Nog adres

Тыбылты Леонид: «Гуырдзиаг агрессийæн политикон-барадон аргъ хъуамæ скæна Гуырдзыстон йæхæдæг»

«Российская газета»-йæн йæ интервьюйы Хуссар Ирыстоны къухдариуæггæнæг бацагайдта ахсджиаг фарстатæ - куыд агурынц сæфт милуанты, кæцытæ рахицæн æрцыдысты республикæ сæндидзын кæнынæн, Гуырдзыстонимæ ахастытæ куыд арæзт цæуынц, 2008 азы фæстæ ма цас уацайраг æмæ æбæрæгæй сæфт адæймæгтæ баззад.
- Леонид Харитоны фырт, Гуырдзыстон Хуссар Ирыстонмæ куы æрбабырста, уымæй рацыд цыппар азы. Цхинвалыл «Град»-ы фыццаг залптимæ гуырдзиаг къухдариуæгад Уæрæсе æмæ Хуссар Ирыстоны ныхмæ расидт æрмæст хæстон агресси нæ, фæлæ ма информацион агресси дæр, кæцы ныры онг дæр дарддæр цæуы. Æппæт уыцы рæстæджы дæргъы Саакашвили дунеон æмæхсæнадæн, уыцы нымæцы Страсбурджы æмæ Гаагæйы тæрхондæтты фæрцы бауырнын кæнынмæ хъавы, ома, Хуссар Ирыстоны хæст расидт Уæрæсе, Гуырдзыстон та, цыма, æрмæстдæр йæхи хъахъхъæдта. Хуссар Ирыстон уый тыххæй исты дзуаппон мадзæлттæ исы?
Тыбылты Леонид: Гуырдзыстон уагъта æмæ уадзы агрессивон информацион политикæ. Фæлæ уæддæр исы къуындæг фæстиуджытæ, уымæн æмæ дунеон æмæхсæнад хорз æмбары, 2008 азы Хуссар Ирыстоны ныхмæ агресси Гуырдзыстон кæй сарæзта. Уый бафидар кодта, уыцы нымæцы Тальявинийы дунеон хæдбар къамис дæр. Къамис йæ хатдзæгон доклады æнæдызæрдыгæй бацамыдта Гуырдзыстонмæ, куыд бæстæмæ, кæцы расидт хæст. Хуссар Ирыстон дæр исы мадзæлттæ уый тыххæй, цæмæй хæсты тыххæй рæстдзинад фæхæццæ кæна дунеон æмæхсæнадмæ, æмæ уый тыххæй пайда кæны, йæ бæрны цы фæзуæттæ ис, уыдонæй. Уыимæ иумæ мах хорз æмбарæм, нæ республикæйы хæдбардзинады нысан фыццаджы фыццаг у йæ политикон æмæ экономикон цæрдхъомдзинад. Рæзты фарстатыл кусын Хуссар Ирыстоны къухдариуæгадæн приоритетон сты. Гуырдзыстонимæ баст алыгъуызон фарстатæ махæн фыццаградон не сты.
- Гуырдзыстоны æрæджыйы парламентон æвзæрстыты Саакашвилийы парти йæхи бæстæйы кæй фембылд, уый фæстиуæгæн Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны 'хсæн ахастытæ фæивынæн исты фадат ис?
Тыбылты Леонид: Гуырдзыстоны абон цы цæуы, уыцы цаутæй дардрæстæгон хатдзæгтæ аразынæн нырма раджы у. Мах, кæй зæгъын æй хъæуы, нæ хъус дарæм сыхаг паддзахады уавæрмæ. Хуссар Ирыстон иу æмæ дыууæ хатты нæ хъусын кодта Гуырдзыстонимæ æмбар æмæ æхсæнпаддзахадон ахастытæ аразынмæ цæттæдзинады тыххæй, Гуырдзыстон нын нæ республикæйы хæдбардзинад куы банымайа æмæ, гуырдзиаг агрессийы рæстæджы нæ паддзахадæн цы зиан ракодта, уый куы скомпенсаци кæна, уæд уыцы уавæрты. Æнæмæнгхъæуæг къахдзæф ма у Республикæ Хуссар Ирыстоны ныхмæ Гуырдзыстон тыхæй ма спайда кæныны тыххæй документыл къух æрфыссын дæр. Хуссар Ирыстоны гуырдзиаг агрессийæн адекватон политикон-барадон аргъ хъуамæ скæной Гуырдзыстонæн йæхи мидæг дæр. Регионы æппæт цымыдисгæнæг фарстаты 'рдыгæй ног реалиты бамбарын - уый у сабырадон рæзты нысан. Уый куынæ æрцæуа, уæд нæ республикæ æмæ Гуырдзыстоны 'хсæн ахастытæ фæивыныл дзурæн дæр нæй.
