Nog adres

ЛЕНИНГОРЫ РАЙОНЫ СОЦИАЛОН-ЭКОНОМИКОН РÆЗТЫ ТЫХХÆЙ АРÆЗТ ÆРЦÆУДЗÆН СÆРМАГОНД ПРОГРАММÆ

DSC00850.JPG
Ивгъуыд æнусты 90-æм азтæй райдайгæйæ, бæрæг, аххосæгтæм гæсгæ нæ адæмы цард цæхгæр фæивта, хъыгагæн, фæивта æвзæрæрдæм. Сæ историон размæцыды уыдон алæууыдысты фæстæмæ, сæ разы слæууыдысты бирæ проблемæтæ, кæцыты хъуыд æвæстиатæй скъуыддзаг кæнын. Уый фылдæр хауы республикæйы сæйрагдæр районтæй сæ иу - Ленингоры районмæ. Зындгонд куыд у, афтæмæй ацы районы фылдæр хай 2008 азы августмæ уыдис Гуырдзыстоны юрисдикцийы бын, сæ цæрджытæн ницыуал бастдзинæдтæ уыдис республикæимæ. Æмæ ныр ногæй йе 'сконды уæвгæйæ, равзæрд уæлæмхас проблемæтæ. Уымæ гæсгæ республикæйы разамынад уæлдай хъусдард дары ацы районы цæрджыты царды уавæртæ фæхуыздæр кæнынмæ. Уыцы нысанæн ацы районмæ арæх ацæуынц куыд республикæйы хицауады минæвæрттæ, афтæ Уæрæсейæ æрцæуæг делегациты минæвæрттæ дæр.
Ацы бонты дæр та, Уæрæсейы премьер-министр Дмитри Медведевы æрцыды фæстæ, йæ бахæсмæ гæсгæ Мæскуыйæ цы минæварджын делегаци æрцыд УФ-йы регионалон рæзты министры хæдивæг Сергей Верещагины сæргълæудæй, уый уæнгтæ республикæйы хицауады уæнгтимæ уыдысты Ленингоры районы. Уæрæсейаг делегацийы сконды уыдысты УФ-йы Æнæниздзинад хъахъхъæныны министрады минæвæртæ Анатоли Гулин æмæ Андрей Кудряшов æмæ æндæртæ. Семæ кусæгон балцы уыдысты РХИ-йы Хицауады Сæрдар Хуыгаты Ростислав, Хицауады Сæрдары хæдивæг Джиоты Аллæ, постконфликтон бæстонкæнынады фæдыл РХИ-йы Президенты æххæстбарджын минæвар Джиоты Мурат æмæ социалон фарстаты фæдыл президенты уынаффæгæнæг Сиукъаты Родион. Балцы сæйраг нысан уыд районы социалон-экономикон рæзтæн сæрмагонд программæ бакусын, кæцы хъуамæ бацæуа 2013-2015 азтæн Хуссар Ирыстоны социалон-экономикон рæзты инвестицион программæмæ.

DSC00863.JPG
Ленингормæ цæугæйæ уыдон базонгæ сты, ардæм цы фæндаг арæзт цæуы, уый арæзтадимæ. Куыд рабæрæг, афтæмæй ам куыстытæ цæуынц планмæ гæсгæ. Фæндаг асфальт кæнынмæ хъуамæ бацæттæ æрцæуа октябры мæйы райдианмæ. Фæндагаразджытæ техникæйæ сты ифтонг, фæлæ зæгъын хъæуы уый, æмæ кусджытæ кæй нæ фаг кæнынц, уымæ гæсгæ сын фадат нæй сменæмæ гæсгæ кусынæн. Уымæ гæсгæ уыцы-иу кусджытæ кусынц сæу-мæрайсомæй изæрдалынгтæм.
Уазджытæ Ленингоры районмæ æрцæугæйæ, райдины бацыдысты, æрæ-джы цалцæггонд чи æрцыдис, уыцы районон рынчындонмæ. Районы æнæ-низдзинад хъахъхъæныны хайады сæргълæууæг Джиголаты Людмилæ сæ базонгæ кодта, нырма дæр рынчындоны цы проблемæтæ ис, уыдонимæ. Цæвиттон, ам нырма нæй хæлцадон блок, нæ дзы кусы пысултæхсæн, нæй дзы хъарм дон æмæ уыдæттæ та зындзинæдтæ æвзæрын кæнынц рынчынты бирæ рæстæгмæ райсыны. Джиголаты чызг куыд зæгъы, афтæмæй районы гуырынад рæзы, фæлæ æнхъæлцау сылгоймæгтæ сывæллон арынмæ ацæуынц Тбилисмæ. Уый та уымæн æмæ кæд рынчындоны гуырæн хайад ис, кæд хъæуæг специалистæй дæр ифтонг у, уæддæр дзы фадæттæ нæма ис - ифтонг не сты æмбæлон ифтонггæрзтæй. Хицауады Сæрдар бахæс кодта, цæмæй рынчындоны цы цухдзинæдтæ ис, уыдоны номхыгъд саразой æмæ мадзæлттæ ист æрцæуа сæ аиуварс кæныны фæдыл.
