Nog adres

Политикæ/ СÆЙРАГ - ТЫХÆЙ МА СПАЙДА КÆНЫН

PA171349.jpg
110-11 октябры Женевæйы уагъд æрцыдысты Кавказы æдасдзинады фæдыл дунеон дискусситы 21-æм раунд. Хайад дзы райстой Уæрæсе, Хуссар Ирыстон, Абхаз, Гуырдзыстон, ИНО, ЕÆÆО æмæ Евроцæдисы бæстæты минæвæрттæ. Ацы дискусситæ, куыд зонæм, уымæ гæсгæ уагъд цæуынц 2008 азы Медведев-Саркозийы сразыдзинады бындурыл Гуырдзыстоны 'рдыгæй Хуссар Ирыстон æмæ Абхазы бæстæтæн æдасдзинад ифтонг кæныны уавæртæ бакусыны нысанæн.
Дискусситы цы фарстытыл дзырд цыд, уый тыххæй нын чысыл брифинджы радзырдта хуссарирыстойнаг делегацийы къухдариуæггæнæг, постконфликтон фарстатæ æрбæстон кæныны фæдыл РХИ-йы Президенты æххæстбарджын минæвар Джиоты Мурат.
Традицимæ гæсгæ, дискусситы куыст цыд дыууæ къорды. Джиоты Мурат куыд загъта, уымæ гæсгæ дискусситы алы раунды хæдразмæ уагъд цæуы информацион сесси, цыран хайадисджытæ зонгæ кæнынц бæстæты алы æмæ алы проблемæтимæ, æрдзурынц, куыд сæ аскъуыддзаг кæной, уыдæттыл. «Ацы хатт сессийы нысан уыд Стырбритани æмæ Ирландийы 'хсæн хъаугъайы фæстиуæгæн æбæрæгæй сæфт æмбæстæгты ссарын. Дунеон специалисттæ мах лæмбынæг базонгæ кодтой, ацы хъуыддаг куыд организаци цæ-уы, уыимæ. Сессийы куыстæй бæрæг уыд, ацы бæстæты хицауадтæ бæрнджын ахаст кæй æвдисынц æбæрæгæй сæфт æмбæстæгты хъысмæт рафæлгъауынмæ», - загъта минæвар. Уымæ гæсгæ дискусситы дыккаг бон хуссарирыстойнаг делегаци æбæрæгæй сæфт æмбæстæгты фарст сæвæрдта сæй-раг æрдзуринагæй.
Абоны онг æбæрæгæй сæфт æмбæстæгты нымæц у 138, уыдонæй 8 адæймаджы сты 2008 азы августы гуырдзиаг агрессийы рæстæджы сæфт.

«Дыууæфарсон фембæлдтытæ нæ делегацийы уæнгтæн уыд Уæрæсе, Абхаз æмæ дискусситы иннæ æмсæрдæрттимæ. Уыцы фембæлдтыты æрæвæрдтам ахæм домындзинад, цæмæй æбæрæгæй сæфт æмбæстæгты ссарыны фарстыл лæмбынæгæй æрдзырдæуа дыууæ къорды куысты рæстæджы дæр. Уымæй дарддæр хъусдард аздæхтам, 2008 азы æбæрæгæй сæфт аст æмбæстагæй фондзæй кæй бахаудтой Гуырдзыстоны тыхон структурæты кусджыты къухмæ. Уыдон сты - Хацыры, Хуыгайы, Плийы, Къæбысы æмæ Икъайы фырттæ, кæцыты æрцахстой гуырдзиаг полицийæгтæ. Хуссарирыстойнаг делегаци æрдомдта, цæмæй гуырдзиаг хицауад бæрндзинад хæсса йæ тыхон структурæты архайды фæдыл æмæ æввахс рæстæджы бæрæг информаци æрбавдисой нæ æбæрæгæй сæфт æмбæстæгты хъысмæты тыххæй.
Уый фæдыл гуырдзиаг фарс æмæ дискусситы æмсæрдæрттæ фехъусын кодтой, зæгъгæ, Гуырдзыстоны ныртæккæ цæуы къухдариуæгад ивыны процесстæ æмæ ног къухдариуæгад, кæй зæгъын æй хъæуы, 2008 азы гуырдзиаг политикæйы архайдтытæн нæ дзуапп кæны æмæ нæ ныфс ис, кæй райсдзыстæм исты информаци не ‘мбæстæгты хъысмæты тыххæй», - загъта Джиойы фырт.