- Ныртæккæ Гуырдзыстонимæ арæн цы уавæры ис? Цасбæрцæй æхгæд кæнæ гом у?

Тыбылты Леонид: Фарстыл барадон æгъдауæй куы дзурæм, уæд уый уымæй бæрæг цæуы, æмæ Хуссар Ирыстонæн Гуырдзыстонимæ къух фыст нæй кæрæдзийы суверенитеттæ банымайыны тыххæй æхсæнпаддзахадон документыл. Уымæ гæсгæ ма сын нæй паддзахадон арæнты делимитаци æмæ демаркацийы тыххæй сразыдзинад дæр. Ис закъон «Республикæ Хуссар Ирыстоны паддзахадон арæны тыххæй», кæцымæ гæсгæ арæныл æвæрд цæуы барадон ахастыты принциптæ. Уымæ гæсгæ хуссарирыстойнаг арæнхъахъхъæнджытæ сæ уæрæсейаг коллегæтимæ иумæ хъахъхъæнынц арæны. Абон Хуссар Ирыстоны фарсæрдыгæй Гуырдзыстонимæ паддзахадон арæныл рæстæгмæ хизыны тыххæй кусынц дыууæ пункты. Уавæр банымайæн ис стабилоныл.
- Хæсты фæстæ ма Гуырдзыстоны территорийыл баззад ирон уацайрæгтæ, кæнæ гуырдзиаг уацайрæгтæ - Хуссар Ирыстоны? Æбæрæгæй сæфтыл нымад цал адæймаджы сты?
Тыбылты Леонид: Хуссар Ирыстоны гуырдзиаг агрессийы фæстиуæгæн æбæрæгæй сæфт адæймæгты нымæц у 129 адæймаджы. 16 адæймаджы та сты Гуырдзыстоны ахæстæтты. Се ссæрибар кæныны фарст бирæ дунеон фæзуæтты раразмæ кæнæм, фæлæ сæ фарст скъуыддзаг нырма дæр не 'рцыд. Гуырдзыстоны, раздæрау, нæ фæнды ацы здæхты æмбæлон æгъдауыл æмкуыст кæнын. Фæлæ уæддæр Хуссар Ирыстоны фарс куыст не ‘руромдзæн уæдмæ, цалынмæ Гуырдзыстоны ахæстæтты уæвæг не 'мбæстæгтæй алчи дæр йæ хæдзармæ не 'рбаздæха. Паддзахад уый тыххæй æппæт дæр сараздзæн. Банысан кæнын мæ фæнды уый, æмæ Хуссар Ирыстоны территорийыл нæй иунæг гуырдзиаг уацайраг дæр, уый та у республикæйы къухдариуæгады барвæндæй.
- Цалдæр сахаты массон æхстыты фæстæ Цхинвал ссис 42-æм азы Сталинграды хуызæн. Гуырдзиаг агрессортæ цы ныппырх кодтой, уыдонæй бирæтæ нæма сырæзтысты. Иуæй-иу уынгтæ нырма дæр сты, цыма хæст ам нырма знон æрлæууыд, уый хуызæн. Цыбыр рæстæгмæ уавæр фæивдзæн æмæ пырхæнтæ сæндидздзысты?
Тыбылты Леонид: Нæ республикæйы ацы проблемæ у актуалон. Фæлæ уый æнæмæнг скъуыддзаг æрцæудзæн, уый тыххæй пайда цæуы æппæт тыхтæй дæр. 2008 азы фæстæ æндидзынады процесс куыд æмбæлд, афтæ нæ ацыд. Ныр ын лæвæрд цæуы ног импульс. Æз, куыд Президент, афтæ æмбарын ацы фарсты тыххæй Хуссар Ирыстоны домындзинад æмæ семæ разы дæн. Уыцы адæймæгтæн, кæцытæ бавзæрстой хæсты хъизæмæрттæ, уый бар ис, æмæ цæрой нормалон æмвæзадыл. Гуырдзиаг агрессийы фæстиуæгæн цы цæрæнуат ныппырх, уый арæзт æрцæудзæн, Хуссар Ирыстоны социалон-экономикон рæзтæн æххуысы Инвестицион программæйы фæлгæтты. Республикæйы арæзт æрцæудзæн æппæт æнæмæнгхъæуæг кондадон æмæ социалон инфраструктурæ.