УФ-йы æнæниздзинад хъахъхъæныны министрады минæвар Анатоли Гулин куыд банысан кодта, афтæмæй уый базонгæ куыд Ленингоры районы, афтæ Цхинвалы медицинон уагдæтты уавæримæ дæр. Загъта, зæгъгæ, кадртæй æвзæр ифтонг не сты, ифтонг сты медицинон ифтонггæрзтæй дæр, фæлæ сæ хъæуы баххæст кæнын нырыккондæртæй. Ныфс бавæрдта республикæйы æнæниздзинад хъахъхъæнынады министрадимæ кæй кусдзысты ацы къабазы проблемæтæ аиуварс кæныныл.
Йæ рады УФ-йы Æнæниздзинад хъахъхъæныны Министрады иннæ минæвар Максим Кудряшов куыд загъта, афтæмæй уымæн та йе 'рцыды нысан уыд, ацы къабазы цы куыст бачындæуыд, уымæн анализ саразын, куыстытæ куыд æххæст цыдысты, цас æхцайы фæрæзтæ сыл бахардз æмæ æндæр ахæмтæ.
Социалон фарстаты фæдыл РХИ-йы Президенты уынаффæгæнæг Сиукъаты Родионы ныхæстæм гæсгæ, республикæйы æнæниздзинад хъахъхъæныны къабазы куыстытæ цы объектты цыдысты, уыдон тыххæй сæм æппæт документаци дæр лæвæрд æрцыд æмæ сын хатдзæгтæ арæзт æрцæудзысты æввахс рæстæджы.
Хицауады Сæрдары бафæндыд, цæмæй фембæлой адæмимæ æмæ уыдонæй фехъусой тынгдæр цæуыл тыхсынц, сæ разы цы проблемæтæ лæууы, уыдон, цæмæй сын сæ ахсджиагдæрты бахæссой инвестицион программæмæ æмæ скъуыддзаг æрцæуой. Æмæ афтæ дæр уыд. Ленингоры администрацийы бæстыхаймæ фембырд сты куыд райцентры, афтæ уымæ æввахс хъæуты цæрджытæ дæр.
«Абон сымахæй алкæмæн дæр фадат ис, - сæ разы ныхаскæнгæйæ дзырдта Хицауады Сæрдар, - цæмæй уæ фæндæттæ зæгъат районы цард фæхуыздæр кæныны тыххæй . Мах та нæ рады сараздзыстæм, гæнæн цæмæн уа, æппæт уыдоны, цæмæй царды æххæст æрцæуой».
