Nog adres

Бихъаргом: аразинæгтæ - бирæ

DSC01240_0.JPG
УЫД ЦÆРЫС, ХЪÆУ?
Бихъары хъæуæн йæ равæрд афтæ у, æмæ дæ цавæрфæнды хъуыддаг дæр администрацийы бæстыхаймæ рахондзæн. Ацы бæстыхай кæд бæллиццаг уавæры нал ис, базæронд æмæ зæрдæ бауынгæг вæййы йæ иу бакастæй, уæддæр дзы уæвынц амбулатори, библиотекæ. Уымæ гæсгæ ардæм арæх æрбацæуынц хъæубæсты цæрджытæ æмæ ардæм æрбафтгæ уазджытæ дæр. Цæрджытæ æрбамбырд вæййынц æмæ фæдзурынц сæ бакæнинаг куыстагтыл, сæ разы аиуварскæнинаг хъуыддæгтыл.
- Цард кæм цæуа, уым та æнæбакæнинаг хъуыддаг никуы вæййы. Фæлæ уæддæр кæцыдæр фарстатæ фæдомынц фылдæр хъусдард, иннæтæ - афонадыл бавнæлд. Ам, Бихъаргомы, фæзынд ахæм ирон хъæутæ: Дæллаг, Уæллаг æмæ Астæуккаг Бихъар, Махис, Æрчъынарет, Вилда, Ахалиса, Бендер, Ардис, Дуалитæ, Асатъур, Куыдзеты хъæу, Исро. Ацы хъæутæ се 'ппæт дæр хауынц Бихъары хъæусоветмæ. Советон цардарæзты рæстæджы ацы хъæуты цæрджытæй хъæстаг ничи уыд йæ цардæй. Куыстой хъазуатæй, се ссаргæ фæллойæ цардысты, дардтой фос, кодтой зæххы куыст. Фæлæ дуджы фæивд тынг бандæвта Бихъаргомы цæрджытыл дæр. Бæлас уидагæй фидар куыд вæййы, афтæ адæймаг та йæ куысты бынатæй. Ам фæстаг дыууын азы нал уыдис электроны рухс, нал дзы куыстой хæрæндон, дзулфыцæн, дукани, библиотекæ, клуб. Ацæргæ адæймаг йæ хæдзары змæлы, йæ пенси исы, кусы йæ зæххы фадгуытæ, æмæ афтæмæй йæхи дары.

Фæлæ æрыгон адæймаг йæ хъару цы фæкæна, уый куынæ зона, уæд цы кæна? Стæй ма хъæууон куыстытæй дарддæр зæрдæ фæдомы, адæймаг йæхи культурон æгъдауæй кæм аирхæфса, ахæм бынат дæр. Æмæ ахæмтæй та абон Бихъаргомы ницыуал ис, æмæ фæсивæд сæ райгуырæн уæзгуытæй фæцыдысты. Стæмтæ ма дзы баззадис ам. Уыдонæй кæмæндæрты куыст разын-дис Ленингормæ фæндаг арæзтады æмæ афтæмæй æрфидар сты сæ фыдæлты уæзгуытыл. Иудзырдæй, утæппæт хъæутæ раафтид сты сæ бирæ цæрджытæй. Абон ма сæ иууыл иумæ ис 20 цæрæг хæдзары. Уыдонæй дæр 7 хæдзары бинонтæ сты æххуырст хæдзæртты, сæхи хæдзæрттæ кæй ныккалдысты, уый тыххæй.

БИХЪАРГОМ ДОМЫНЦ СÆХИ ТРАНСПОРТ
Фæзæгъынц, зæгъгæ, фæндаг - царды дадзин у. фæндаг кæдæм нæй, уым нæй цард дæр. Фæлæ бихъайрæгтæ куыд нымайынц, афтæмæй фæндаджы арæзтад хæрзæбонæн нæ фæцис Бихъаргомæн. Уымæн æмæ раздæр ууылты цыдысты Цъинагар, Ленингор, Захъор, Абреу, Орчъосаны хъæутæм автобустæ. Ныр та ма Громы хъæумæ горæтæй ссæуы къуыри æрмæстдæр æртæ хатты маршуткæ. Фæлæ сын уым дæр алы хатт бынат нæ разыны, уым, Громы хъæуы кæй байдзаг вæййы бæлццæттæй уымæ гæсгæ. Куы сæ акæны горæтмæ, уæддæр уыцы бон фæстæмæ нал раздæхы хъæумæ æмæ сæ афтæмæй бахъæуы горæты се 'ввахс хиуæттæм бахсæвиуат кæнын. Стæй сын дыккаг бон, фæстæмæ раздæхгæйæ дæр бæлццæттæй йедзаг кæй вæййы, уымæ гæсгæ фадат нæ вæййы ссад æмæ æндæр продукттæ æрбаласынæн. Уымæ гæсгæ Бихъаргомы цæрджытæ домынц нæ республикæйы разамынадæй, цæмæй сын сæ ацы домКæн сæххæст кæной æмæ хъæуæн радтой сæхи маршуткæ æмæ йæ шофыр дæр уа Бихъары хъæуæй. Уæд сын фадат уыдзæн сæ уæййæгтæ горæтмæ ласынæн æмæ сæхицæн та хæлцадон про-дукттæ æрбаласынæн. Бихъайрæгтæ стыр ныфс æвæрынц ныры разамынадæй, уырны сæ, ацы про-блемæйы иувæрсты кæй нæ ахиздзысты, скъуыддзаг кæй æрцæудзæн.