- Куы зæгъæм, уæд дын хуымæтæджы бынтæ нæ баззад. Раст бæрæггæнæнтæ дæм ис, республикæ сæндидзын кæнынæн цас æхца æрвыст æрцыд, æмæ сæ цы хуызы спайда чындæуыд, уый тыххæй? Фæрæзтæ фыдракæндон æгъдауæй хардз кæнын æмæ сæ давыны тыххæй фæдагуырд цæуы?
Тыбылты Леонид: Ме 'рдыгæй æмбæлон фарст æвæрд æрцыд паддзахады компетентон органты раз. Иумæ кусынц Республикæ Хуссар Ирыстоны Контролон-нымайæн палатæ æмæ Уæрæсейы Федерацийы Нымайæн палатæ, афтæ ма нæ паддзахадты генералон прокуратурæтæ. Абоны онг уал баконд æрцыд 20 уголовон хъуыддагæй фылдæр. Хуссар Ирыстонмæ цы æхцайы фæрæзтæ æрвыст æрцыд, уыдонæй куыд пайда цыд, ууыл контроль кæнын ахсджиаг кæй у, уый бæрæг у. Уый тыххæй, Президенты бынаты уæвгæйæ, мæ фыццаг уынаффæ уыд номхуындæй уыцы фарстайы тыххæй. Хуссар Ирыстоны адæм уыдтой, гуырдзиаг агрессийы фæстиуæгæн ныппырхгонд республикæйы æндидзынгæнæн процесс фæткхалынæдтимæ куыд цыд, уый. Дзырд цæуы æрмæст æхцайыл нæ, фæлæ рæстдзинад сæндидзын кæныныл.
- Президенты бынаты æрлæугæйæ, дæуæн æмæ дæ командæйæн ныридæгæн цы бантыст конкретонæй саразын, кæцыйы адæм банымайой уæ активыл?
Тыбылты Леонид: Хатдзæгтæ аразынæн нырма ра-джы у, уымæн æмæ афтæ бирæ рæстæг нæма рацыд. Фæлæ ныридæгæн нæ къухы бæрæг фæстиуджытæ бафтыд. Ацы здæхты нын стыр æххуыс кæнынц нæ уæрæсейаг коллегæтæ. Стыр хъусдард здæхт цæуы хъæууон территориты рæзтмæ. Йæ тæккæ цырыны ис бæрзонд хæххон хъæутæм электроны рухс уадзыны процесс, кæцыты рухс нæ уыд фæстаг 20 азы дæргъы. Активон темптæй цæуы фæндагарæзтад, кæцы г. Цхинвалы иу кæны республикæйы районтимæ - Знауыры, Ленингоры, горæт Куайсаимæ. Ацы фæндæгты раздæры уавæры тыххæй цæрджытæ рæстагæй уайдзæфтæ кодтой, уымæн æмæ уыдысты зынвадат. Цхинвалы ивд цæуынц зæххыбын коммуникацитæ, асфальтгонд цæуынц уынгтæ. Мадзæлттæ ист æрцыд, республикæйы цæрджытæн иууыл ахсджиагдæр - æртаджы аргъимæ баст цы стыр проблемæ уыд, уый аскъуыддзаг кæныны тыххæй. Кæд бензины литры аргъ раздæр уыд 35 сомы, уæд ныр та у 29 сомы. Мах фадат ссардтам бангон проценты ставкæ æрдæлдæр кæныны тыххæй, кæцыйæ республикæйы цæрджытæн лæвæрд цæуы кредиттæ. Уæрæсейы Федерациимæ иумæ куыстæуы æнæхъæн пакет документтыл, кæцытæ хауынц Хуссар Ирыстоны æмбæстæгты социалон ифтонгадмæ, æнæниздзинад хъахъхъæнынадмæ, республикæйы хъахъхъæнынхъомдзинадмæ æмæ экономикон рæзтмæ. Сæрмагондæй, мах ныфс ис, Хуссар Ирыстонимæ базарады режимы тыххæй Уæрæсейы Федерацийы Федералон Æмбырды Сразыдзинады цыбыр рæстæгмæ ратификаци, кæцыйыл къухтæ æрфыстæуыд ацы азы марты мæйы.