Æрæмбырдуæвджыты раз раныхас кодта Сергей Верещагин дæр. Уый йе 'нæразыдзинад равдыста районы цард хуыздæр кæныны кæй ницы уабæрæг ивындзинæдтæ цæуы, уый тыххæй. «Ивгъуыд аз мах ам уагътам Уæрæсейы Федераци æмæ Хуссар Ирыстоны æхсæн социалон-экономикон æмкуысткæнынады фæдыл æхсæн-хицауадон къамисы рабадт æмæ абон ардæм æрцæугæйæ, æз ницы бæрæг ивындзинæдтæ федтон». Растдæр уымæ гæсгæ Уæрæсейы уæлдæр разамынад райста уынаффæ, цæмæй Ленингоры районы рæзты фæдыл бацæттæ æрцæуа хицæн программæ, рахицæн æрцæуой аскъуыддзаг кæнын кæй хъæуы, уыцы хæстæ æмæ уæ цард фæхуыздæр уа, суа уын комфортондæр. Уæрæсейаг делегацийы сæргълæууæг районы раз цы проблемæтæ лæууы, уыдон адих кодта дыууæ къордыл: социалон, кæцымæ хауынц ахуырад, æнæниздзинад хъахъхъæнынад, культурæ, спорт æмæ экономикæ. Ацы къабазы та сæйрагдæр сты цæрджыты куыстæй æмæ нуазыны донæй, газæй ифтонг кæнын, канализацион хæххытæ саразын. Загъдæуыд ма ахæм хъуыды, цæмæй райцентры цалцæг æрцæуа уазæгдон. Донифтонгады тыххæй дзургæйæ Хицауады Сæрдар банысан кодта, зæгъгæ, уыцы нысанæн рахицæн æрцыдысты æхцайы фæрæзтæ. Йæ ныхас ын адарддæр кодта районы администрацийы сæргълæууæг Джыккайты Джемал æмæ банысан кодта зæгъгæ, уыцы куыстытæ æххæст цæуынц, фæлæ кæронмæ нæма фесты. Хуыгаты Ростик æмæ Сергей Верещагин дæр куыд баныфс æвæрдтой, афтæмæй районмæ æрдзон газ хъуамæ æрцæуа фидæнмæ. Районмæ газдихгæнæн станц у арæзт æмæ районмæ газуадзыны куыстытæм та æрæвналдзæн «Газпром». Районы цæрджытæ фарст æрæвæрдтой, бæлццæттæласæн транспорт сæм кæй нæ кусы, уый тыххæй дæр. Ацы фарсты фæдыл Хицауады Сæрдар загъта, зæгъгæ, ам сæйраг у фæндаджы уавæр. Ацы аз уыцы фæндагæй асфальтгонд хъуамæ æрцæуа 33 километры. Фæндаджы иннæ хай та асфальтгонд æрцæудзæн иннæ аз æмæ уæд бацархайдзыстæм, цæмæй йыл цæуой комфортабелон автобустæ. Фæлæ уал уæдмæ хъуамæ пайда цæуа зынцæуæн фæндæгтыл кæмæй пайда кæнынц, ахæм транспортæй. Уазджыты раз фарст æвæрд æрцыд районы цæрджыты электроэнергийæ ифтонг кæныны тыххæй дæр. Уый фæдыл та Хицауады Сæрдар Хуыгаты Ростик банысан кодта, зæгъгæ, фæстаг 15-20 азы республикæйы 28 хъæуы ифтонг нæ цыдысты электроэнергийæ, ацы аз уал уыдонæй ифтонг æрцыдысты 4 хъæуы, 4 хъæумæ ма ноджыдæр уагъд æрцæудзæнис электроэнерги, фидæн азы та йæ ныхæстæм гæсгæ хъуамæ иууылдæр æрцæуой электрификацигонд. Фембæлды ма цæрджытæ раразмæ кодтой ахæм ахсджиаг проблемæтæ, куыд æвæндонæй сæ цæрæн бынæттæ чи ныууагътой, уыдон фæстæмæ раздахын, кадрты хъуагдзинад, чысыл амалиуæгады тыххæй æмæ æндæртæ.
Республикæйы разамынады раз цы фарстатæ æвæрд æрцыдысты, уыдон контролмæ ист æрцыдысты æмæ ныфс бавæрдтой сæ сæххæст кæныныл дарддæрдæр кæй кусдзысты.
Кæронбæттæны РХИ-йы Хицауады Сæрдары хæдивæг Джиоты Аллæ æрæмбырдуæвджытæм æрсидт, цæмæй республикæйы ног сæвзæрст хицауады амындæн радтой афæдзы æмгъуыд æмæ уæд фæстиуджытæ дæр фæбæрæг уыдзысты. Афæдзмæ, кæй зæгъын æй хъæуы, æппæт проблемæтæ дæр скъуыддзаг не 'рцæудзысты, фæлæ æрбæстон уыдзæнис паддзахадон программæ æмæ проблемæтæ дæр скъуыддзаг цæу-дзысты.
* * *
ИА «РЕС»-æн Ленингоры районы администрацийы сæргълæууæджы фыццаг хæдивæг Æлборты Алан фехъусын кодта, зæгъгæ, 20-æм августмæ эксплуатацимæ лæвæрд æрцæудзысты Ленингоры районы скъолатæ æмæ сывæллæтты цæхæрадæттæ. Уыдон уыдзысты 14 объекты: 11 астæуккаг скъолайы æмæ æртæ та сывæллæтты цæхæрадæттæ. Йæ ныхæстæм гæсгæ ацы куыстытæ æххæст цæуынц Ленингоры районы цардуагон-коммуналон хæдзарады тыхтæй.
БЕСТАУТЫ Валя