæм мидисджын æмæ егъау мадзалы хайад райсыны фадат ын кæй радтой, уый тыххæй.
КЪÆБУЛТЫ М.