Нырма актуалон проблемæ у, гуырдзиаг агрессийы рæстæджы Хуссар Ирыстоны ныппырхгонд цæрæнуат æмæ инфраструктурæ сæндидзын кæнын.
Ныртæккæ ахсджиаг у республикæйы рæзты темп фæтыхджындæр кæнын, æмæ йæ фидæны дæр ма æрнымæг кæнын. 20 азы дæргъы цы бирæнымæц зындзинæдтæ æрæмбырд, уыдон æвзæрын кæнынц бæрæг негативон инерци, кæцыйы хъæуы аиуварс кæнын. Ацы контексты ахсджиаг у эффективон политикон æмæ экономикон институттæ саразын, кæцытæ хъуамæ суой Хуссар Ирыстоны рæзты бындур.
- Сусæггаг нæу, уыцы 20 азы, кæцыйы дæргъы Хуссар Ирыстоны адæм цардысты, фактон æгъдауæй, хæстон уавæрты, нормалон экономикон æмæ сæудæджерадон рæзтыл дзурæн дæр нæ уыд. Ныр республикæйы къухдариуæгадæн йæхи сæрмагонд сæудæджерад æмæ хъæууон хæдзарады рæзты фæдыл ис плæнттæ?
Тыбылты Леонид: Уæрæсейы Федераци Хуссар Ирыстонæн финансон æххуыс æнустæм нæ кæндзæн. Республикæйы сæрмагонд экономикон базис куынæ сырæза, уæд серьезонæй фæкъаддæр уыдзæн нæ паддзахады потенциал. Дыууын азы дæргъы Хуссар Ирыстон уыд экстремалон уавæрты, уыдонæй иуы фæстиуæг уыд, рæстмæ паддзахадон экономикон стратеги кæй нæ уыд, уый. Абон паддзахады æдасдзинад ифтонг у æмбæлон æмвæзадыл, фадат фæзынд реалон экономикон секторы рæзты фарстатыл бакусынæн. Мах фæнд кæнæм бынæттон базары электроэнергийы домынад ГЭС-тæ саразынæй сифтонг кæнын. Советон дуджы республикæйы территорийыл уыд 27 сæудæджерадон куыстуаты. Уыдонæй фылдæры уавæр хуыздæрхъуаг у. Паддзахад ныууадздзæн æрмæстдæр уыдоны, кæцытæ сты конкурентхъом. Хъæууон хæдзарад - уый дунейы алы ран дæр у дотацион. Кæддæриддæр æххуыс цæудзæн хъæуæн, мах уымæ сæрмагонд хъусдард здахæм.
Ацы фарст ахсджиаг у, куыд республикæ хæлцадон продукттæй сифтонг кæныны тыххæй, афтæ Хуссар Ирыстоны æнæхъæн территорийы рæзты позицийæ дæр. Цыбыр рæстæгмæ инновацион проекттæ суы-дзысты приоритетон. Тынг ахсджиаг у Хуссар Ирыстоны цалдæр бæрзондтехнологион кондад саразын, кæцытæ уадздзысты продукци уæлæмхас аргъы стыр хаимæ. Уæрæсеимæ бастдзинадæн нын æфсæнвæндаг кæй нæй, уый тыххæй нæ экономикæйæн иунæг ахсджиаг коммуникаци у Транскавказы автомобилон магистраль. Уый фæстиуæгæн, республикæйы рауадзгæ продукцийы экспорты тыххæй транспортон хæрдзтæ бæрзонд сты, æмæ ставкæ æвæрд цæудзæн бæрзонд рентабелон кондадыл. Фидæн аз план цæуы завод саразыны куыстытæ райдайын, кæцы уадздзæн хурын модултæ. Ацы проект республикæ равдыста Сочийы Инвестицион форумы. Тынг ахсджиаг у Хуссар Ирыстоны инновацион фадыджы культурæйæн æххуыс кæнын.
- Афтæ, гъе, æвиппайды райдай нолæй æмæ инновацитæй. Афтæ хъуыды кæныс, æмæ рауайдзæн?