Хуссарирыстойнаг фарс ма дискусситы куысты хъусдард аздæхта, Гуырдзыстон цы ныфсытæ бавæрдта, ома, Хуссар Ирыстоны æмбæстæгты ахæстæттæй ссæрибар кæндзæн, уый æххæст кæй не 'рцыд, уымæ. Ахæм ныфсытæ гуырдзиаг хицауад бирæ хæттыты бавæрдта, фæлæ та уый дæр бамбарын кодтой - Гуырдзыстоны къухдариуæгад кæй ивы, уый фæстиуæг кæй у.
«Фыццаг къорды куысты сæйраг æрдзуринаг фарст уыд дискусситы хайадисджыты иумиаг хъусынгæнинаг тыхæй не спайда кæныны фæдыл, кæцы здæхт у Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстон, Гуырдзыстон æмæ Абхазы 'хсæн тыхæй ма спайда кæныны фæдыл дыууæфарсон документыл бакусын æмæ бафыссыны хæстæ æххæст кæнынмæ. Фæлæ гуырдзиаг фарс ацы документыл къух бафыссынмæ цæттæ нæу, уый нæ, фæлæ ма йыл бакусынмæ дæр.
Дискусситы раздæры раундты раразмæ кодтам сразыдзинады проект, цæмæй паддзахадты къухдариуæггæнджытæ сарæзтаиккой иуфарсон хъусынгæнинæгтæ тыхæй ма спайда кæныны тыххæй, куыд рæстæгмæ къахдзæф, афтæ, цæмæй нæ сæйраг нысан нæ къухы бафта. Ахæм иуфар-сон хъусынгæнинæгтæ сарæзтой 2010 азы ноябрь-декабры РХИ, Абхаз æмæ Гуырдзыстоны президенттæ. Уыдонæрвыст æмæ регистраци æрцыдысты Иугонд Нациты Организацийы.
Уыцы рæстæджы дæр мыййаг иу хатт нæ банысан кодтам, ахæм иуфарсон хъусынгæнинæгтæ кæй сты рæстæгмæ къахдзæфтæ ацы здæхты æмæ кæй не сты æмбæлон æмæ фаг гарантитæ. Хуссар Ирыстоны адæм Гуырдзыстоны президенты хъусынгæнинæгты нæ нымайы Гуырдзыстоны 'рдыгæй ногæй ма 'рбабырсыны фаг гарантитыл. Раздæры фæлтæрддзинадмæ гæсгæ мах зонæм, ацы ныхæстæн цы тых ис, уый», - загъта минæвар.
Уымæ гæсгæ хуссарирыстойнаг фарс ноджыдæр бахатыд, цæмæй бацæттæ æрцæуа дыууæфарсон сразыдзинад. Суанг ма дискусситы 19 раунды уæрæсейаг делегаци раныхас кодта ахæм хъуыдыимæ, цæмæй дискусситы хайадисджытæ ноджыдæр бафидар кæной тыхæй ма спайда кæныны фарсхæцджытæ кæй сты. Ацы проекты фарс рахæцыд хуссарирыстойнаг фарс, уымæн æмæ дзы нысангонд ис дыууæ сæйраг æмæ ахсджиаг фарсты - дунеон барады нормæтыл æнувыддзинад æмæ тыхæй ма спайда кæныны принципыл æнувыддзинады бæрнон хъусынгæнинаг.
Фæлæ Джиоты Мурат куыд банысан кодта, уымæ гæсгæ гуырдзиаг делегаци раразмæ кодта иу раундæй иннæмæ дзырд цы хъуыдыйыл цæуы, уый, цæмæй Уæрæсе радта гарантитæ, зæгъгæ, Гуырдзыстоны ныхмæ тыхæй кæй не спайда кæндзæн.
Абхазаг, хуссарирыстойнаг æмæ уæрæсейаг делегацитæ архайынц, цæмæй сбæлвырд кæной Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстон, Абхазы 'хсæн тыхæй ма спайда кæныны фарстмæ Уæрæсейæн кæй ницы ахаст ис æмæ уæрæсейаг-гуырдзиаг ахастытыл дискусситы дзурын нæ хъæуы. Гуырдзиаг фарс уæддæр йæхи фæндон кæй кодта, уымæ гæсгæ дискусситы æмсæрдæрттæ бавдыстой сæ проект, кæцы иу кæны позицитæ. Хуссарирыстойнаг фарс рахæцыд Уæрæсейы фарсы бавдисгæ проекты æв-варс æмæ ныллæуыдысты уыцы фæндоныл, цæмæй райдайа текст сразы кæныны фæдыл иумиаг куыст.