ИС РУХСÆЙ - ÆНÆ
РУХС
Нæ дуджы рухс кæм нæй, уым цардыл дзурæн дæр нæй. Уый нæ хъæуы æрвыл уысм дæр куыд горæты, афтæ хъæуты цæргæйæ дæр. Раздæр Советон дуджы Бихъаргомы цæрджытæ рухсæй хъуагдзинад не ‘ййæфтой, ам алы хъæуы дæр арæзт æрцыд йæхи чысыл дæлстанц. Нырма ахæм иу дæлстанц лæууы Махисы хъæуы æмæ йæ хъомысад чысыл кæй у, уымæ гæсгæ нæ фаг кæны ацы хъæутæн. Бихъары цæрджытæм изæрæй ссудзы æрмæстдæр дыдзы рухс æмæ сæ боны куыстытæ бакæнгæйæ сæ кæд тынг фæфæнды изæрæй сæ телевизортæм бакæсын, сæ алыварс цы цаутæ цæуы, уыдонимæ базонгæ уæвын, цæмæй кусой сæ телевизортæ, уазалгæнæнтæ æмæ æндæр электронон мигæнæнтæ дæр, уæддæр сын уый фадат нæй æмæ афтæмæй тыхсынц цæрджытæ. Цæджындзтæ дæр сты зæронд æмæ йыл уæлæмæ сбыргæйæ куы рафæлдæха, уымæй тæрсгæйæ сæм æввахс нæ цæуы электромонтер дæр. Ныр мидæггаг хъæутæм рухс уадзынц энергоресурсы кусджытæ æмæ бихъайрæгтæ сæ хъаст бахастой уыдонмæ. Уыдон сын бацамыдтой, цæмæй бадæдтой куырдиат æмæ сын сæ рухс æнæмæнгæй сараздзысты. Æх-сызгон уыд хъæубæстæн сæ хъарм, ныфсы ныхас.

АУДЫНЦ СЫН СЕ 'НÆНИЗДЗИНАДЫЛ
Адæймагæн йе 'нæниздзинад у æппæтæй ахсджиагдæр. Бихъаргомы амбулаторийы кусджытæ хистæр медицинон хо Хацырты Мзия æмæ акушерон хо Дудайты Ленæ зæрдиагæй архайынц, хъæубæстæйы хъæрзгæ чи вæййы, уыдоны æнæниздзинад сфидар кæныныл. Стæй ма рынчынæн фæлмæн ныхас зæгъынмæ дæр арæхсынц æмæ цыбыр рæстæгмæ йæ уавæр зынгæ фæхуыздæр вæййы. Æнæуый дæр сæм хорз цæстдард ис районы сæйраг дохтыр Гуыцмæзты Валентины ‘рдыгæй дæр. Æнæмæнгхъæуæг хостæ, судзинтæ, бæттæн æрмæджытæ, туджы æлхъывдад бæрæггæнæн аппарат, иудзырдæй, рынчынæн фыццаградон æххуыс бакæныны тыххæй сын самал кæны æппæт дæр. Кæд рынчыны уавæр нæ фæхуыздæр вæййы, тæссаг вæййы йæ цардæн, уæд фæдзурынц горæтмæ районон поликлиникæмæ æмæ сæм уайтагъд барвитынц тагъд æххуысы машинæ æмæ йæ горæтмæ раласынц.
Йæ дæсныйад иттæг хорз чи зоны, ахæм арфæйаг акушерон хо у Дудайты Ленæ. Уый йæ хъус лæмбынæг фæдары хъæуы æнхъæлцау сылгоймæгтæм. Архайы сын æмбæлон уагыл балæггад кæныныл. Сывæллæттæ куы райгуырынц, уæддæр вæййынц йæ цæстдарды бын, ауды сын се 'нæниздзинадыл. Æвзонг мæдтæн та бакæны ног бацамындтæ се 'нæниздзинады тыххæй.
Адæймаг йæ хъуыддаджы тыххæй бæрндзинад куы хæсса, йæ куыст зæрдиагæй куы кæна, уæд арфæйаг вæййы. Ацы медицинон хотæ лæггад кæнынц канд бихъайрæгтæн нæ, фæлæ сæ алыварс цæрæг хъæутæн дæр. Уыдон фыццаг æххуыс бакæнынц уырыссаг фæндагаразджытæй æмæ арæнхъахъхъæнджытæй чи фæрынчын вæййынц, уыдонæн дæр. Раттынц сын хостæ лæварæй.
Бестауты валя