Тыбылты Леонид: Уый тыххæй фæбæрæг бæрæг скепсис, фыццаг рады, кадртæ кæй нæ фаг кæны, уый аххосагæй. Фæлæ нæ къухы хъуамæ бафта продукци рауадзын, кæцы уæй цæудзæн дунейон базæртты. Хуссар Ирыстоны сæ къух никуы сисдзысты хъæуæн æххуысыл, фæлæ стратегион приоритет суыдзысты ног бæрзондтехнологион куыстуæттæ. Мах фæнды нæ бæстæ нырыкконæй фенын, экономикæйы инновацион секторы стыр хаимæ. Нырма республикæ лæууы фæндаджы райдианы, кусын хъæуы тынг бирæ. Фæлæ фæндагыл фæтых уыдзæн æрмæстдæр бæлццон.
- Ацæугæ азы кæрон цы мидæггагон политикон æнæразыдзинæдтæ сытынг, уыдоныл фæтых дæ?
Тыбылты Леонид: Серьезон политикон быцæудзинæдты темæ, кæцытæн æцæгæйдæр бынат уыд хуссарирыстойнаг æхсæнады, абон актуалон нæу. Республикæйы хицауады сконды ис алыгъуызон политикон тыхтæ, уыцы нымæцы президенты бынатмæ раздæры кандидаттæ. Æндæр æмæ æндæр цæстæнгæстимæ адæймæгтæй æрæмбырд иууон командæ. Уый æз нымайын нæ политикон системæйы рæзты нысаныл, уæлдæр æмвæзадмæ рахызтыл. Хуссар Ирыстоны адæм бафæлладысты хæстытæй æмæ уыимæ баст æнæадæймагон цардуагон уавæрты цæрынæй. Нæ адæмæн æххæстбæрцæй уый бар ис, æмæ цæрой аккаг цардæй. Уый тыххæй Хуссар Ирыстоны абон цы хъæуы, уыдонæй иууыл фæстæдæр бынаты ис мидæггагон æнæстабилондзинад. Æз уымæй арæзтон хатдзæгтæ, республикæйы политикон кризисæй ракæныны тыххæй фыццаг къахдзæфтæ куы арæзтон, уæд.
- Фæстаг рæстæджы Хуссар Ирыстоны фылдæр дзурын райдыдтой ирон адæмы хуссар æмæ цæгат хæйттæ иумиаг Ирыстоны фæлгæтты баиу кæнын Уæрæсейы сконды. Уый тыххæй цы хъуыды кæныс?
Тыбылты Леонид: Республикæ Хуссар Ирыстон сæвзæрд хуссарирыстойнаг адæмы хæдуагæвæрды фæрцы. Нæ суверенитеты гуырæн æрмæстдæр адæм сты æмæ йын йæ дарддæры хъысмæт дæр уыдон скъуыддзаг кæндзысты. Куыд Президент, афтæ мæ хæсыл нымайын, республикæйы абон цы проблемæтæ ис, уыдон скъуыддзаг кæныныл кусын. Уыдон фагæй фылдæр сты æмæ сæ иууылдæр хъæуы скъуыддзаг кæнын.
- Бирæ дзырдæуы, абон Уæрæсейы Федераци Хуссар Ирыстонæн кæй æххуыс кæны, уый тыххæй, фæлæ цæмæдæр гæсгæ, дзырд цæуы æрмæстдæр æхцайы æххуысы контексты. Нæ паддзахадты æхсæнахастыты рæзты бындур æрмæстдæр æхца у?