«Ацы куыст экспертты æмвæзадыл райдыдта. Уый нымайæн ис Женевæйы дискусситы куысты бæрæг размæцыдыл», - банысан кодта Джиоты Мурат.
Дыккаг къорды куысты æркастæуыд лигъдæтты фарстмæ. Уым хуссарирыстойнаг фарс равдыста фидар позици. Уымæн æмæ Гуырдзыстоны къухдариуæгад цыппар азы фæдфæдыл Женевæйы дискусситы иувæрсты хизгæйæ ацы фарстыл æрдзурынмæ хæссы ИНО-йы Генассамблейæмæ æмæ Генассамблейæ Гуырдзыстоны фарсхæцджыты æндæвдадæй исы резолюцитæ.
Джиоты Мурат куыд банысан кодта, уымæ гæсгæ Абхаз æмæ Хуссар Ирыстонæн ИНО-йы Генералон Ассамблейæйы ИНО-йы уæнгтæм сæ позици бахæссыны уавæртæ кæй нæй, уымæ гæсгæ фехъусын кодтой ацы фарст æнæ Хуссар Ирыстон æмæ Абхазæй кæй скъуыддзаг цæуы, уымæ гæсгæ Женевæйы лигъдæтты фарст æрбæстон кæныныл нал архайдзыстæм.
Хуссарирыстойнаг делегаци ма гуырдзиаг фарсæн фехъусын кодта, зæгъгæ, Гуырдзыстон гуманитарон фарстатæ æрбæстон кæнынæй стыр политикæ аразы. Ленингоры район æрдзон газæй сифтонг кæныныл кæй нæ разы кæны, уымæ гæсгæ Хуссар Ирыстоны къухдариуæгад йæхæдæг скъуыддзаг кæндзæн газ, электрификаци æмæ фæндагарæзтады фарстатæ.
Дискусситы куысты ма раразмæ æрцыд Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны 'хсæн экономикон ахастытæ райтынг кæныныл. Джиоты Мураты ныхæстæм гæсгæ Хуссар Ирыстоны адæмæн Гуырдзыстоны 'рдыгæй æдасдзинады гарантитæ куынæ уа, уæд нæ бæстæты 'хсæн цахæмдæр экономикон проекттыл дзурын раджы у. «Экономикон ахастытæ райрæзын кæнын гæнæн ис æрмæстдæр уæд, æмæ Гуырдзыстон тыхæй ма спайда кæнын юридикон бæрнджынгæнæг документыл йæ къух куы бафысса», - загъта æххæстбарджын минæвар.
Уымæй дарддæр Джиойы фырт ныхæстæм гæсгæ дискусситы рæстæ-джы Хуссар Ирыстон радон хатт æрсидт Гуырдзыстонмæ, паддзахадон арæны делимитаци æмæ демаркацийы фæдыл æмгуыстады куыстмæ æрæв-налын.
«Мах сын зæрдыл æрлæууын кодтам, кæй сарæзтам арæн делимитаци æмæ демаркацийы фæдыл къамис æмæ бахатыдыстæм гуырдзиаг фарсмæ, райдайæм иумиаг куыст», - загъта Джиоты Мурат. Уый ма куыд банысан кодта, уымæ гæсгæ гуырдзиаг фарс раздæр пайда кодта термин «административон хахх» кæнæ «арæн»-æй, ацы хатт та спайда кодтой термин «административон-арæнгæрон хахх»-æй. Хуссарирыстойнаг фарс ноджыдæр фехъусын кодта, уымæн æппындæр кæй ницы ахаст ис Гуырдзыстонимæ нæ арæнмæ, уымæн æмæ уый у паддзахадон арæн.
Дискусситы рæстæджы ма бадзырдæуыд ууыл, æмæ радон раунды куыст кæй адарддæр уыдзæн тыхæй ма спайда кæныны юридикон бæрнджын документ бацæттæ кæныныл æмæ дискусситы хайадисджыты хъусынгæнинаг тыхæй не спайда кæныны принциптыл иузæрдиондзинад.
КЪÆБУЛТЫ М.