Тыбылты Леонид: Хуссар Ирыстон Уæрæсейæ исы æппæтфарсон фарсхæцынад. Бирæ хæттыты йæ фæхъавынц æрмæстдæр материалон аспекттæм æркæнын, æцæгæй та ацы фарст бирæ арфдæр у. 2008 азы фæстæ регионы сæвзæргæ ног реалондзинад уникалон у Хуссар Ирыстонæн дæр æмæ Уæрæсейæн дæр. Цæмæй йæ бамбарой, уый тыххæй дыууæ паддзахады дæр бахъуыд бæрæг рæстæг. Фæзындысты ног сидтытæ, кæцытæн абон мах иумæ агурæм дзуаппытæ. Нæ республикæ Уæрæсейæ цы финансон æххуыс исы, уый, кæй зæгъын æй хъæуы, тынг ахсджиаг у. Фæлæ ноджы ахсджиагдæр у фарсхæцынад, кæцы мах исæм паддзахадон рæзты фадыджы. Арæзт цæуынц политикон, экономикон æмæ æхсæнадон институттæ, кæцытæ суыдзысты Хуссар Ирыстоны паддзахиуæгады стæгдар. Агуырд цæуынц рæзты ног тæппытæ, кæцытæ республикæйы экономикæйы хъуамæ ракæной ног æмвæзадмæ. Абон мах системон бындур æвæрæм Хуссар Ирыстоны фидæны рæзтæн. Уый тынг вазыгджын у, рæстæгæй-рæстæгмæ риссаг, фæлæ æнæмæнгхъæуæг процесс у. Хуссар Ирыстон Уæрæсейæ цы æххуыс исы, уымæн саргъгæнæн нæй. Уый бæрæг цæуы дыууæфарсон ахастыты æнгом-дзинадæй, цыран материалон фарс иуварс айсинаг нæу. Мæн фидарæй уырны уый, æмæ Хуссар Ирыстон Уæрæсейы фарсхæцынадæй сараздзæн нырыккон, дидинæфтауæг паддзахад. Ахæм нысан сæххæст кæныны тыххæй ис хъæуæг разæууæлтæ, æмæ мах, æнæфæцудгæйæ, цæудзыстæм уыцы здæхты.
- Хуссар Ирыстон Уæрæсейæн цы ратдзæнис? Æви ацы хъазт иу дуары 'рдæм у? Куыд аргъ кæныс уæрæсейаг-хуссарирыстойнаг дыууæфарсон ахастыты рæзты перспективæйæн?
Тыбылты Леонид: Уæрæсейаг-хуссарирыстойнаг ахастытæ æрмæст иу сæдæ азы дæргъы нæ уæвынад кæнынц, уыдон кæддæриддæр уыдысты фидар. Хуссар Ирыстонæн Уæрæсе у сæйраг стратегион партнер. Уæрæсейы Федерацийы фарсæрдыгæй республикæйы хæдбардзинады банымад нæ адæмæн радта сæхи территорийыл сабырадон æгъдауæй размæ цæуыны фадат. Фадат, кæцыйæ мах бирæ рæстæджы дæргъы уыдыстæм цух. Уæрæсе æмæ Хуссар Ирыстоны 'хсæн ныры æхсæнпаддзахадон ахастыты тыххæй мæ бон зæгъын у, уыдон дыууæ паддзахадæн дæр сты ахсджиаг. 2008 аз нæ республикæйæн ссис историон, йæ разы йын æндæр гъæдджындæр рæзты æмæ паддзахадон арæзтады перспективæтæ кæй байтыгъта, уый фæстиуæгæн. Уый историон ссис Уæрæсейæн дæр. 2008 азы августы Уæрæсе дунеон политикæмæ æрыздæхт дунеон хъомысджын паддзахады хуызы, кæцыйы бирæтæ нымадтой мыггагмæ сæфтыл. Уый æрцыд номхуындæй Хуссар Ирыстоны, кæцы бирæбæрцæй бæрæг кæны нæ нырыккон ахастыты æнгомдзинад. Гуырдзиаг агрессийы рæстæджы æмæ уый фæстæ дæр Уæрæсе дунейæн йæхи фенын кодта ахæм паддзахадæй, кæцыйæн йæ политикæ аразын йæ бон у æрмæст прогматикон æмбарынадæй, къухдариуæг кæнгæйæ нæ. Хуссар Ирыстоны хæдбардзинад банымайын, кæцы баст уыд серьезон политикон тæссагдзинæдтимæ, Уæрæсейы къухдариуæгадæн æнцон скъуыддзаггæнæн нæ уыд. Уыцы вазыгджын рæстæджы Уæрæсейы къухдариуæгад уæрæсейаг æхсæнадæй райста стыр фарсхæцынад, фæстæдæр уæрæсейаг адæм нæ республикæйæн бакодтой стыр æххуыс. Мах уый тынг хорз æмбарæм. Хуссар Ирыстоны банымайын æрмæст бæрнон политикон къахдзæф нæ уыд. Уый нæ адæммæ ахасты ссис рæстдзинады акт æмæ нырыккон политикæйы хæрзвæтк уынаффæйы стæм цæвиттон. Ахæм цæвиттон æнæхъæн дунейæн фенын кодта Уæрæсе, æмæ уый æрцыд номхуындæй Хуссар Ирыстоны.